Test Pamięci Wzrokowej Bentona
Benton Visual Retention Test
pamięć wzrokowa i percepcja wzrokowa; zastosowanie w diagnozie neuropsychologicznej
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Arthur L. Benton (1945)
- Polska adaptacja
- Aleksandra Jaworowska, Iwona Bac, Joanna Stańczak (polska normalizacja) (2019)
- Grupa docelowa
- osoby w wieku 5-79 lat
- Czas badania
- ok. 5 min; badanie bez ograniczenia czasu
- Procedura
- wykonaniowy; badanie indywidualne
Co bada ten test
BVRT mierzy pamięć wzrokową, a przy okazji angażuje spostrzeganie wzrokowe oraz zdolności wzrokowo-konstrukcyjne (grafomotoryczne). Zadanie polega na odwzorowaniu z pamięci lub skopiowaniu prezentowanych wzorów geometrycznych, przez co test uchwytuje nie tylko to, ile z układu badany zapamiętał, ale też jak dokładnie potrafi go odtworzyć na kartce. Sięga więc jednocześnie po zapamiętywanie materiału niewerbalnego i po jego wierne odtworzenie ruchem ręki.
Wartością diagnostyczną BVRT jest wrażliwość na organiczne uszkodzenia mózgu, zwłaszcza w obrębie struktur odpowiedzialnych za przetwarzanie wzrokowo-przestrzenne. Analiza nie ogranicza się do liczby poprawnych odwzorowań: równie ważny jest rodzaj popełnianych błędów, ponieważ opuszczenia, zniekształcenia, przemieszczenia, rotacje czy perseweracje mogą wskazywać na odmienne mechanizmy zaburzenia. Dzięki temu test bywa używany do różnicowania trudności o podłożu pamięciowym, percepcyjnym i konstrukcyjnym.
Test jest krótki i występuje w kilku równoległych wersjach (C, D, E) po dziesięć wzorów oraz w kilku metodach badania różniących się tym, czy wzór odtwarza się z pamięci, czy kopiuje, i po jakim czasie ekspozycji. Polską normalizację przeprowadzono metodą, w której badany odtwarza wzór z pamięci bezpośrednio po krótkiej ekspozycji. Wyniki opisują dwa wskaźniki: liczba poprawnych odwzorowań oraz liczba błędów.
BVRT należy do kategorii C Pracowni Testów Psychologicznych PTP i jest przeznaczony wyłącznie dla psychologów. Student może się nim posługiwać jedynie pod nadzorem promotora będącego psychologiem, co wynika z wymagań kwalifikacyjnych oraz z ochrony materiałów testowych, w tym samych wzorów, których nie wolno ujawniać.
Największą wartością BVRT jest to, że nie kończy się na liczbie punktów. Rodzaj popełnionych błędów – opuszczenia, zniekształcenia, przemieszczenia, rotacje, perseweracje czy błędy wielkości – często mówi diagnoście więcej niż sam wynik ilościowy, bo pozwala postawić hipotezę o tym, na którym etapie przetwarzania materiału wzrokowego pojawia się trudność.
Typowe zastosowanie
Podstawowe zastosowanie to diagnoza neuropsychologiczna zaburzeń pamięci i spostrzegania wzrokowego oraz przesiewowa ocena organicznego uszkodzenia mózgu. Test bywa stosowany w diagnostyce otępień, następstw urazów i udarów, a także w ocenie funkcji poznawczych w zaburzeniach depresyjnych, w tym w różnicowaniu depresji od organicznych zaburzeń depresyjnych. Dzięki krótkiej procedurze i wersjom równoległym nadaje się do badań powtarzanych i do włączania w szersze baterie neuropsychologiczne obok testów pamięci werbalnej.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP (practest.com.pl)
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 1168,00 zł komplet (podręcznik z polską normalizacją 326,81 zł, podręcznik oryginalny 297,11 zł, zeszyt z wzorami 333,27 zł, 25 arkuszy odpowiedzi 171,25 zł, klucz 39,56 zł); ceny brutto wg practest.com.pl, cennik ważny do 31.12.2026
- Zgoda autora / licencja
- prawa do polskiego wydania: Pracownia Testów Psychologicznych PTP; kategoria C – wyłącznie dla psychologów
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
- Arkusz angielski
- zobacz arkusz ENkomercyjny – wydawcą wersji oryginalnej (wydanie piąte, w opracowaniu Abigail Benton Sivan) jest Pearson; wersja oryginalna ma normy od 8. roku życia i inny opis czasu badania niż polska adaptacja
- Artykuł źródłowy
- publikacja walidacyjna
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- BVRT to zadanie wykonaniowe, a nie kwestionariusz. Badany ogląda kolejne wzory geometryczne i, zależnie od zastosowanej metody, odtwarza je z pamięci po krótkiej ekspozycji albo kopiuje. Każda równoległa wersja (C, D, E) zawiera dziesięć wzorów o rosnącej złożoności, często z kilkoma figurami w jednym układzie, co umożliwia rejestrowanie błędów przemieszczenia i pominięcia elementów peryferyjnych. Konkretnych wzorów nie przedstawiamy ani nie opisujemy w sposób pozwalający je odtworzyć: są to chronione materiały testu kategorii C, a ich ujawnienie unieważniłoby przyszłe badania. Wykonanie ocenia się dwoma wskaźnikami: liczbą poprawnych odwzorowań oraz liczbą błędów, przy czym błędy klasyfikuje się według kategorii opisanych w podręczniku.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali samoopisowej. Odpowiedzią badanego jest rysunek odtwarzający lub kopiujący prezentowany wzór. Badający ocenia każde odwzorowanie według klucza: przyznaje punkt za poprawne odtworzenie całego wzoru oraz zlicza i klasyfikuje błędy. Na tej podstawie powstają dwa wskaźniki wyniku, odnoszone następnie do norm.
- Normy i interpretacja
- BVRT ma polskie dane normalizacyjne dla osób w wieku od 5 do 17 lat oraz od 18 do 79 lat, a najnowsze normy wprowadzono w podręczniku z 2019 roku (normalizacja Jaworowskiej, Bac i Stańczak). Liczbę Poprawnych Odwzorowań interpretuje się w odniesieniu do norm kwartylowych, a Liczbę Błędów przelicza na steny. Normy są odrębne dla każdej wersji testu (C, D, E) i to nie jest formalność: polskie badania normalizacyjne nie pozwoliły uznać tych wersji za równoważne. Wyniku uzyskanego jedną wersją nie wolno więc odnosić do norm innej ani swobodnie zamieniać wersji przy badaniach powtarzanych. W interpretacji klinicznej wynik odnosi się nie tylko do wieku, ale także do szacowanego przedchorobowego poziomu intelektualnego badanego, dlatego w publikacjach spotyka się wyniki przeliczone jako różnicę między rezultatem uzyskanym a oczekiwanym. Pełne tabele norm i klucz oceny błędów znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku Pracowni Testów Psychologicznych PTP i nie są tu reprodukowane.
Budowa
- Liczba pozycji
- 10
- Format odpowiedzi
- zadanie wykonaniowe: rysowanie z pamięci lub kopiowanie eksponowanych wzorów geometrycznych
- Wersje
- wersja C
- wersja D
- wersja E (trzy wersje alternatywne po 10 wzorów)
- cztery metody badania: A, B, C, D
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Normy
- Typ norm
- kwartyle (Liczba Poprawnych Odwzorowań) / steny (Liczba Błędów)
- Interpretacja
- Liczbę Poprawnych Odwzorowań odnosi się do norm kwartylowych, a Liczbę Błędów przelicza na steny. Normy są odrębne dla każdej wersji (C, D, E), ponieważ w polskich badaniach wersje nie okazały się równoważne. Wynik interpretuje się względem wieku, a w praktyce klinicznej także względem szacowanego przedchorobowego poziomu intelektualnego.
- Próba normalizacyjna
- dane ogólnopolskie dla osób w wieku 5-17 lat oraz 18-79 lat, osobno dla wersji C, D i E (normalizacja Jaworowska, Bac, Stańczak, podręcznik 2019). Wcześniejsza polska normalizacja, z podręcznika przekładowego Sivan w tłumaczeniu Teresy Klonowicz (PTP 1996), obejmowała inne przedziały wieku i nie należy jej mieszać z normami z 2019 roku.
Psychometria
- Stabilność (test-retest)
- Wydawca opisuje stabilność polskiej wersji jako zróżnicowaną, szacowaną na podstawie dwukrotnego badania w odstępie trzech tygodni, i nie podaje wartości liczbowych poza podręcznikiem. Zgodność ocen sędziów dla obu podstawowych wskaźników określa jako bardzo wysoką, a zgodność wewnętrzną jako niezbyt wysoką, wyższą w grupach klinicznych niż w próbach z populacji ogólnej. Dla wersji oryginalnej wydawca zagraniczny (Pearson) podaje zgodność ocen sędziów 0,95-0,97; w niezależnym badaniu osób zdrowych i pacjentów po udarze stabilność wyniosła 0,78 dla liczby poprawnych odwzorowań i 0,60 dla liczby błędów.
- Trafność
- Wydawca wskazuje cztery przesłanki trafności polskiej wersji: obniżanie się wyników wraz z wiekiem, związek z poziomem wykształcenia oraz istotne związki z innymi miarami pamięci i z testami uwagi i funkcji wykonawczych. Osoby z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, depresją, schizofrenią, łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i otępieniem wykonują test istotnie słabiej niż osoby zdrowe. W badaniach zagranicznych wpływ wykształcenia okazał się mediowany głównie przez strategię przeszukiwania i sprawność wykonawczą, a nie przez samą dyskryminację wzrokową.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy badanie miałby prowadzić samodzielnie student lub osoba bez uprawnień psychologa – kategoria C wymaga psychologa, student tylko pod nadzorem promotora-psychologa
- •U osób z poważnymi deficytami ruchowymi rąk, które uniemożliwiają rzetelne odtworzenie wzoru rysunkiem
- •U osób ze znaczną wadą wzroku niewyrównaną korekcją, bo obniża ona trafność pomiaru pamięci wzrokowej
- •Gdy interesuje Cię wyłącznie pamięć werbalna – wtedy właściwszy jest test uczenia się listy słów, na przykład CVLT
- •Do wielokrotnych pomiarów tą samą wersją w krótkim czasie – należy wtedy stosować wersje równoległe, by uniknąć efektu wprawy
Co pokazują badania
Polska normalizacja i nierównoważność wersji
Polską normalizację (Jaworowska, Bac, Stańczak, podręcznik z 2019 roku) przeprowadzono metodą A, czyli odtwarzaniem z pamięci po dziesięciosekundowej ekspozycji, na wersjach C, D i E, obejmując osoby w wieku 5-17 oraz 18-79 lat. Wydawca podkreśla, że uzyskane wyniki nie pozwoliły uznać tych trzech wersji za równoważne, dlatego każda ma własne normy. Zgodność ocen sędziów dla obu podstawowych wskaźników określono jako bardzo wysoką, a zgodność wewnętrzną jako niezbyt wysoką, przy czym wyższą w grupach klinicznych niż w próbach z populacji ogólnej.
źródłoRóżnicowanie depresji i organicznych zaburzeń depresyjnych
W badaniu Talarowskiej i współpracowników (Psychiatria Polska, 2011) porównano 61 hospitalizowanych osób: 30 z zaburzeniami depresyjnymi i 31 z organicznymi zaburzeniami depresyjnymi, dobranych pod względem wieku, płci i wykształcenia. Zastosowano wersję C metodą A. Pacjenci z zaburzeniami organicznymi wypadli istotnie słabiej zarówno w liczbie poprawnych odwzorowań (p = 0,006), jak i w liczbie błędów (p < 0,001). Analizy prowadzono na wynikach przeliczonych, czyli różnicy między rezultatem uzyskanym a oczekiwanym dla wieku i szacowanego ilorazu inteligencji, dlatego podane w artykule wartości są ujemne i nie oznaczają liczby odtworzonych figur. Autorzy wskazują małą liczebność grup jako ograniczenie.
źródłoPadaczka ogniskowa u dzieci i młodzieży
W rozprawie doktorskiej Martyny Domańskiej (Gdański Uniwersytet Medyczny, 2019) przebadano dwukrotnie, w odstępie 2-3 lat, 39 dzieci z padaczką czołową, 24 z padaczką skroniową i 24 osoby zdrowe. Dla liczby poprawnych odwzorowań uzyskano bardzo duży efekt grupy (η² = 0,56), przy czym grupa kontrolna i padaczka skroniowa wypadły istotnie lepiej niż padaczka czołowa. Poprawa między pierwszym a drugim badaniem wystąpiła wyłącznie w grupie kontrolnej, co jest praktyczną ilustracją braku efektu wprawy u osób z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego.
źródłoMechanizm wpływu wykształcenia na wynik
W badaniach zagranicznych (Le Carret i współpracownicy, projekt PAQUID) wykazano, że związek wykształcenia z wynikiem BVRT jest mediowany nie przez zdolność dyskryminacji wzrokowej, lecz przez komponent strategicznego przeszukiwania i sprawność wykonawczą. Ma to bezpośrednie znaczenie interpretacyjne: słaby wynik nie musi oznaczać deficytu pamięci wzrokowej, lecz może odzwierciedlać sposób organizacji pracy nad materiałem.
źródłoPodobne narzędzia
Test Bender (Wzrokowo-Motoryczny Test Gestalt)
Także oparty na odtwarzaniu wzorów, ale kładzie nacisk na integrację wzrokowo-motoryczną i kopiowanie, a nie na odtwarzanie z pamięci. W badaniach nad depresją stosowany razem z BVRT jako uzupełnienie.
CVLT (Kalifornijski Test Uczenia się Językowego)
Mierzy pamięć werbalną (uczenie się listy słów), a nie wzrokową. Naturalne uzupełnienie BVRT, gdy potrzebny jest profil pamięci w obu modalnościach.
Krótkie zadanie wzrokowo-konstrukcyjne i przesiewowe, bez rozbudowanego pomiaru pamięci wzrokowej ani wersji równoległych, częściej używane do szybkiej oceny funkcji poznawczych.
Test Figury Złożonej Reya-Osterrietha
Ocenia pamięć wzrokową i zdolności wzrokowo-konstrukcyjne na jednej złożonej figurze kopiowanej i odtwarzanej z pamięci, dając bogatszy obraz strategii organizacji materiału niż krótkie wzory BVRT.
Bibliografia
- Benton, A. L. (1945). A visual retention test for clinical use. Archives of Neurology and Psychiatry, 54, 212-216.
- Sivan, A. B. (1992). Benton Visual Retention Test (5th ed.). San Antonio: The Psychological Corporation.
- Jaworowska, A., Bac, I., Stańczak, J. (2019). Test Pamięci Wzrokowej Bentona. Polska normalizacja. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Talarowska, M., Florkowski, A., Zboralski, K., Gałecki, P. (2011). Wykonanie Testu Pamięci Wzrokowej Bentona oraz Wzrokowo-Motorycznego Testu Gestalt Lauretty Bender przez osoby z depresją i organicznymi zaburzeniami depresyjnymi. Psychiatria Polska, 45(4), 495-504.
- Domańska, M. (2019). Zaburzenia funkcji poznawczych u dzieci i młodzieży chorujących na padaczkę ogniskową. Rozprawa doktorska, Gdański Uniwersytet Medyczny.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/BVRT
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_Pracowni_Testow_Psychologicznych_PTP_2025-2026.pdf
- wydawcahttps://www.pearsonassessments.com/en-us/Store/Professional-Assessments/Cognition-&-Neuro/Benton-Visual-Retention-Test-%7C-Fifth-Edition/p/100000152
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-154399-78950?filename=78950.pdf
- repozytoriumhttps://pbc.gda.pl/Content/86280/doktorat%20CC-BY-NC-SA%20DOMA%C5%83SKA%20Martyna.pdf
- innehttps://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0278262603001556
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.