Bateria Testów APIS-Z(R)
inteligencja ogólna (skrystalizowana) mierzona przez cztery typy zdolności: abstrakcyjno-logiczne, werbalne, wzrokowo-przestrzenne i społeczne
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Anna Ciechanowicz, Aleksandra Jaworowska, Anna Matczak, Teresa Szustrowa; rewizja z udziałem Emilii Wrocławskiej-Warchali (1995)
- Grupa docelowa
- maturzyści (uczniowie ostatnich klas szkół średnich), studenci i dorośli
- Czas badania
- łącznie ok. 60 minut (sztywne limity czasu poszczególnych podtestów)
- Procedura
- wykonaniowy; indywidualnie lub grupowo; papier-ołówek lub komputerowo
Co bada ten test
APIS-Z(R) to polska bateria testów służąca do pomiaru inteligencji ogólnej u maturzystów, studentów i dorosłych. Jest oryginalnym polskim narzędziem (nie adaptacją), zbudowanym na gruncie teorii inteligencji Raymonda Cattella. Bateria koncentruje się przede wszystkim na pomiarze inteligencji skrystalizowanej, rozumianej jako suma zdolności i wiedzy ukształtowanych w toku uczenia się i doświadczenia, będąca podstawą wszystkich czynności intelektualnych, choć wykonywanie części zadań angażuje również procesy rozumowania i wnioskowania. Wynik ogólny opisuje ogólny poziom sprawności umysłowej, a nie wiedzę z konkretnego przedmiotu.
Cechą wyróżniającą baterię jest to, że inteligencję ogólną ujęto przez cztery typy zdolności: abstrakcyjno-logiczne, werbalne, wzrokowo-przestrzenne i społeczne. Każdy typ reprezentują dwa testy, więc obok wyniku ogólnego można opisać profil czterech zdolności. Zdolności abstrakcyjno-logiczne dotyczą wykrywania reguł i operowania symbolami, werbalne – rozumienia i posługiwania się pojęciami, wzrokowo-przestrzenne – analizy materiału graficznego i wyobraźni przestrzennej, a społeczne – rozumienia sytuacji i zachowań międzyludzkich. Uwzględnienie zdolności społecznych stanowi charakterystyczny element koncepcji baterii APIS i odróżnia ją od wielu klasycznych testów inteligencji.
Bateria ma charakter wykonaniowy i jest testowana z limitami czasu, co oznacza, że liczy się nie tylko poprawność, lecz także tempo pracy. Można ją stosować indywidualnie lub grupowo, w wersji papierowej i komputerowej. Wynik ogólny oraz wyniki czterech typów zdolności przelicza się na normy właściwe dla grupy odniesienia. APIS-Z(R) jest narzędziem kategorii C, przeznaczonym do stosowania przez psychologów; typowe zastosowania to selekcja, doradztwo zawodowe oraz badania naukowe nad zdolnościami.
Typowe zastosowanie
Bateria stosowana przede wszystkim w diagnozie potencjału poznawczego, w selekcji i doradztwie zawodowym, w poradnictwie edukacyjnym dla maturzystów i studentów oraz w badaniach naukowych nad zdolnościami i ich związkiem z osiągnięciami. Profil czterech typów zdolności bywa wykorzystywany do opisu mocnych i słabszych stron poznawczych kandydata. Ze względu na kategorię C badanie i interpretację prowadzi psycholog. W pracach dyplomowych APIS-Z(R) służy do pomiaru inteligencji ogólnej jako zmiennej wyjaśniającej lub kontrolnej, zawsze pod nadzorem psychologa posiadającego uprawnienia do stosowania testów kategorii C.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- cennik 1.07-31.12.2026: komplet 579,58 zł (podręcznik 325,41 zł, 10 zeszytów 180,60 zł, 25 arkuszy 52,00 zł, klucz 33,07 zł)
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Bateria składa się z ośmiu testów, po dwa na każdy z czterech typów zdolności. Zadania mają charakter wykonaniowy: w części testów są zamknięte (wybór odpowiedzi), w części otwarte (badany samodzielnie tworzy odpowiedź). Testy różnią się liczbą zadań, uporządkowanych zwykle według rosnącej trudności, i każdy ma własny limit czasu, co czyni tempo istotnym elementem pomiaru. Zadania obejmują między innymi klasyfikowanie, wykrywanie reguł liczbowych, dobieranie znaczeń słów, operowanie figurami i układami przestrzennymi oraz interpretowanie sytuacji społecznych. Konkretna treść zadań, materiał graficzny i klucze punktacji są chronione prawem autorskim wydawcy i nie są tutaj przytaczane – ich ujawnienie unieważnia wynik. Opis ogranicza się do typu zadania i mierzonej zdolności, bez podawania pozycji.
- Skala odpowiedzi
- To test wykonaniowy, a nie samoopis, więc nie ma skali typu Likerta. Badany rozwiązuje zadania w zeszycie testowym, a odpowiedzi zaznacza lub zapisuje na arkuszu; w wersji komputerowej odpowiedzi rejestruje program. Każdy test ma sztywny limit czasu, którego trzeba ściśle przestrzegać, bo tempo współtworzy wynik. Badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo i trwa łącznie około godziny. Punktacja polega na ocenie zgodności odpowiedzi z kluczem, osobno dla każdego testu.
- Normy i interpretacja
- Wynik ogólny oraz wyniki czterech typów zdolności przelicza się na normy właściwe dla grupy odniesienia. Wydawca podaje normy ogólnopolskie dla trzech grup: maturzystów (ostatnie klasy szkół średnich), dorosłych 20–67 lat łącznie oraz dorosłych w pięciu przedziałach wieku. Pełne tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku zrewidowanym i nie są tutaj reprodukowane. Ponieważ APIS-Z(R) mierzy głównie inteligencję skrystalizowaną, jest nieco mniej wrażliwy na dryf norm niż testy inteligencji płynnej, jednak i tutaj obowiązuje ostrożność: normy testów zdolności z czasem tracą aktualność, między innymi wskutek efektu Flynna, dlatego przy interpretacji warto sprawdzić datę normalizacji i traktować wynik jako pozycję względem grupy odniesienia, a nie bezwzględną miarę zdolności.
Budowa
- Format odpowiedzi
- zadania zamknięte i otwarte w zeszycie testowym, odpowiedzi na arkuszu; wersja papierowa i komputerowa
- Wersje
- APIS-Z(R) papier-ołówek
- wersja komputerowa (Epsilon)
- podręcznik zrewidowany 2020
Podskale
Zachowania (zdolności społeczne)
Kwadraty (zdolności wzrokowo-przestrzenne)
Synonimy (zdolności werbalne)
Klasyfikacja (zdolności abstrakcyjno-logiczne)
Przekształcenia Liczb (zdolności abstrakcyjno-logiczne)
Nowe Słowa (zdolności werbalne)
Klocki (zdolności wzrokowo-przestrzenne)
Historyjki (zdolności społeczne)
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Normy
- Typ norm
- normy ogólnopolskie dla trzech grup: maturzyści (ostatnie klasy szkół średnich), dorośli 20-67 lat łącznie oraz dorośli w pięciu przedziałach wieku (20-29, 30-39, 40-49, 50-59, 60+)
- Interpretacja
- wynik ogólny i wyniki czterech typów zdolności względem właściwej grupy normalizacyjnej
- Próba normalizacyjna
- próby ogólnopolskie (szczegóły w podręczniku zrewidowanym 2020)
Psychometria
- Trafność
- Według wydawcy wynik ogólny charakteryzuje się wysoką zgodnością wewnętrzną, natomiast rzetelność poszczególnych podtestów jest niższa. Szczegółowe współczynniki przedstawiono w podręczniku.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy badanie ma prowadzić osoba bez uprawnień: to test kategorii C, więc osoby nieposiadające kwalifikacji psychologicznych mogą korzystać z narzędzia wyłącznie pod nadzorem psychologa posiadającego uprawnienia do stosowania testów kategorii C
- •Gdy badasz dzieci lub młodszych uczniów – dla nich przeznaczona jest szkolna wersja baterii (APIS-P(R)), a nie APIS-Z(R)
- •Gdy potrzebujesz pomiaru inteligencji płynnej neutralnego kulturowo – APIS mierzy głównie inteligencję skrystalizowaną, silnie związaną z wiedzą i językiem
- •Gdy badane osoby pracują bardzo wolno z powodów zdrowotnych lub rozwojowych – sztywne limity czasu mogą zaniżyć wynik
- •Gdy zależy Ci na precyzyjnym pomiarze pojedynczej wąskiej zdolności – rzetelność wyników poszczególnych testów jest ograniczona
Co pokazują badania
Struktura, rzetelność i zastosowanie baterii
APIS-Z(R) to bateria ośmiu testów mierzących inteligencję ogólną przez cztery typy zdolności (po dwa testy na typ). Według wydawcy wynik ogólny ma wysoką zgodność wewnętrzną, a wyniki poszczególnych testów niższą; stabilność jest zadowalająca dla studentów. Głównym zastosowaniem są selekcja i doradztwo zawodowe.
źródłoPodstawa teoretyczna konstruktu
Bateria opiera się na teorii inteligencji Cattella i mierzy inteligencję skrystalizowaną, rozumianą jako suma zdolności ukształtowanych w toku uczenia się. Analizy czynnikowe wskazują, że poszczególne testy są nasycone głównie czynnikiem ogólnym, zachowując zarazem własną specyfikę.
źródłoTrafność prognostyczna wobec osiągnięć egzaminacyjnych
W badaniu Błaszczak (2019) inteligencja mierzona baterią APIS-Z wyjaśniała ok. 12,5% zmienności wyników egzaminów maturalnych (R2 = 0,123). Dołączenie sumienności do modelu zwiększało wyjaśnianą wariancję o ok. 5%, co ilustruje przydatność wyniku ogólnego jako predyktora osiągnięć.
źródłoPodobne narzędzia
Ta sama koncepcja i te same typy zdolności, ale wersja szkolna dla młodszych uczniów (od VI klasy szkoły podstawowej). APIS-Z(R) przeznaczony jest dla maturzystów, studentów i dorosłych.
CFT 20-R (Neutralny Kulturowo Test Inteligencji Cattella)
Mierzy inteligencję płynną niezależnie od języka i wiedzy, podczas gdy APIS-Z(R) mierzy głównie inteligencję skrystalizowaną i uwzględnia zdolności społeczne.
WAIS-R(PL) (Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych)
Indywidualna, klinicznie pogłębiona diagnoza inteligencji dorosłych z bogatą obserwacją. APIS-Z(R) jest szybszy, można go badać grupowo, ale nie daje pełnej diagnozy indywidualnej.
Bibliografia
- Matczak, A., Jaworowska, A., Ciechanowicz, A., Szustrowa, T., Wrocławska-Warchala, E. (2020). Bateria testów APIS-Z(R). Podręcznik (wydanie zrewidowane). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.