Profil Kompetencji Społecznych PROKOS
Kompetencje społeczne w 5 zakresach: asertywne, kooperacyjne, towarzyskie, zaradność społeczna, społecznikowskie; czynności odnoszą się do pracy zawodowej, życia towarzyskiego i rodzinnego
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Matczak, Martowska (2013)
- Grupa docelowa
- Dorośli, głównie z wykształceniem wyższym lub średnim
- Czas badania
- średnio do 20 minut, bez ograniczenia czasu
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
PROKOS, czyli Profil Kompetencji Społecznych, mierzy kompetencje społeczne osób dorosłych, rozumiane jako umiejętności warunkujące skuteczność w różnych obszarach funkcjonowania interpersonalnego. Narzędzie jest samoopisowe: badany ocenia, jak dobrze poradziłby sobie z opisanymi czynnościami, które odnoszą się do pracy zawodowej, życia towarzyskiego i rodzinnego. PROKOS opracowali Anna Matczak i Katarzyna Martowska w nawiązaniu do koncepcji kompetencji społecznych jako umiejętności nabywanych w toku doświadczeń społecznych.
W przeciwieństwie do KKS, który wyróżnia trzy typy sytuacji, PROKOS ujmuje kompetencje w pięciu zakresach o wyraźnie różnej treści: kompetencje asertywne, kooperacyjne, towarzyskie, zaradność społeczną oraz kompetencje społecznikowskie. Taki podział pozwala uzyskać profil kompetencji, pokazujący, w jakich obszarach relacji badany funkcjonuje szczególnie sprawnie, a w jakich słabiej. Obok pięciu wskaźników szczegółowych oblicza się wynik łączny, będący ogólną miarą kompetencji społecznych.
Kwestionariusz zawiera 90 pozycji, z czego 60 ma charakter diagnostyczny i wchodzi do klucza, a 30 pełni funkcję buforową. Badany na czterostopniowej skali ocenia, jak dobrze poradziłby sobie z daną czynnością. Narzędzie przeznaczone jest głównie dla dorosłych, w tym osób z wykształceniem wyższym lub średnim, i jest wykorzystywane zarówno w badaniach naukowych, jak i w obszarze doradztwa oraz zarządzania zasobami ludzkimi. Ponieważ jest to metoda samoopisowa, PROKOS ujmuje przede wszystkim samoocenę skuteczności społecznej, a nie obserwowane zachowanie.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w badaniach nad kompetencjami społecznymi dorosłych oraz w praktyce doradczej i zarządzaniu zasobami ludzkimi: w rozwoju kompetencji, poradnictwie zawodowym i ocenie potrzeb szkoleniowych. Profil pięciu skal jest przydatny, gdy chcemy wskazać konkretne obszary kompetencji do wzmocnienia, na przykład asertywność lub współpracę. W badaniach naukowych PROKOS bywa używany do analiz związków kompetencji społecznych z inteligencją emocjonalną, efektywnością zawodową i przystosowaniem.
Wymiary i podskale
Wynik łączny - ogólny poziom kompetencji społecznych
Suma pozycji diagnostycznych, o najwyższej rzetelności spośród wskaźników PROKOS. Ogólna miara skuteczności społecznej badanego.
A - kompetencje asertywne
Skuteczność w obronie własnych praw, wyrażaniu opinii i stawianiu granic wbrew presji otoczenia.
K - kompetencje kooperacyjne
Umiejętność współdziałania, współpracy w grupie i realizowania wspólnych celów.
T - kompetencje towarzyskie
Sprawność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktów towarzyskich oraz budowaniu relacji.
Z - zaradność społeczna
Umiejętność radzenia sobie w sytuacjach społecznych wymagających samodzielności, inicjatywy i pokonywania przeszkód.
S - kompetencje społecznikowskie
Gotowość i sprawność w działaniach na rzecz innych oraz angażowaniu się w sprawy wspólnoty.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dziewięćdziesiąt pozycji opisujących czynności i zachowania w sytuacjach społecznych związanych z pracą, życiem towarzyskim i rodzinnym. Do każdej badany ustosunkowuje się, oceniając, jak dobrze by sobie z nią poradził. Sześćdziesiąt pozycji jest diagnostycznych i wchodzi do klucza, a trzydzieści pełni funkcję buforową. Przypisanie pozycji do pięciu skal zawiera wyłącznie klucz podręcznikowy. Treści pozycji nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- Czterostopniowa skala samooceny skuteczności: 4 - zdecydowanie dobrze, 3 - raczej dobrze, 2 - raczej słabo, 1 - zdecydowanie źle. Badany szacuje, jak poradziłby sobie z każdą czynnością. Badanie jest bez ograniczenia czasu, trwa średnio do 20 minut i może być prowadzone indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Wyniki surowe (łączny i pięć czynnikowych) przelicza się na steny, odrębnie dla kobiet i mężczyzn. Przyjmuje się orientacyjnie, że steny 1-4 oznaczają wyniki niskie, 5-6 średnie, a 7-10 wysokie. Normalizacja objęła próbę liczącą 662 osoby. Pełne tabele stenowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane. Interpretacja polega na porównaniu z grupą odniesienia, a nie na odniesieniu do progu klinicznego.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo wysoka rzetelność wyniku łącznego (alfa Cronbacha 0,95)
- •Rozbudowany profil pięciu zakresów kompetencji społecznych
- •Czynności odniesione do realnych obszarów życia: pracy, kontaktów towarzyskich i rodziny
- •Dostępny w wersji papierowej oraz elektronicznej (Epsilon)
Ograniczenia
- •Metoda samoopisowa: mierzy samoocenę skuteczności, nie obserwowane zachowanie społeczne
- •Podatność na aprobatę społeczną i tendencyjną autoprezentację
- •Rzetelność skal szczegółowych jest niższa niż wyniku łącznego (wydawca nie podaje wartości)
- •Przeznaczony głównie dla dorosłych z wykształceniem średnim lub wyższym, co ogranicza zakres stosowania
- •Narzędzie płatne (kategoria B1 PTP); klucz i normy tylko w podręczniku
Budowa
- Liczba pozycji
- 90
- Format odpowiedzi
- czterostopniowa skala samooceny, jak dobrze badany poradziłby sobie z czynnością (4 - zdecydowanie dobrze, 3 - raczej dobrze, 2 - raczej słabo, 1 - zdecydowanie źle)
- Wersje
- papier-ołówek
- e-badanie Epsilon
Podskale
A (kompetencje asertywne)
K (kompetencje kooperacyjne)
T (kompetencje towarzyskie)
Z (zaradność społeczna)
S (kompetencje społecznikowskie)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma; wynik łączny + wyniki 5 skal; 60 pozycji diagnostycznych + 30 buforowych
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Klucz dostępny tylko w materiałach wydawcy (kategoria B1).
Jak policzyć wynik
Krok 1: przy użyciu klucza wyodrębnij 60 pozycji diagnostycznych (30 pozostałych to pozycje buforowe, których nie punktujemy) i przypisz je do pięciu skal (A, K, T, Z, S). Klucz oraz przypisanie pozycji znajdują się wyłącznie w podręczniku PROKOS, ponieważ jest to narzędzie kategorii B1 Pracowni Testów Psychologicznych PTP; nie reprodukujemy tu klucza ani numerów pozycji.
Krok 2: zsumuj punkty osobno dla każdej z pięciu skal oraz dla wyniku łącznego. Zwróć uwagę na kierunek punktacji zgodny z instrukcją podręcznika, aby wyższy wynik oznaczał wyższe kompetencje.
Krok 3: wyniki surowe przelicz na steny według tabel z podręcznika, właściwych ze względu na płeć. W pracach badawczych często analizuje się wyniki surowe (korelacje, porównania grup), a steny stosuje przy opisie pojedynczej osoby na tle grupy odniesienia.
Krok 4: policz alfę Cronbacha dla własnej próby, osobno dla wyniku łącznego i pięciu skal, i podaj te wartości w pracy. Pamiętaj, że skale szczegółowe mają zwykle niższą rzetelność niż wynik łączny, co warto uwzględnić przy interpretacji.
Normy
- Typ norm
- steny
- Interpretacja
- normy stenowe osobno dla kobiet i mężczyzn; interpretacja: steny 1-4 wyniki niskie, 5-6 średnie, 7-10 wysokie (za Twardowska-Staszek, Alberska, 2020)
- Próba normalizacyjna
- n = 662 (wg strony wydawcy)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,95
- Stabilność (test-retest)
- wysokie wskaźniki stabilności (wg wydawcy, bez wartości liczbowej)
- Trafność
- trafność wyniku ogólnego ustalona m.in. na podstawie korelacji z KKS i miarami inteligencji emocjonalnej
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- B1
- Cena
- 512,18 zł brutto (komplet: podręcznik 297,11 zł, klucz 33,07 zł, kwestionariusze 25 szt. 182,00 zł); e-jednostka 33,97 zł, e-wprowadzenie wyników 9,05 zł (cennik 1.07-31.12.2026)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Social Competence Profile PROKOS
- Construct
- social competencies in 5 areas: assertive, cooperative, sociable, social resourcefulness, community-oriented; activities relate to professional work, social life and family life
- Target group
- adults, mainly with higher or secondary education
- Response format
- 4-point self-rating scale of how well the respondent would cope with an activity (4 – definitely well, 3 – rather well, 2 – rather poorly, 1 – definitely badly)
- Scoring
- sum of item scores; total score plus scores on 5 scales; 60 diagnostic items plus 30 buffer items; scoring key available only in the publisher's materials
- Norms / interpretation
- sten norms, separately for women and men; interpretation: stens 1-4 low, 5-6 average, 7-10 high (after Twardowska-Staszek and Alberska, 2020)
- Normative sample
- n = 662 (per publisher's website)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- up to 20 minutes on average, no time limit
- Notes
- An original Polish instrument. Cronbach's alpha 0.95 for the total score confirmed in an open-access article; high test-retest stability per publisher (no figures). Validity of the total score based i.a. on correlations with the KKS and emotional intelligence measures. Distributed commercially by PTP (category B1). [TO VERIFY]: subscale alphas, score range, reverse-scored items.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz: pełną nazwę i skrót, autorki (A. Matczak, K. Martowska), rok, liczbę pozycji z rozróżnieniem diagnostycznych i buforowych, pięć skal wraz z ich znaczeniem, format skali odpowiedzi, sposób obliczania wyniku łącznego i skal oraz rzetelność podaną w podręczniku obok rzetelności z własnej próby.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla wyniku łącznego i pięciu skal, alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy porównaniach grup wielkość efektu. Interpretując skale szczegółowe, zaznacz ich niższą rzetelność. Ponieważ normy są odrębne dla płci, przy stosowaniu stenów wyraźnie zaznacz grupę normalizacyjną.
Pamiętaj o dostępności i naturze pomiaru: PROKOS jest narzędziem kategorii B1 wydawanym przez PTP, a klucz i normy są dostępne wyłącznie w podręczniku. Podkreśl w pracy, że jest to metoda samoopisowa i że narzędzie przeznaczone jest przede wszystkim dla dorosłych.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz obiektywnej oceny zachowań społecznych (PROKOS mierzy samoocenę skuteczności)
- •U dzieci i młodzieży: narzędzie przeznaczone jest dla dorosłych (dla młodzieży służy KKS)
- •Do diagnozy klinicznej lub orzekania
- •Gdy zależy Ci wyłącznie na wskaźnikach szczegółowych o najwyższej precyzji (mają niższą rzetelność niż wynik łączny)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Kompetencje społeczne a inteligencja emocjonalna dorosłych (PROKOS i PKIE)
- Profil kompetencji społecznych a efektywność zawodowa menedżerów
- Kompetencje asertywne a radzenie sobie z konfliktem w miejscu pracy
- Kompetencje społeczne a wypalenie zawodowe w zawodach pomocowych
- Różnice w profilu kompetencji społecznych między kobietami a mężczyznami
- Kompetencje kooperacyjne a satysfakcja z pracy zespołowej
- Zaradność społeczna a przystosowanie zawodowe u osób zmieniających pracę
- Porównanie kompetencji społecznych mierzonych PROKOS i KKS w grupie studentów
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Rzetelność
Zgodność wewnętrzna wyniku łącznego PROKOS jest bardzo wysoka: alfa Cronbacha wynosi 0,95. Według wydawcy narzędzie cechuje też wysoka stabilność bezwzględna, choć bez podanych wartości liczbowych.
źródłoTrafność
Trafność wyniku ogólnego ustalono między innymi na podstawie korelacji z Kwestionariuszem Kompetencji Społecznych KKS oraz miarami inteligencji emocjonalnej, co potwierdza powiązanie tych konstruktów.
źródłoZastosowanie w badaniach grup zawodowych
PROKOS wykorzystywano do opisu kompetencji społecznych w grupach zawodowych o intensywnym kontakcie z ludźmi, na przykład wśród nauczycieli, obok miar inteligencji emocjonalnej.
źródłoPodobne narzędzia
KKS (Kwestionariusz Kompetencji Społecznych)
Wcześniejsze narzędzie tej samej autorki z trzema wskaźnikami (sytuacje intymne, ekspozycji, asertywności) i wersją dla młodzieży; PROKOS wyróżnia pięć zakresów i jest przeznaczony dla dorosłych.
INTE (Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej)
Mierzy samoopisową inteligencję emocjonalną, konstrukt powiązany z kompetencjami społecznymi, ale nie tożsamy.
Bibliografia
- Matczak A., Martowska K. (2013). Profil Kompetencji Społecznych PROKOS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Twardowska-Staszek E., Alberska M. (2020). Inteligencja emocjonalna i kompetencje społeczne nauczycieli szkół specjalnych. Studia Paedagogica Ignatiana, 23(4), 111-134.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/PROKOS
- artykuł open accesshttps://apcz.umk.pl/SPI/article/download/SPI.2020.4.005/27347/73479
Uwagi
Alfa 0,95 dla wyniku ogólnego potwierdzona w artykule OA (Twardowska-Staszek, Alberska, 2020, DOI 10.12775/SPI.2020.4.005). Rok wydania 2013 wg cytowania podręcznika (Matczak, Martowska, 2013) w tym samym artykule; strona wydawcy nie podaje roku. DO WERYFIKACJI: alfy poszczególnych skal, zakres wyników, pozycje odwrocone.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.