Test Stosunków Szkolnych
Obraz stosunków interpersonalnych związanych z nauką szkolną (technika projekcyjna)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Elżbieta Zwierzyńska (2000)
- Grupa docelowa
- dzieci w wieku 10-14 lat (wg opisów katalogowych bibliotek testów; wymaga potwierdzenia w podręczniku)
Co bada ten test
Test Stosunków Szkolnych (TSS) Elżbiety Zwierzyńskiej to technika projekcyjna, która ma odsłonić obraz stosunków interpersonalnych, jakie dziecko wiąże z sytuacjami nauki szkolnej. Zamiast pytać wprost o postawy, narzędzie posługuje się materiałem obrazkowym: dziecko interpretuje wieloznaczne sceny, a w swoich wypowiedziach rzutuje na nie własne emocje, oczekiwania i sposób przeżywania relacji ze szkołą. Zgodnie z założeniem metod projekcyjnych to, co dziecko dopowiada do obrazka, ujawnia treści, które trudno wyrazić w bezpośredniej rozmowie czy w kwestionariuszu.
Przedmiotem pomiaru jest subiektywny obraz relacji szkolnych: stosunek dziecka do nauki, do nauczycieli oraz do rówieśników w kontekście szkolnym. Materiał bodźcowy przedstawia dzieci lub dziecko w obecności bądź nieobecności osoby dorosłej w typowych sytuacjach związanych z uczeniem się. Dzięki temu narzędzie może wychwycić napięcia, lęki i trudności, których dziecko nie potrafi lub nie chce nazwać wprost, a które rzutują na jego funkcjonowanie w szkole.
Wpis ma charakter uczciwie niepełny. Narzędzie jest archiwalne: wydał je w 2000 roku Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej (CMPPP) przy MEN, instytucja przekształcona później w ORE, a samo narzędzie funkcjonuje głównie w obiegu poradnianym i w testotekach uczelni, poza bieżącą dystrybucją. Nie odnaleziono publikacji w otwartym dostępie z pełną charakterystyką psychometryczną, dlatego dokładna liczba tablic, sposób oceny, normy i rzetelność pozostają do zweryfikowania w podręczniku. Katalog testoteki uczelnianej potwierdza jedynie: metoda projekcyjna, dzieci w wieku 10-14 lat, komplet obejmujący podręcznik, pomoce i arkusz oraz wskazówki interpretacyjne w podręczniku. Krążące w opisach wtórnych liczby (kilkanaście tablic, zwykle podawane 12, oraz czas badania około 30 minut) nie znajdują potwierdzenia w źródle instytucjonalnym i wymagają weryfikacji w podręczniku.
Typowe zastosowanie
Narzędzie było przeznaczone głównie do pracy psychologów szkolnych i poradnianych, jako pomoc w rozpoznawaniu emocjonalnego stosunku dziecka do szkoły, nauczycieli i rówieśników oraz trudności, które utrudniają funkcjonowanie w roli ucznia. Sprawdza się w diagnozie indywidualnej dzieci, które mają problem z otwartym mówieniem o swoich przeżyciach szkolnych. W badaniach naukowych bywa wykorzystywane rzadziej, ze względu na projekcyjny charakter i ograniczoną dostępność.
Wymiary i podskale
Stosunek do nauki i sytuacji uczenia się
Emocjonalny obraz uczenia się, motywacja i przeżywanie sytuacji szkolnych, ujawniane w interpretacjach scen. Dokładny system kategorii oceny podaje podręcznik i pozostaje do zweryfikowania.
Stosunek do nauczycieli i osób dorosłych
Obraz relacji z dorosłymi w szkole (obecność lub nieobecność osoby dorosłej na tablicach), ujawniający zaufanie, dystans lub lęk.
Stosunek do rówieśników
Obraz relacji z innymi dziećmi w sytuacjach szkolnych: współpraca, rywalizacja, poczucie akceptacji lub odrzucenia.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Narzędzie ma charakter projekcyjny i opiera się na zestawie tablic z czarno-białymi ilustracjami przedstawiającymi dziecko lub dzieci w sytuacjach związanych z nauką szkolną, w obecności lub nieobecności osoby dorosłej. Dziecko opowiada lub interpretuje przedstawione sceny, a badający analizuje treść i formę tych wypowiedzi zgodnie z kluczem interpretacyjnym z podręcznika. Opisy wtórne mówią o kilkunastu tablicach (podawana bywa liczba 12), czego nie potwierdza zweryfikowany katalog testoteki; liczbę tablic należy sprawdzić w podręczniku. Zgodnie z prawami autorskimi nie reprodukuje się materiału bodźcowego.
- Skala odpowiedzi
- Nie jest to test z zamkniętą skalą odpowiedzi. Dziecko udziela odpowiedzi otwartych (opowiada o scenie), a wynik powstaje przez jakościową i częściowo skategoryzowaną analizę wypowiedzi wg klucza interpretacyjnego. Sposób kodowania odpowiedzi opisuje wyłącznie podręcznik i pozostaje do zweryfikowania.
- Normy i interpretacja
- Nie odnaleziono opublikowanych w otwartym dostępie norm ani danych o próbie normalizacyjnej. Interpretacja ma charakter przede wszystkim jakościowy i opiera się na wytycznych z podręcznika. Jak w większości technik projekcyjnych, wynik służy raczej do formułowania hipotez klinicznych o przeżyciach dziecka niż do porównywania go z twardymi progami populacyjnymi. Charakterystyki liczbowe pozostają do zweryfikowania w podręczniku CMPPP.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Technika projekcyjna omija mechanizmy obronne i tendencję do odpowiedzi społecznie pożądanych
- •Obrazkowy materiał jest przyjazny dla dzieci i nie wymaga rozbudowanej sprawności językowej w pisaniu
- •Skupiona wprost na relacjach szkolnych, obszarze rzadko ujmowanym osobno przez inne narzędzia
- •Polskie narzędzie zaprojektowane pod realia szkoły i pracę psychologa poradnianego
Ograniczenia
- •Charakter projekcyjny oznacza niższą obiektywność i rzetelność oraz konieczność interpretacji przez przeszkoloną osobę
- •Brak opublikowanych w otwartym dostępie danych psychometrycznych i norm
- •Narzędzie archiwalne: wydawca (CMPPP) już nie istnieje, narzędzie poza bieżącą dystrybucją
- •Część odnośników katalogowych jest nieaktywna, co utrudnia dotarcie do rzetelnego opisu
- •Interpretacja wymaga doświadczenia i grozi subiektywizmem bez ustrukturyzowanego klucza
Budowa
- Format odpowiedzi
- technika projekcyjna
Obliczanie wyników
- Metoda
- analiza jakościowa wypowiedzi dziecka do kolejnych tablic według klucza interpretacyjnego z podręcznika; bez sumowania punktów
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Test Stosunków Szkolnych nie opiera się na prostym sumowaniu punktów. Wynik powstaje z analizy wypowiedzi dziecka do kolejnych tablic, prowadzonej zgodnie z kluczem interpretacyjnym z podręcznika, który kategoryzuje treść i formę odpowiedzi.
Do poprawnego opracowania wyników niezbędny jest podręcznik i przeszkolenie: bez klucza interpretacja jest dowolna. Metody projekcyjne wymagają też ostrożności w wyciąganiu wniosków, ponieważ ta sama wypowiedź może mieć różne znaczenia w zależności od kontekstu dziecka.
W zastosowaniach badawczych, jeśli w ogóle sięga się po TSS, konieczne jest opracowanie jawnych zasad kodowania wypowiedzi i policzenie zgodności między sędziami (rzetelności międzysędziowskiej), a następnie ostrożne raportowanie wyników jako danych jakościowych lub skategoryzowanych, a nie znormalizowanych wskaźników.
Dostępność
- Typ
- Dostępność nieznana
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- School Relations Test (TSS)
- Construct
- Picture of interpersonal relations connected with schoolwork (a projective technique)
- Target group
- children aged 10-14 years (per test-library catalogue descriptions; requires confirmation in the manual)
- Response format
- projective technique
- Notes
- Publication status uncertain: the publisher (CMPPP) no longer exists (ORE since 2010); the instrument is probably out of current distribution and available in counseling-center libraries and university test archives. [TO VERIFY]: no open-access publication with a full psychometric description (as of 2026-07) – structure, scoring method, norms, and reliability only in the CMPPP manual (2000); current availability at ORE.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W opisie narzędzia podaj autorkę (Zwierzyńska, 2000), wydawcę (CMPPP przy MEN), projekcyjny charakter techniki oraz przeznaczenie do diagnozy relacji szkolnych u dzieci (opisy katalogowe wskazują wiek 10-14 lat, co warto potwierdzić w podręczniku). Jawnie zaznacz, że narzędzie jest archiwalne i że część parametrów nie jest dostępna w otwartym obiegu.
Jeśli mimo to używasz techniki w badaniu, opisz procedurę kodowania wypowiedzi, podaj rzetelność międzysędziowską i traktuj dane raczej jakościowo. Nie przypisuj narzędziu współczynników rzetelności ani norm, których nie ma w dostępnych źródłach.
Zadbaj o dostęp do podręcznika (CMPPP, 2000) lub jego następcy w zasobach ORE, ponieważ to jedyne pełne źródło materiału bodźcowego, klucza i wytycznych. Rozważ uzupełnienie diagnozy narzędziem kwestionariuszowym mierzącym postawy wobec szkoły, aby zwiększyć porównywalność i obiektywność pomiaru.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz szybkiego, znormalizowanego wyniku liczbowego do porównań ilościowych
- •Gdy badający nie ma przeszkolenia w interpretacji technik projekcyjnych
- •Gdy badasz duże próby wymagające standardowej, powtarzalnej punktacji
- •Gdy badasz osoby dorosłe lub dzieci spoza wieku, dla którego narzędzie było projektowane
- •Gdy nie masz dostępu do podręcznika z kluczem interpretacyjnym
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Obraz relacji szkolnych u dzieci z trudnościami w nauce w świetle techniki projekcyjnej
- Emocjonalny stosunek do nauczycieli a poczucie bezpieczeństwa w szkole u uczniów klas 4-6
- Projekcyjny obraz relacji rówieśniczych a doświadczanie przemocy w szkole
- Trafność zbieżna projekcyjnego i kwestionariuszowego pomiaru postaw wobec szkoły
- Obraz sytuacji uczenia się u dzieci nieśmiałych i wycofanych społecznie
- Relacje szkolne w percepcji dziecka a styl wychowawczy w rodzinie
- Możliwości i ograniczenia technik projekcyjnych w diagnozie relacji szkolnych dziecka
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Obecność w zasobach diagnostycznych i opisy katalogowe
Katalog testoteki Wydziału Nauk Społecznych UG wymienia Test stosunków szkolnych autorstwa Zwierzyńskiej, opisując komplet jako podręcznik, pomoce i arkusz, a przedmiot badania jako relacje interpersonalne związane z nauką szkolną. W uwagach katalog precyzuje: do badania dzieci w wieku 10-14 lat, metoda projekcyjna, podręcznik zawiera wskazówki interpretacyjne. Katalog nie wymienia norm w składzie kompletu, co jest spójne z brakiem danych normalizacyjnych w otwartym obiegu.
źródłoMetryka wydawnicza
Rekordy biblioteczne potwierdzają autorstwo (Elżbieta Zwierzyńska), wydawcę (Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN) oraz rok wydania 2000 (ISBN 83-86954-57-4).
źródłoStan opublikowanych danych psychometrycznych
Nie odnaleziono publikacji w otwartym dostępie podającej rzetelność, trafność ani normy narzędzia. Pełny opis metody znajduje się wyłącznie w podręczniku CMPPP (2000) i pozostaje do zweryfikowania.
źródłoPodobne narzędzia
Kwestionariusz Ja i moja szkoła
Kwestionariuszowa (nieprojekcyjna) alternatywa do badania postaw i relacji ucznia wobec szkoły; daje wyniki liczbowe.
Inna technika projekcyjna dla dzieci, oparta na figurkach i przedmiotach; bada szerzej relacje i konflikty, nie tylko szkolne.
TKZ R-D (Test Komunikacji Zadaniowej Rodzic-Dziecko)
Metoda obserwacyjna dotycząca relacji dziecka z rodzicem podczas zadania, a nie projekcyjny obraz relacji szkolnych.
Bibliografia
- Zwierzyńska E. (2000). Test Stosunków Szkolnych. Podręcznik. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- repozytoriumhttps://books.google.com/books/about/Test_Stosunk%C3%B3w_Szkolnych.html?id=luIeywAACAAJ
- repozytoriumhttp://katalog.nukat.edu.pl/lib/item?id=chamo:634593&theme=nukat
- repozytoriumhttps://wns.ug.edu.pl/sites/default/files/_nodes/strona-wns/36861/files/09.2017_katalog_testow.pdf
- innehttps://w.bibliotece.pl/1083793/Test+Stosunk%C3%B3w+Szkolnych
Uwagi
Status wydawniczy – sprawdzać: wydawca (CMPPP) już nie istnieje (od 2010 ORE), narzędzie prawdopodobnie poza bieżącą dystrybucją; dostępne w bibliotekach poradni i testotekach uczelni (m.in. katalog testów WNS UG). DO WERYFIKACJI: brak publikacji OA z pełnym opisem psychometrycznym (stan 2026-07) – budowa, sposób oceny, normy i rzetelność tylko w podręczniku CMPPP (2000); aktualna dostępność w ORE. DO WERYFIKACJI: zrodlo nieaktywne (kontrola 2026-07-20): katalog.nukat.edu.pl (strona bledu zamiast rekordu) - wymaga zastapienia.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.