Lista Przymiotnikowa ACL
Adjective Check List
Wielowymiarowy obraz osobowości; 37 skal pogrupowanych w pięć rodzin skal (kontrolne, potrzeb, tematyczne, analizy transakcyjnej, origence-intellectence)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Harrison G. Gough, Alfred B. Heilbrun Jr.
- Polska adaptacja
- polska adaptacja i normalizacja: Zespół Pracowni Testów Psychologicznych PTP (2010); podręcznik normalizacyjny: Katarzyna Martowska (2012) (2012)
- Grupa docelowa
- młodzież od 15 lat i dorośli (15-69 lat)
- Czas badania
- ok. 12 minut
- Procedura
- samoopis (możliwa też wersja obserwacyjna); indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Lista Przymiotnikowa ACL to wielowymiarowe narzędzie do opisu osobowości oparte na liście 300 przymiotników. Osoba badana zaznacza te przymiotniki, które jej zdaniem ją opisują, a wynikiem nie jest jeden wskaźnik, lecz profil obejmujący 37 skal. Dzięki temu ACL nie mierzy jednego konstruktu, tylko daje szeroki, wielostronny obraz osobowości: od potrzeb psychicznych, przez obraz siebie, motywację i funkcjonowanie interpersonalne, po style działania opisane w kategoriach analizy transakcyjnej oraz relację między twórczością a inteligencją. Skale są pogrupowane w pięć rodzin: kontrolne (modus operandi), potrzeb, tematyczne, analizy transakcyjnej oraz origence-intellectence.
Podstawą teoretyczną są przede wszystkim koncepcja potrzeb Henry'ego Murraya (z niej wywodzi się 15 skal potrzeb, m.in. osiągnięć, dominacji, autonomii, opiekuńczości) oraz teoria analizy transakcyjnej Erica Berne'a (pięć skal stanów Ja: Rodzic Krytyczny, Rodzic Opiekuńczy, Dorosły, Dziecko Swobodne, Dziecko Przystosowane). Do tego dochodzą autorskie koncepcje Gougha dotyczące origence i intellectence: wymiarów opisujących preferencję dla oryginalności (origence) oraz dla racjonalności i intelektualizacji (intellectence), z których układu wyprowadza się style twórczości.
Narzędzie można stosować nie tylko w samoopisie, lecz także jako skalę obserwacyjną: osoba znająca badanego zaznacza przymiotniki opisujące go z zewnątrz. Tą samą listą można również opisywać obiekty inne niż konkretna osoba, na przykład grupy społeczne, postaci historyczne czy Ja idealne, co czyni ACL elastycznym narzędziem badawczym. W Polsce ACL ma normalizację Pracowni Testów Psychologicznych PTP i należy do narzędzi o wysokim progu kwalifikacji (kategoria C), przeznaczonych dla psychologów.
Typowe zastosowanie
ACL stosuje się w diagnozie indywidualnej (opis osobowości, samoocena, Ja realne i idealne) oraz szeroko w badaniach naukowych: nad twórczością, stereotypami, wizerunkiem grup i postaci, psychologią środowiskową. Elastyczność (samoopis, obserwacja, opis dowolnego obiektu) sprawia, że bywa używany tam, gdzie potrzebny jest szybki, wielowymiarowy opis. W pracach dyplomowych pojawia się m.in. w badaniach nad rozbieżnością Ja realnego i idealnego oraz nad profilem osobowości wybranych grup zawodowych.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 942,67 zł netto (1012,13 zł brutto) za komplet; podręcznik oryginalny 291,96 zł netto; polska normalizacja 526,73 zł netto; arkusze odpowiedzi 25 egz. 40,85 zł netto; e-ACL jednostka 36,83 zł netto (cennik 1.07-31.12.2026)
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Lista 300 przymiotników opisujących cechy i sposoby zachowania. Zadaniem osoby badanej jest zaznaczenie tych, które ją opisują; pozostałych nie zaznacza. Każdy przymiotnik jest kluczowany do jednej lub kilku z 37 skal, dlatego jeden wybór może wpływać na wiele wyników. Nie ma pytań ani stwierdzeń w sensie klasycznym, są to pojedyncze słowa. Ta sama lista działa w wersji samoopisowej i obserwacyjnej.
- Skala odpowiedzi
- Format czek-listy (zaznacz albo pozostaw puste), a nie skala szacunkowa. Osoba badana przegląda 300 przymiotników i zaznacza wszystkie pasujące, bez ograniczenia ich liczby. Liczba zaznaczeń jest sama w sobie zmienną (jedna ze skal kontrolnych). Wypełnienie zajmuje około 12 minut, badanie jest indywidualne lub grupowe.
- Normy i interpretacja
- Polska wersja korzysta z norm tenowych opracowanych oddzielnie dla kobiet i mężczyzn w przedziale wieku 15-69 lat (normalizacja PTP z 2010 roku, podręcznik Martowskiej z 2012). Wynik surowy każdej z 37 skal przelicza się na teny i odczytuje z profilu. Pełne tabele norm znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane. Interpretacja jest profilowa: analizuje się układ wyników wielu skal, a nie pojedynczą liczbę. Wydawca podaje, że dla większości skal zgodność wewnętrzna i stabilność są wysokie; dokładne wartości rzetelności poszczególnych skal zawiera podręcznik.
Budowa
- Liczba pozycji
- 300
- Format odpowiedzi
- zaznaczanie przymiotników opisujących badanego (spośród 300)
- Wersje
- papier-ołówek
- e-test Epsilon
- wprowadzanie wyników wersji papierowej do Epsilon
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Normy
- Typ norm
- normy tenowe, opracowane oddzielnie dla kobiet i mężczyzn
- Interpretacja
- wynik surowy każdej z 37 skal przelicza się na teny i odczytuje z profilu; interpretacja jest profilowa, czyli dotyczy układu wyników wielu skal, a nie pojedynczej wartości. Pełne tabele norm znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku.
- Próba normalizacyjna
- polska normalizacja PTP (2010), osoby 15-69 lat - szczegóły w podręczniku
Psychometria
- Stabilność (test-retest)
- Wydawca podaje wysoką stabilność większości skal; szczegółowe współczynniki znajdują się wyłącznie w podręczniku.
- Trafność
- Wydawca podaje wysoką zgodność wewnętrzną i stabilność większości skal; szczegółowe współczynniki znajdują się wyłącznie w podręczniku. Trafność oceniano między innymi przez korelacje z EPQ-R, IVE, STAI, MMPI-2 i KPD.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy nie masz uprawnień do narzędzi kategorii C (ACL wymaga kwalifikacji psychologicznych)
- •Gdy interesuje Cię jeden wąski konstrukt (np. sama samoocena) – prostsze, jednowymiarowe narzędzie da czytelniejszy wynik
- •U dzieci poniżej 15 roku życia, poza zakresem polskiej normalizacji
- •Gdy badany ma trudność ze zrozumieniem wielu przymiotników (bariera językowa, niski poziom czytania) – format czek-listy staje się wtedy zawodny
- •Gdy potrzebujesz diagnozy zaburzenia klinicznego – ACL opisuje osobowość, nie służy do rozpoznawania zaburzeń
Co pokazują badania
Struktura i historia narzędzia
ACL powstał w kręgu badań Instytutu Oceny i Badań Osobowości (IPAR) w Berkeley; pierwszy podręcznik ukazał się w 1965 roku, a narzędzie oblicza wyniki na 37 skalach zgrupowanych w pięć kategorii (kontrolne, potrzeb, tematyczne, analizy transakcyjnej oraz origence-intellectence).
źródłoPolska normalizacja
Polska normalizacja została wydana przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP (podręcznik Martowskiej, 2012); normy są tenowe, opracowane oddzielnie dla kobiet i mężczyzn w wieku 15-69 lat. Wydawca podaje, że dla większości skal zgodność wewnętrzna i stabilność są wysokie.
źródłoInterpretacja czynnikowa wyników
W polskiej literaturze analizowano możliwość interpretacji wyników ACL w kategoriach szerszych czynników nadrzędnych, co ułatwia porządkowanie profilu 37 skal i wskazuje na wspólne wymiary leżące u ich podstaw.
źródłoSkale twórczości
Skala Osobowości Twórczej (Creative Personality) i skale origence-intellectence wywodzą się z prowadzonych przez Gougha badań nad osobami twórczymi i są wykorzystywane jako wskaźniki potencjału twórczego w opisie osobowości.
źródłoPodobne narzędzia
IAS-R (Skale Ustosunkowań Interpersonalnych Wigginsa)
Również oparte na przymiotnikach, ale opisują wyłącznie relacje interpersonalne w modelu kołowym, a nie szeroki, wieloskalowy profil osobowości.
NEO-PI-R (Inwentarz Osobowości)
Mierzy osobowość w modelu pięcioczynnikowym za pomocą stwierdzeń ocenianych na skali; ma spójniejszą strukturę teoretyczną niż wieloźródłowe skale ACL.
16PF (Kwestionariusz 16 Czynników Osobowości)
Opisuje osobowość przez 16 czynników pierwotnych z użyciem pozycji wyboru; inna tradycja teoretyczna (Cattell) i inny format odpowiedzi niż czek-lista ACL.
Bibliografia
- Gough H.G., Heilbrun A.B. Lista Przymiotnikowa ACL. Polska normalizacja. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP, 2012 (podręcznik: Martowska K.).
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/ACL
- innehttps://en.wikipedia.org/wiki/Adjective_Check_List
- innehttps://www.mindgarden.com/173-adjective-check-list
- repozytoriumhttps://bazawiedzy.uksw.edu.pl/info/book/UKSW9757e42fb5314bcfb519d699c507ed95
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/283503395_Mozliwosci_interpretacji_czynnikowej_wynikow_badania_Lista_Przymiotnikowa_ACL_The_possibilities_of_factor-based_interpretation_of_the_results_of_research_using_the_Adjective_Check_List
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.