Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS
Kompetencje społeczne - złożone umiejętności warunkujące efektywność radzenia sobie w sytuacjach społecznych, nabywane w toku treningu społecznego
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Anna Matczak (2001)
- Grupa docelowa
- Młodzież 15-19 lat (wersja M) i dorośli, w tym pracujący (wersja D)
- Czas badania
- ok. 20 minut, bez ograniczenia czasu
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
KKS mierzy kompetencje społeczne, rozumiane jako złożone umiejętności warunkujące skuteczność radzenia sobie w konkretnych sytuacjach społecznych. W ujęciu Anny Matczak kompetencje te nie są cechą wrodzoną, lecz nabywają się w toku treningu społecznego, czyli praktycznego uczestnictwa w sytuacjach danego typu. Im więcej okazji do udziału i uczenia się w określonym rodzaju sytuacji, tym wyższe kompetencje w tym obszarze. Narzędzie jest samoopisowe: badany ocenia, jak dobrze poradziłby sobie z wymienionymi czynnościami.
Model teoretyczny KKS wyróżnia trzy rodzaje sytuacji, które szczególnie różnicują ludzi pod względem skuteczności społecznej: sytuacje intymne (bliskiego kontaktu interpersonalnego), sytuacje ekspozycji społecznej (bycia w centrum uwagi i ocenianym) oraz sytuacje wymagające asertywności (obrony własnych praw i interesów wbrew naciskom otoczenia). Tym trzem rodzajom odpowiadają trzy wskaźniki szczegółowe. Ogólny poziom kompetencji społecznych ujmuje wynik łączny.
Kwestionariusz składa się z 90 pozycji opisujących różne czynności społeczne. Do klucza wchodzi 60 pozycji diagnostycznych, a pozostałe 30 pełni funkcję buforową (nie są punktowane). Badany na czterostopniowej skali ocenia efektywność, z jaką wykonuje daną czynność. Wynikiem jest globalny wskaźnik kompetencji społecznych oraz trzy wskaźniki cząstkowe. KKS należy do najpopularniejszych polskich narzędzi do pomiaru kompetencji społecznych i jest szeroko wykorzystywany w pracach dyplomowych oraz badaniach nad funkcjonowaniem społecznym.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w badaniach naukowych i pracach dyplomowych nad kompetencjami społecznymi oraz ich związkami z funkcjonowaniem interpersonalnym, samotnością, przystosowaniem, inteligencją emocjonalną i efektywnością zawodową. Wykorzystywane bywa także w doradztwie, poradnictwie zawodowym i selekcji, choć podstawowym obszarem pozostają badania. Istnieją wersje dla młodzieży (M) i dla dorosłych (D), co pozwala stosować je w różnych grupach wieku.
Wymiary i podskale
Wynik łączny (WŁ) - ogólny poziom kompetencji społecznychzakres 60–240
Suma 60 pozycji diagnostycznych. Podstawowy wskaźnik ogólnej skuteczności w sytuacjach społecznych, o najwyższej rzetelności spośród wszystkich wskaźników KKS.
I - kompetencje w sytuacjach intymnych
Skuteczność w sytuacjach bliskiego kontaktu interpersonalnego, wymagających otwartości, ujawniania siebie i budowania zażyłości. Przypisanie pozycji do skali podaje wyłącznie podręcznik.
ES - kompetencje w sytuacjach ekspozycji społecznej
Skuteczność w sytuacjach bycia obiektem uwagi i oceny innych, na przykład wystąpień publicznych czy prezentacji siebie przed grupą.
A - kompetencje w sytuacjach wymagających asertywności
Skuteczność w sytuacjach, w których trzeba obronić własne prawa, interesy lub zdanie wbrew presji lub oczekiwaniom otoczenia.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dziewięćdziesiąt pozycji opisujących konkretne czynności i zachowania w sytuacjach społecznych. Do każdej badany ustosunkowuje się, oceniając, jak dobrze (jak skutecznie) daną czynność wykonuje. Sześćdziesiąt pozycji ma charakter diagnostyczny i wchodzi do klucza, a trzydzieści pełni funkcję buforową (maskującą cel pomiaru). Treści pozycji nie są tu przytaczane, ponieważ są chronione prawem autorskim wydawcy.
- Skala odpowiedzi
- Czterostopniowa skala oceny efektywności wykonania czynności: od 1 (zdecydowanie dobrze) do 4 (zdecydowanie źle). Badany szacuje własną skuteczność w każdej czynności. Badanie jest bez limitu czasu, trwa około 20 minut, może być prowadzone indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Wyniki surowe (osobno wynik łączny i trzy wskaźniki szczegółowe) przelicza się na steny. Przyjmuje się, że steny 1-3 oznaczają wyniki niskie, 4-7 przeciętne, a 8-10 wysokie. Podręcznik zawiera odrębne normy dla młodzieży licealnej, studentów i dorosłych; trzecie wydanie podręcznika wprowadziło zaktualizowane normy i unowocześnione sformułowania pozycji. Pełne tabele stenowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo wysoka rzetelność wyniku łącznego (alfa Cronbacha 0,93-0,95)
- •Rozróżnienie trzech typów sytuacji społecznych, co daje profil, a nie tylko wynik ogólny
- •Ugruntowanie w spójnej teorii kompetencji jako umiejętności nabywanych w treningu społecznym
- •Dwie wersje wiekowe (M i D) oraz wersja elektroniczna Epsilon
Ograniczenia
- •Metoda samoopisowa: mierzy przekonanie o własnej skuteczności, nie obserwowane zachowanie społeczne
- •Podatność na aprobatę społeczną i tendencyjną autoprezentację
- •Rzetelność wskaźników szczegółowych (I, ES, A) jest niższa niż wyniku łącznego (0,74-0,91)
- •Narzędzie płatne (kategoria B1 PTP), klucz i normy dostępne tylko w podręczniku
- •Przypisanie pozycji do skal I, ES i A nie jest publikowane poza materiałami wydawcy
Budowa
- Liczba pozycji
- 90
- Format odpowiedzi
- czterostopniowa skala oceny efektywności wykonania czynności (1 - zdecydowanie dobrze do 4 - zdecydowanie źle)
- Wersje
- papier-ołówek (wersje M i D)
- e-badanie Epsilon (w tym e-KKS-D z normami z 2000 r.)
Podskale
I (kompetencje w sytuacjach intymnych / bliskiego kontaktu interpersonalnego)
ES (kompetencje w sytuacjach ekspozycji społecznej)
A (kompetencje w sytuacjach wymagających asertywności)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma; wynik łączny (WŁ) + 3 wskaźniki szczegółowe (I, ES, A); 90 pozycji, z czego 60 diagnostycznych uwzględnianych w kluczu
- Zakres wyniku
- 60–240
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Zakres 60-240 pkt dotyczy wyniku łącznego z 60 pozycji diagnostycznych (za Wrótniak, 2023). Pozostałe 30 pozycji ma charakter buforowy (niediagnostyczny).
Jak policzyć wynik
Krok 1: przy użyciu klucza wyodrębnij 60 pozycji diagnostycznych (pozostałe 30 to pozycje buforowe, których nie punktujemy). Klucz oraz przypisanie pozycji do skal I, ES i A znajdują się wyłącznie w podręczniku KKS, ponieważ jest to narzędzie kategorii B1 Pracowni Testów Psychologicznych PTP; nie reprodukujemy tu klucza ani numerów pozycji.
Krok 2: zsumuj punkty. Wynik łączny (WŁ) obejmuje wszystkie 60 pozycji diagnostycznych i mieści się w przedziale 60-240 punktów. Osobno oblicza się trzy wskaźniki szczegółowe (I, ES, A) jako sumy pozycji przypisanych do danej skali. Zwróć uwagę na kierunek skali: niższa liczbowo ocena oznacza wyższą skuteczność, dlatego sposób punktacji trzeba odczytać zgodnie z instrukcją podręcznika.
Krok 3: wyniki surowe przelicz na steny według tabel z podręcznika, właściwych dla wieku i wersji narzędzia (M lub D). W pracach badawczych często analizuje się wyniki surowe (korelacje, porównania grup), a steny stosuje przy opisie pojedynczej osoby.
Krok 4: policz alfę Cronbacha dla własnej próby, osobno dla wyniku łącznego i dla wskaźników szczegółowych, i podaj te wartości w pracy. Pamiętaj, że skale szczegółowe mają zwykle niższą rzetelność niż wynik łączny, co warto uwzględnić przy interpretacji.
Normy
- Typ norm
- steny
- Interpretacja
- steny 1-3 wyniki niskie, 4-7 przeciętne, 8-10 wysokie (za Wrótniak, 2023, na podstawie podręcznika Matczak, 2007)
- Próba normalizacyjna
- normy dla młodzieży licealnej, studentów i dorosłych; 3. wydanie podręcznika z nowymi normami
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,93
- Trafność
- potwierdzona analizą czynnikową i porównaniami międzygrupowymi (wg wydawcy); korelacje z PROKOS
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- B1
- Cena
- arkusze M 25 szt. 121,75 zł brutto; e-jednostka 33,97 zł; e-wprowadzenie wyników 9,05 zł (cennik 1.07-31.12.2026)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Social Competence Questionnaire (Kwestionariusz Kompetencji Społecznych, KKS)
- Construct
- social competencies – complex skills that determine the effectiveness of coping in social situations, acquired through social training
- Target group
- adolescents aged 15-19 (version M) and adults, including working adults (version D)
- Response format
- 4-point scale rating the effectiveness of performing an activity (1 – definitely well to 4 – definitely poorly)
- Scoring
- sum of points; total score plus 3 specific indices (I, ES, A); 90 items, of which 60 diagnostic items are included in the scoring key (total score range 60-240); the remaining 30 items are non-diagnostic buffer items
- Norms / interpretation
- sten scores: 1-3 low, 4-7 average, 8-10 high (after Wrótniak, 2023, based on the Matczak 2007 manual); norms for secondary school students, university students and adults; 3rd edition of the manual with new norms
- Normative sample
- norms for secondary school students, university students and adults
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 20 minutes, no time limit
- Notes
- Reliability: per the open-access article (Wrótniak, 2023, after the Matczak 2007 manual), alpha for individual scales 0.74-0.91 and for the total score 0.93-0.95. Publisher lists a current 3rd edition with modernized item wording. [TO VERIFY]: assignment of items to the I/ES/A scales, reverse-scored items.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz: pełną nazwę i skrót, autorkę (A. Matczak), rok i wydanie podręcznika, wersję narzędzia (M lub D), liczbę pozycji z rozróżnieniem diagnostycznych i buforowych, format skali, sposób obliczania wyniku łącznego i trzech wskaźników, zakres wyniku łącznego (60-240) oraz rzetelność podaną w podręczniku obok rzetelności z własnej próby.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla wyniku łącznego i wskaźników, alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy porównaniach grup wielkość efektu. Interpretując wskaźniki szczegółowe, zaznacz ich niższą rzetelność. Jeśli używasz stenów, podaj, z jakiej grupy normalizacyjnej korzystasz.
Pamiętaj o dostępności: KKS jest narzędziem kategorii B1 wydawanym przez PTP, a klucz i normy są dostępne wyłącznie w podręczniku. Zaznacz w pracy, że stosowanie narzędzia wymaga zakupu materiałów u wydawcy, a w części publikacji różni się podawany rok pierwszego wydania (2000/2001) oraz aktualny status wydawniczy (trzecie wydanie).
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz obiektywnej oceny zachowań społecznych (KKS mierzy samoocenę skuteczności, nie obserwowane zachowanie)
- •U dzieci: wersje przeznaczone są dla młodzieży od 15 lat i dorosłych
- •Do diagnozy klinicznej lub orzekania o zaburzeniach funkcjonowania społecznego
- •Gdy zależy Ci wyłącznie na wskaźnikach szczegółowych o wysokiej precyzji (mają niższą rzetelność niż wynik łączny)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Kompetencje społeczne a poczucie samotności młodych dorosłych
- Związek kompetencji społecznych z inteligencją emocjonalną (KKS i INTE) u studentów
- Kompetencje społeczne a wypalenie zawodowe wśród nauczycieli
- Różnice w kompetencjach społecznych między kobietami a mężczyznami
- Kompetencje społeczne a satysfakcja z relacji interpersonalnych
- Trening umiejętności społecznych a zmiana kompetencji społecznych: pomiar przed i po
- Kompetencje społeczne w sytuacjach ekspozycji a lęk społeczny u studentów
- Kompetencje społeczne a przystosowanie zawodowe u osób rozpoczynających pracę
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Rzetelność
Zgodność wewnętrzna wyniku łącznego jest bardzo wysoka: alfa Cronbacha 0,93-0,95, a dla poszczególnych skal I, ES i A mieści się w przedziale 0,74-0,91. Wynik łączny jest najbardziej rzetelnym wskaźnikiem narzędzia.
źródłoKompetencje społeczne a samotność
W badaniach nad młodymi dorosłymi kompetencje społeczne wiążą się z poczuciem samotności: niższe kompetencje, zwłaszcza w sytuacjach intymnych, współwystępują z wyższym nasileniem samotności.
źródłoPowiązanie z pokrewnymi konstruktami
Wyniki KKS korelują z Profilem Kompetencji Społecznych PROKOS oraz z miarami inteligencji emocjonalnej, co autorzy traktują jako przesłankę trafności teoretycznej narzędzia.
źródłoPodobne narzędzia
PROKOS (Profil Kompetencji Społecznych)
Nowszy instrument tej samej autorki (z Martowską) dla dorosłych, wyróżnia pięć zakresów kompetencji (asertywne, kooperacyjne, towarzyskie, zaradność, społecznikowskie) zamiast trzech.
INTE (Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej)
Mierzy samoopisową inteligencję emocjonalną, a nie kompetencje społeczne; oba konstrukty są powiązane, ale nie tożsame.
Bibliografia
- Matczak A. (2001, wyd. 2 uzup. 2007). Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Wrótniak J. (2023). Kompetencje społeczne a poczucie samotności młodych dorosłych. Roczniki Pedagogiczne, 15(51), 4, 189-206. DOI 10.18290/rped23154.11.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/KKS
- artykuł open accesshttps://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rped/article/download/823/602
Uwagi
Kategoria PTP: B1 (potwierdzona na stronie wydawcy; wcześniejsze oznaczenie C w Fazie 0 było błędne). Alfa: wg artykułu OA (Wrótniak, 2023, za podręcznikiem Matczak, 2007) alfa dla poszczególnych skal 0,74-0,91, dla wyniku łącznego 0,93-0,95 - wpisano 0,93 jako dolną wartość dla wyniku łącznego. Rok 1. wydania: 2001 wg Matczak (2001) cytowanej w OA; strona wydawcy podaje wydania 2000/2011 i aktualne 3. wydanie ze zmodernizowanymi sformułowaniami - status wydawniczy sprawdzać. DO WERYFIKACJI: przypisanie pozycji do skal I/ES/A, pozycje odwrocone.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.