Przymiotnikowa Skala Nastroju UMACL
UWIST Mood Adjective Check List
Nastrój jako doświadczenie afektywne o umiarkowanym czasie trwania; trzy wymiary: pobudzenie napięciowe, pobudzenie energetyczne, ton hedonistyczny
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- G. Matthews, A. G. Chamberlain, D. M. Jones
- Polska adaptacja
- Ewa Goryńska (2005)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli 16-79 lat
- Czas badania
- ok. 15 minut, bez ograniczenia czasu
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
UMACL mierzy nastrój, czyli doświadczenie afektywne o umiarkowanym czasie trwania. Nastrój jest tu wyraźnie odróżniony od dwóch sąsiednich zjawisk: od emocji, która jest krótka, intensywna i ma konkretny przedmiot, oraz od trwałych cech afektywnych czy temperamentu, które opisują stałą skłonność człowieka. Nastrój trwa dłużej niż emocja, ale jest zmienny i zależny od sytuacji, dlatego UMACL jest narzędziem pomiaru stanu, a nie cechy.
Podstawą teoretyczną jest wymiarowe ujęcie afektu, w którym zamiast jednej osi od przyjemnego do nieprzyjemnego wyróżnia się kilka niezależnych wymiarów. Matthews, Chamberlain i Jones zaproponowali model trójwymiarowy, w którym obok tonu hedonistycznego (przyjemność wobec nieprzyjemności) występują dwa odrębne rodzaje pobudzenia: pobudzenie energetyczne (od energii i wigoru po zmęczenie i senność) oraz pobudzenie napięciowe (od napięcia i nerwowości po spokój i odprężenie). Rozdzielenie tych dwóch rodzajów pobudzenia jest istotą narzędzia: człowiek może być jednocześnie pełen energii i spokojny, ale też zmęczony i spięty, a jednowymiarowa miara pobudzenia nie odróżniłaby tych stanów.
Dzięki takiej konstrukcji UMACL dobrze nadaje się do badań, w których nastrój jest zmienną zależną albo kontrolowaną: do pomiarów powtarzanych, do sprawdzania efektów manipulacji eksperymentalnej, do badań nad zmęczeniem, obciążeniem pracą i sprawnością poznawczą. Narzędzie ma formę listy przymiotników, przy których badany zaznacza, w jakim stopniu opisują one jego aktualny stan. Polską adaptację opracowała Ewa Goryńska (2005), a wydawcą jest Pracownia Testów Psychologicznych PTP; narzędzie znormalizowano na ogólnopolskiej próbie osób w wieku od 16 do 79 lat. Wynikiem badania są trzy odrębne wyniki skalowe, a nie jeden wskaźnik ogólny.
Typowe zastosowanie
UMACL stosuje się przede wszystkim tam, gdzie nastrój trzeba zmierzyć jako stan, a więc w badaniach eksperymentalnych z indukcją nastroju, w schematach z pomiarem przed i po interwencji oraz w badaniach nad związkiem nastroju ze sprawnością poznawczą, zmęczeniem i obciążeniem pracą. Sprawdza się w psychologii pracy (praca zmianowa, monotonia, zmęczenie), w psychologii zdrowia oraz w badaniach nad stresem i regeneracją. Bywa też wykorzystywany jako zmienna kontrolna w badaniach, w których aktualny nastrój mógłby zaburzać wyniki innych pomiarów.
Wymiary i podskale
Pobudzenie napięciowe
Wymiar rozciągający się od napięcia, nerwowości i niepokoju po spokój i odprężenie. Odpowiada pobudzeniu związanemu z zagrożeniem i stresem; wysoki wynik oznacza silne napięcie, a niski stan wyciszenia.
Pobudzenie energetyczne
Wymiar rozciągający się od poczucia energii, wigoru i gotowości do działania po zmęczenie, ospałość i senność. Odpowiada pobudzeniu związanemu z zasobami i aktywacją; wysoki wynik oznacza dużo energii.
Ton hedonistyczny
Wymiar przyjemności odczuwanej w danym momencie, od zadowolenia i dobrego samopoczucia po przygnębienie i niezadowolenie. Jest najbliższy potocznemu rozumieniu dobrego lub złego nastroju.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia dziewięć przymiotników opisujących stany afektywne. Przy każdym badany ocenia, w jakim stopniu określenie to opisuje jego nastrój w chwili badania. Każda z trzech skal zawiera przymiotniki z obu biegunów wymiaru (na przykład zarówno określenia wskazujące na energię, jak i na zmęczenie), dlatego część pozycji podlega odwróceniu przed zsumowaniem, zgodnie z kluczem dołączonym do zestawu wydawcy. DO WERYFIKACJI: dokładny przydział przymiotników do skal oraz numery pozycji odwracanych są zawarte wyłącznie w płatnym podręczniku i kluczach PTP i nie są tu reprodukowane.
- Skala odpowiedzi
- Czterostopniowa skala odpowiedzi, od zdecydowanie tak do zdecydowanie nie, wyrażająca stopień, w jakim dany przymiotnik opisuje aktualny nastrój badanego. Badanie ma charakter samoopisowy, prowadzi się je indywidualnie lub grupowo i nie jest ograniczone czasem; wypełnienie zajmuje około 15 minut. Ponieważ pytanie dotyczy stanu w chwili badania, moment pomiaru trzeba planować i opisywać szczególnie starannie.
- Normy i interpretacja
- Polska adaptacja została znormalizowana na ogólnopolskiej próbie osób w wieku od 16 do 79 lat. Wynik oblicza się i interpretuje osobno dla każdej z trzech skal: nie tworzy się jednego ogólnego wskaźnika nastroju. Tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku PTP i nie są tu reprodukowane. DO WERYFIKACJI: typ norm (rodzaj skali standaryzowanej) oraz liczbowe współczynniki rzetelności nie są podane w otwartych źródłach; wydawca deklaruje wysokie współczynniki zgodności wewnętrznej trzech skal, nie publikując ich wartości na stronie produktu. UMACL nie ma progu diagnostycznego: opisuje aktualny nastrój na tle grupy odniesienia, a nie obecność zaburzenia.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Rozdziela dwa rodzaje pobudzenia (energetyczne i napięciowe), czego nie potrafią jednowymiarowe miary pobudzenia
- •Mierzy stan, a nie cechę, więc dobrze nadaje się do pomiarów powtarzanych i do badań eksperymentalnych
- •Prosta forma listy przymiotników jest łatwa i szybka w wypełnieniu, także w schematach z wielokrotnym pomiarem
- •Standaryzowana polska adaptacja z normami opartymi na ogólnopolskiej próbie w szerokim przedziale wieku (16-79 lat)
Ograniczenia
- •Narzędzie płatne, wydawane przez PTP w kategorii dostępności B1, co oznacza wymagania kwalifikacyjne wobec użytkownika
- •Mierzy stan chwilowy, więc wynik silnie zależy od momentu i okoliczności badania i nie opisuje trwałej charakterystyki osoby
- •[DO WERYFIKACJI] Wydawca nie publikuje w otwartych źródłach liczbowych współczynników rzetelności ani typu norm, deklarując jedynie wysoką zgodność wewnętrzną skal
- •Nie daje jednego ogólnego wskaźnika nastroju, co utrudnia proste porównania i wymaga analizowania trzech wyników równolegle
- •Jak każdy samoopis stanu, jest wrażliwy na sugestię i oczekiwania badanego, co w badaniach eksperymentalnych wymaga starannego maskowania celu pomiaru
Budowa
- Liczba pozycji
- 29
- Format odpowiedzi
- 29 przymiotników ocenianych na skali 4-stopniowej (od 'zdecydowanie tak' do 'zdecydowanie nie')
- Wersje
- papier
Podskale
Pobudzenie napięciowe
Pobudzenie energetyczne
Ton hedonistyczny
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów w trzech skalach (klucze)
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Krok 1: zakoduj odpowiedzi na skali czterostopniowej. Pamiętaj, że każda skala zawiera przymiotniki z obu biegunów wymiaru, więc przed sumowaniem część pozycji trzeba odwrócić zgodnie z kluczem wydawcy. Pominięcie odwrócenia jest najczęstszym błędem i prowadzi do wyników pozbawionych sensu oraz do bardzo niskiej rzetelności.
Krok 2: zsumuj punkty osobno w każdej z trzech skal: pobudzenia napięciowego, pobudzenia energetycznego i tonu hedonistycznego. Nie sumuj wszystkich 29 przymiotników razem: UMACL nie przewiduje wyniku ogólnego, a trzy wymiary są koncepcyjnie odrębne.
Krok 3: jeśli opisujesz pojedynczą osobę, przelicz wyniki surowe na wyniki standaryzowane według tabel z podręcznika, właściwych dla grupy odniesienia. W badaniach porównujących grupy lub pomiary powtarzane pracuje się zwykle na wynikach surowych i jest to postępowanie poprawne.
Krok 4: policz i zaraportuj alfę Cronbacha osobno dla każdej ze skal we własnej próbie. W schematach eksperymentalnych i przed-po analizuj zmianę każdego wymiaru osobno, ponieważ manipulacja może na przykład obniżyć pobudzenie energetyczne, nie zmieniając tonu hedonistycznego.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Próba normalizacyjna
- ogólnopolska próba 16-79 lat (wg wydawcy)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- Struktura potwierdzona analizą czynnikową; korelacje z miarami funkcji poznawczych i cech osobowości; różnicuje osoby z rozpoznaną depresją (wg wydawcy)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- B1
- Cena
- 500,97 zł (komplet); podręcznik 297,11 zł; arkusze 25 szt. 37,75 zł; klucze 3 szt. 166,11 zł (cennik 2026)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- UWIST Mood Adjective Check List
- Construct
- Mood as an affective experience of moderate duration; three dimensions: tense arousal, energetic arousal, hedonic tone
- Target group
- adolescents and adults aged 16-79
- Response format
- 29 adjectives rated on a 4-point scale (from 'definitely yes' to 'definitely no')
- Scoring
- sum of points on the three scales (scoring keys)
- Normative sample
- nationwide Polish sample aged 16-79 (per the publisher)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 15 minutes, untimed
- Notes
- The publisher reports high internal consistency coefficients for the three scales (no numerical values on the product page). Structure confirmed by factor analysis; correlations with measures of cognitive functions and personality traits; differentiates individuals diagnosed with depression (per the publisher). [TO VERIFY]: publication year of the original, alpha values, type of norms (publisher's manual).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz: pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Matthews, Chamberlain, Jones) oraz autorkę polskiej adaptacji (Goryńska, 2005, PTP), liczbę pozycji (29 przymiotników), czterostopniowy format odpowiedzi, trzy skale wraz z ich znaczeniem, przedział wieku grupy docelowej (16-79 lat) oraz to, że narzędzie mierzy stan, a nie cechę. Zaznacz, że wynikiem są trzy odrębne wskaźniki bez wyniku ogólnego.
W wynikach raportuj średnią, odchylenie standardowe i alfę Cronbacha osobno dla każdej z trzech skal. Nigdy nie agreguj ich w jeden wskaźnik nastroju. W badaniach eksperymentalnych i z pomiarem powtarzanym podawaj wielkości efektu dla zmiany każdego wymiaru oraz dokładnie opisz, w którym momencie względem manipulacji wykonano pomiar, bo przy mierze stanu ma to kluczowe znaczenie.
Zaplanuj dostęp do narzędzia: UMACL jest wydawany przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP jako test płatny w kategorii B1, a komplet (podręcznik, arkusze, klucze) wiąże się z realnym kosztem. Klucze i tabele norm są dostępne wyłącznie w zestawie wydawcy, więc nie planuj badania bez zapewnionego dostępu. Jeśli wydawca nie podaje liczbowych wskaźników rzetelności, oprzyj raport na wartościach uzyskanych we własnej próbie i na danych z podręcznika, cytując je jako źródło.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy interesuje Cię trwała skłonność afektywna lub temperament, a nie aktualny nastrój (UMACL mierzy stan)
- •U dzieci i młodszej młodzieży: polska adaptacja obejmuje osoby od 16 roku życia
- •Do rozpoznawania depresji: narzędzie różnicuje grupy, ale nie jest testem diagnostycznym
- •Gdy potrzebujesz jednego, globalnego wskaźnika nastroju do prostego porównania
- •Gdy nie masz dostępu do płatnego zestawu PTP ani uprawnień wymaganych dla kategorii B1
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Zmiana wymiarów nastroju po eksperymentalnej indukcji nastroju u osób dorosłych
- Pobudzenie energetyczne i napięciowe a sprawność uwagi i pamięci roboczej
- Nastrój a zmęczenie u pracowników zmianowych: porównanie początku i końca zmiany
- Nastrój a poziom stresu postrzeganego i strategie radzenia sobie
- Wpływ jednorazowej aktywności fizycznej na trzy wymiary nastroju
- Dobowa zmienność pobudzenia energetycznego i tonu hedonistycznego
- Wymiary nastroju a cechy osobowości w modelu pięcioczynnikowym
- Zmiana nastroju po sesji relaksacyjnej: pomiar przed i po interwencji
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Struktura trójczynnikowa
Wydawca polskiej adaptacji podaje, że trójwymiarowa struktura narzędzia (pobudzenie napięciowe, pobudzenie energetyczne, ton hedonistyczny) została potwierdzona analizą czynnikową, co uzasadnia odrębne interpretowanie trzech skal zamiast jednego wskaźnika ogólnego.
źródłoTrafność teoretyczna i różnicowanie grup
Według informacji wydawcy wyniki UMACL korelują z miarami funkcji poznawczych oraz cech osobowości, a narzędzie różnicuje osoby z rozpoznaną depresją od osób bez takiego rozpoznania. Dane te pochodzą z podręcznika adaptacji, a nie z otwartej publikacji.
źródłoNormalizacja i rzetelność
Normy oparto na ogólnopolskiej próbie osób w wieku 16-79 lat. Wydawca deklaruje wysokie współczynniki zgodności wewnętrznej trzech skal, nie podając jednak ich wartości liczbowych na stronie produktu; szczegółowe dane psychometryczne i tabele norm znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku.
źródłoPodobne narzędzia
SUPIN (Skala Uczuć Pozytywnych i Negatywnych)
Ujmuje afekt w dwóch wymiarach (pozytywny i negatywny) zamiast trzech; ma wersje stanu i cechy, ale nie rozdziela pobudzenia energetycznego od napięciowego.
SPANE (Skala Pozytywnych i Negatywnych Doświadczeń)
Krótka, bezpłatna miara równowagi doświadczeń pozytywnych i negatywnych w dłuższym okresie; bliższa dobrostanowi niż chwilowemu nastrojowi.
STAI (Inwentarz Stanu i Cechy Lęku)
Mierzy wyłącznie lęk, rozdzielając stan i cechę; węższy zakres treściowy, ale podobnie użyteczny w pomiarach powtarzanych i eksperymentach.
Bibliografia
- Goryńska E. (2005). Przymiotnikowa Skala Nastroju UMACL Geralda Matthewsa, A. Grahama Chamberlaina, Dylana M. Jonesa. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/UMACL
Uwagi
Wydawca deklaruje wysokie współczynniki zgodności wewnętrznej trzech skal (bez wartości liczbowych na stronie). DO WERYFIKACJI: rok publikacji oryginału, wartości alfa, typ norm – Faza 3 (podręcznik PTP).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.