Kwestionariusz Osobowości Eysencka EPQ-R
Eysenck Personality Questionnaire-Revised
Trzy wymiary osobowości wg teorii Eysencka: Psychotyzm (P), Ekstrawersja (E), Neurotyzm (N) + skala kontrolna Kłamstwa (K) oraz skale dodatkowe: Skłonność do uzależnień (UZ) i Skłonność do przestępstw (PRZ)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Eysenck H. J., Eysenck S. B. G. (1985)
- Polska adaptacja
- zespół Pracowni Testów Psychologicznych PTP; polska normalizacja: Jaworowska (2011)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli, 16-69 lat
- Czas badania
- przeciętnie 20 minut (EPQ-R), 10 minut (EPQ-R(S)); bez ograniczenia czasu
- Procedura
- samoopis; badanie indywidualne lub grupowe
Co bada ten test
EPQ-R mierzy osobowość w modelu PEN Hansa Eysencka, który sprowadza jej zróżnicowanie do trzech szerokich, biologicznie zakorzenionych wymiarów. Ekstrawersja (E) opisuje kierunek energii i poziom pobudzenia korowego: od towarzyskiej, poszukującej stymulacji ekstrawersji po wycofaną i ostrożną introwersję. Neurotyzm (N) odnosi się do reaktywności emocjonalnej i chwiejności nastroju, a wysokie wyniki wiążą się ze skłonnością do lęku, napięcia i zamartwiania się. Psychotyzm (P) łączy twardość, chłód emocjonalny, skłonność do zachowań aspołecznych oraz niekonwencjonalność i bywa najtrudniejszy w interpretacji.
Podstawą teoretyczną jest przekonanie Eysencka, że różnice indywidualne w osobowości mają źródło w budowie i funkcjonowaniu układu nerwowego: poziomie pobudzenia korowego dla ekstrawersji i reaktywności układu limbicznego dla neurotyzmu. Dlatego kwestionariusz zalicza się do nurtu temperamentalno-biologicznego, a nie czysto leksykalnego jak modele Wielkiej Piątki. Trzy wymiary traktuje się jako ortogonalne, czyli w założeniu wzajemnie niezależne.
Oprócz trzech wymiarów właściwych EPQ-R zawiera skalę Kłamstwa (K), która kontroluje tendencję do przedstawiania się w korzystnym świetle i aprobatę społeczną. Polskie opracowanie udostępnia dodatkowo skale Skłonności do uzależnień (UZ) i Skłonności do przestępstw (PRZ), zbudowane na pozycjach kwestionariusza i wykorzystywane w kontekście oceny ryzyka. Wyniki interpretuje się profilowo: nie ma jednego wskaźnika ogólnego, lecz zestaw wyników na poszczególnych skalach odnoszonych do norm.
Typowe zastosowanie
Klasyczne narzędzie badań nad strukturą osobowości i temperamentem, wykorzystywane w pracach nad związkami cech z zachowaniem, zdrowiem, radzeniem sobie ze stresem czy funkcjonowaniem zawodowym. W diagnostyce indywidualnej pomaga opisać profil osobowości, a skale dodatkowe UZ i PRZ bywają wykorzystywane w kontekście oceny ryzyka. Ze względu na kategorię C jest zarezerwowane dla psychologów i częściej pojawia się w badaniach akademickich niż w rutynowej praktyce.
Wymiary i podskale
Psychotyzm (P)
Wymiar łączący twardość emocjonalną, chłód w relacjach, skłonność do zachowań aspołecznych, impulsywność i niekonwencjonalność. Wysokie wyniki opisują osoby dystansujące się od innych i mało wrażliwe na normy, niskie zaś osoby empatyczne i konformistyczne. To skala o najsłabszych własnościach psychometrycznych w całym kwestionariuszu.
Ekstrawersja (E)
Kierunek energii i zapotrzebowanie na stymulację: towarzyskość, aktywność, poszukiwanie doznań i optymizm na jednym krańcu, a wycofanie, powściągliwość i preferencja spokoju na drugim. W teorii Eysencka wiąże się z poziomem pobudzenia korowego.
Neurotyzm (N)
Chwiejność emocjonalna i reaktywność na stres. Wysokie wyniki opisują osoby napięte, lękowe, podatne na zamartwianie się i wahania nastroju, niskie zaś osoby stabilne emocjonalnie i spokojne. Uznawany za wymiar najbardziej związany z podatnością na zaburzenia lękowe i nastroju.
Kłamstwo (K)
Skala kontrolna wykrywająca tendencję do przedstawiania się w nadmiernie korzystnym świetle i uleganie aprobacie społecznej. Bardzo wysoki wynik sygnalizuje zniekształcenie autoprezentacyjne i nakazuje ostrożność w interpretacji pozostałych skal.
Skłonność do uzależnień (UZ)
Skala dodatkowa polskiego opracowania, zbudowana z pozycji kwestionariusza, szacująca konfigurację cech sprzyjającą uzależnieniom. Ma charakter pomocniczy i nie zastępuje diagnozy uzależnienia.
Skłonność do przestępstw (PRZ)
Skala dodatkowa polskiego opracowania szacująca konfigurację cech powiązaną z ryzykiem zachowań przestępczych. Podobnie jak UZ pełni funkcję orientacyjną, a nie diagnostyczną.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Pozycje to krótkie pytania o typowe reakcje, upodobania i sposoby zachowania, na które badany odpowiada w formacie dychotomicznym. Wersja pełna EPQ-R liczy 106 pytań, wersja skrócona EPQ-R(S) 48 pytań, dostępne są też warianty elektroniczne Epsilon. Pytania są rozproszone między skalami, a przynależność pozycji do skal wyznacza klucz. Część pozycji punktuje się za odpowiedź twierdzącą, część za przeczącą, zależnie od kierunku danej skali. Treści pozycji są chronione i nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- Format wymuszonego wyboru tak/nie: badany zaznacza, czy dane stwierdzenie do niego pasuje, czy nie. Nie ma opcji pośredniej ani skali natężenia, co skraca badanie, ale zmniejsza subtelność pomiaru pojedynczej pozycji. Badanie nie jest ograniczone czasem i trwa przeciętnie około 20 minut dla wersji pełnej oraz około 10 minut dla wersji skróconej.
- Normy i interpretacja
- Wyniki surowe każdej skali przelicza się na wartości znormalizowane według tabel z podręcznika, osobno dla dwóch grup wieku (16-30 i 31-69 lat) oraz oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Typ norm dla normalizacji Jaworowskiej (2011) wymaga potwierdzenia w podręczniku i został w tym wpisie oznaczony do weryfikacji, w praktyce PTP stosuje się steny. Pełnych tabel norm nie reprodukujemy, ponieważ pochodzą z płatnego podręcznika. Interpretacja jest profilowa: analizuje się układ wyników na wszystkich skalach łącznie, a nie pojedynczą liczbę.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Model PEN jest oszczędny i dobrze osadzony teoretycznie, a wymiary mają jasną interpretację biologiczno-temperamentalną
- •Bogata literatura światowa umożliwia porównania międzykulturowe i osadzenie wyników w szerokim kontekście badań
- •Wersja skrócona EPQ-R(S) oraz warianty elektroniczne skracają czas badania i ułatwiają zastosowania grupowe
- •Wbudowana skala Kłamstwa pozwala kontrolować tendencję do korzystnej autoprezentacji
Ograniczenia
- •Skala Psychotyzmu ma słabe własności psychometryczne, a w wersji skróconej jej zgodność wewnętrzna jest niska
- •Format tak/nie ogranicza precyzję pomiaru pojedynczej pozycji w porównaniu ze skalami wielostopniowymi
- •Model trójwymiarowy jest węższy niż współczesna Wielka Piątka, co utrudnia porównania z nowszymi narzędziami
- •Test jest płatny, w kategorii C dostępny wyłącznie dla psychologów, a klucze sprzedawane są osobno
- •Wartości liczbowe rzetelności polskiej wersji i typ norm dla normalizacji 2011 pozostają do potwierdzenia w podręczniku
Budowa
- Liczba pozycji
- 106
- Format odpowiedzi
- tak/nie
- Wersje
- EPQ-R (pełna, 106 pozycji)
- EPQ-R(S) (skrócona, 48 pozycji)
- e-EPQ-R / e-EPQ-R(S) (Epsilon)
Podskale
Psychotyzm (P)
Ekstrawersja (E)
Neurotyzm (N)
Kłamstwo (K)
Skłonność do uzależnień (UZ)
Skłonność do przestępstw (PRZ)
Obliczanie wyników
- Metoda
- sumowanie odpowiedzi zgodnych z kluczem w obrębie każdej skali
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- DO WERYFIKACJI: klucz odpowiedzi wyłącznie w materiałach PTP (klucze sprzedawane osobno: EPQ-R 6 egz., EPQ-R(S) 4 egz.)
Jak policzyć wynik
Krok 1: dla każdej skali zlicz odpowiedzi zgodne z kluczem. W EPQ-R nie sumuje się wszystkich pozycji do jednego wyniku, lecz osobno punktuje pozycje przypisane do P, E, N, K oraz do skal dodatkowych UZ i PRZ. Klucz jest częścią materiałów PTP i nie jest tu odtwarzany.
Krok 2: oceń skalę Kłamstwa. Bardzo wysoki wynik K sygnalizuje zniekształcenie autoprezentacyjne, przy którym interpretacja pozostałych skal wymaga ostrożności lub jest niewiarygodna. To krok kontrolny, który wykonuje się przed omawianiem profilu.
Krok 3: przelicz wyniki surowe skal na wartości znormalizowane według właściwej tabeli, dobierając grupę odniesienia zgodnie z płcią i wiekiem osoby badanej. Dopiero na tym etapie porównuje się osobę z populacją.
Krok 4: w badaniach naukowych policz i zaraportuj rzetelność swoich skal na własnej próbie. Nie przepisuj wartości z podręcznika jako wyników własnych, a w przypadku skali Psychotyzmu odnotuj jej znane ograniczenia rzetelności.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- steny (wg dokumentu źródłowego v0.1 i praktyki PTP; practest podaje jedynie: normy dla dwóch grup wieku) – typ norm do potwierdzenia w podręczniku
- Interpretacja
- normy dla dwóch grup wieku (16-30 i 31-69 lat), oddzielnie dla kobiet i mężczyzn
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Stabilność (test-retest)
- EPQ-R: w pełni zadowalająca stabilność bezwzględna wyników wszystkich skal; EPQ-R(S): satysfakcjonująca stabilność bezwzględna (wg practest.com.pl, bez wartości liczbowych)
- Trafność
- potwierdzona trafność czynnikowa; korelacje z MMPI-2, ACL, STAI (wg practest.com.pl). Zgodność wewnętrzna satysfakcjonująca z wyjątkiem skali Psychotyzmu; w wersji skróconej zgodność skali Psychotyzmu niska
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 1075,67 zł komplet wersja pełna; 816,42 zł komplet wersja podstawowa; 691,43 zł komplet wersja skrócona (podręcznik oryginalny 135,07 zł; polskie normalizacje 297,11 zł; klucze EPQ-R 6 szt. 332,24 zł; klucze EPQ-R(S) 4 szt. 221,50 zł; kwestionariusze EPQ-R 25 szt. 52,00 zł; EPQ-R(S) 25 szt. 37,75 zł; e-jednostki 33,97/16,97 zł) – ceny brutto wg practest.com.pl, cennik 1.07-31.12.2026
- Zgoda autora / licencja
- test płatny w PTP; kategoria C – wyłącznie dla psychologów
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Eysenck Personality Questionnaire-Revised
- Construct
- Three personality dimensions according to Eysenck's theory: Psychoticism (P), Extraversion (E), Neuroticism (N) + a Lie (L) control scale and additional scales: Addiction proneness (A) and Criminality proneness (C)
- Target group
- Adolescents and adults, aged 16-69
- Response format
- Yes/no
- Scoring
- Summing key-consistent responses within each scale (answer key available only in the publisher's materials)
- Norms / interpretation
- Sten scores (per the source document and PTP practice; norm type to be confirmed in the manual); norms for two age groups (16-30 and 31-69), separately for women and men
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Administration time
- On average 20 minutes (EPQ-R), 10 minutes (EPQ-R(S)); untimed
- Notes
- Two Polish versions: the Brzozowski and Drwal 1995 adaptation, and the current PTP team adaptation with Jaworowska's 2011 standardization (currently sold). Per a psychologia.edu.pl study (concerning the 100-item Polish version of the Brzozowski and Drwal adaptation; requires confirmation in the manual): N 24 items, E 23, P 32, L 21; interpretation in sten scores; Polish keys identical to the English ones. Publisher reports fully satisfactory absolute stability of all EPQ-R scales and satisfactory stability of EPQ-R(S); confirmed factorial validity; correlations with MMPI-2, ACL, STAI. Internal consistency satisfactory except for the Psychoticism scale; in the short version the Psychoticism scale's consistency is low. Re-research 2026-07: no numerical alpha values for the Polish version found in any available OA source. [TO VERIFY]: numerical per-scale alphas (PTP manual: Brzozowski, Drwal 1995 or Jaworowska 2011), standardization sample size, norm type for the 2011 standardization (sten scores vs other). The publisher lists 2006 for the authors (edition of the original EPQ-R/IVE manual); original EPQ-R publication: 1985.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1016/0191-8869(85)90026-1
- Dostępność wersji EN
- komercyjny (test chroniony prawami autorskimi; oryginał EN u wydawców komercyjnych, polska adaptacja w PTP); arkusz EN niedostępny legalnie za darmo
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym podaj pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Eysenck i Eysenck, 1985) oraz polskie opracowanie z normalizacją Jaworowskiej (2011), liczbę pozycji, format tak/nie, mierzone skale (P, E, N, K oraz ewentualnie UZ i PRZ) i sposób przeliczania wyników na normy dla grup wieku i płci. Zaznacz, którą wersję stosujesz (pełną, podstawową czy skróconą).
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla każdej skali oraz rzetelność uzyskaną w Twojej próbie. Przy skali Psychotyzmu bądź szczególnie ostrożny w interpretacji, ponieważ jej niska zgodność wewnętrzna jest udokumentowana. Przy porównaniach grup podaj wielkość efektu, a przy korelacjach współczynnik, istotność i liczebność.
Pamiętaj o warunkach dostępu: EPQ-R jest testem płatnym w kategorii C, przeznaczonym dla psychologów, a klucze i arkusze nabywa się w Pracowni Testów Psychologicznych PTP. Ureguluj kwestie licencyjne przed badaniem i nie publikuj treści pozycji ani pełnych tabel norm.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz pełnego opisu osobowości w modelu Wielkiej Piątki (lepsze będą NEO-FFI, NEO-PI-R lub IPIP-BFM)
- •Gdy badasz dzieci: polskie normy obejmują osoby od 16 roku życia
- •Gdy nie masz uprawnień do testów kategorii C ani dostępu do materiałów PTP
- •Gdy zależy Ci na rozpoznaniu uzależnienia lub zachowań przestępczych: skale UZ i PRZ są orientacyjne i nie zastępują diagnozy
- •Gdy potrzebujesz precyzyjnego pomiaru natężenia cechy, na który format tak/nie jest zbyt zgrubny
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Wymiary osobowości w modelu PEN a strategie radzenia sobie ze stresem u studentów
- Neurotyzm i ekstrawersja a satysfakcja z życia w grupie młodych dorosłych
- Profil osobowości EPQ-R a natężenie objawów lękowych i depresyjnych
- Psychotyzm a zachowania ryzykowne i skłonność do uzależnień
- Ekstrawersja a preferencje zawodowe i funkcjonowanie w zespole
- Porównanie struktury osobowości w ujęciu Eysencka i Wielkiej Piątki na tej samej próbie
- Skala Kłamstwa a tendencja do korzystnej autoprezentacji w warunkach badania rekrutacyjnego
- Neurotyzm jako predyktor odczuwanego stresu w wybranej grupie zawodowej
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Rzetelność i struktura polskiej wersji
Wydawca podaje w pełni zadowalającą stabilność bezwzględną wyników wszystkich skal EPQ-R oraz satysfakcjonującą stabilność wersji skróconej, przy potwierdzonej trafności czynnikowej. Zgodność wewnętrzna jest satysfakcjonująca z wyjątkiem skali Psychotyzmu, której zgodność w wersji skróconej jest niska. Wartości liczbowe alf polskiej wersji pozostają do potwierdzenia w podręczniku.
źródłoTrafność zewnętrzna
Wyniki skal EPQ-R korelują z wynikami innych narzędzi osobowości i stanu emocjonalnego, w tym MMPI-2, ACL oraz STAI, co wydawca podaje jako dowód trafności teoretycznej modelu PEN w polskich warunkach.
źródłoKontekst teoretyczny i porównania z innymi ujęciami
W polskiej literaturze przeglądowej model Eysencka omawiany jest jako jedno z kluczowych ujęć temperamentalno-biologicznych, zestawiane z modelami leksykalnymi i regulacyjnymi teoriami temperamentu, co pomaga umiejscowić trzy wymiary PEN w szerszej mapie cech.
źródłoPodobne narzędzia
IVE (Kwestionariusz Impulsywności)
Narzędzie z tej samej tradycji Eysencków, mierzy impulsywność, skłonność do ryzyka i empatię, uzupełniając obraz osobowości o wąskie cechy powiązane z wymiarem P.
Krótki pomiar Wielkiej Piątki. Szerszy model pięciu wymiarów zamiast trzech, obejmuje ugodowość i sumienność, których EPQ-R wprost nie mierzy.
Rozbudowany pomiar Wielkiej Piątki wraz z sześcioma składnikami każdej cechy. Znacznie drobniejsza rozdzielczość opisu niż trójwymiarowy EPQ-R.
FCZ-KT (Formalna Charakterystyka Zachowania)
Mierzy temperament w regulacyjnej teorii Strelaua, koncentrując się na formalnych cechach zachowania, a nie na treściowych wymiarach osobowości.
Bibliografia
- Eysenck H. J., Eysenck S. B. G. (1985). Manual of the Eysenck Personality Questionnaire (EPQ-R). London: Hodder and Stoughton.
- Brzozowski P., Drwal R. Ł. (1995). Kwestionariusz Osobowości Eysencka. Polska adaptacja EPQ-R. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Jaworowska A. (2011). Kwestionariusze Osobowości Eysencka EPQ-R, EPQ-R w wersji skróconej. Polskie normalizacje. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/EPQ-R
- artykuł open accesshttps://www.kul.pl/files/714/nowy_folder/4.52.2009_art._1.pdf
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- blog (do potwierdzenia)https://psychologia.edu.pl/czytelnia/50-artykuly/1025-charakterystyka-kwestionariusza-epq-r-em-eysenck-personality-questionnaire-revised-em.pdf
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1016/0191-8869(85)90026-1
Uwagi
Dwie polskie wersje: adaptacja Brzozowski i Drwal 1995 (potwierdzona w bibliografii artykułu OA Fajkowska i Marszał-Wiśniewska, Przegląd Psychologiczny 2009, 52(4)) oraz aktualna adaptacja zespołu PTP z normalizacją Jaworowskiej 2011 (sprzedawana obecnie). Wg opracowania psychologia.edu.pl (dotyczy 100-pytaniowej polskiej wersji z adaptacji Brzozowskiego i Drwala; wymaga potwierdzenia w podręczniku): N 24 pytania, E 23, P 32, K 21; interpretacja w stenach (N/E/P/K wg tabel A-D), klucze polskie identyczne z angielskimi. Ponowny research 2026-07: wartości liczbowych alf polskiej wersji nie odnaleziono w żadnym dostępnym źródle OA (artykuły raportują jedynie oceny opisowe: zgodność wewnętrzna zadowalająca poza skalą P). DO WERYFIKACJI: wartości liczbowe alf per skala (podręcznik PTP: Brzozowski, Drwal 1995 lub Jaworowska 2011), liczebność próby normalizacyjnej, typ norm dla normalizacji 2011 (steny vs inne). Practest podaje przy autorach rok 2006 (wydanie oryginalnego podręcznika EPQ-R/IVE), pierwotna publikacja EPQ-R: 1985.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.