Lista Objawów PTSD - wersja cywilna
PTSD Checklist - Civilian Version
nasilenie objawów stresu pourazowego (PTSD) wg DSM-IV u osób cywilnych
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- F. W. Weathers, B. T. Litz, D. S. Herman, J. A. Huska, T. M. Keane (1993)
- Grupa docelowa
- dorośli po ekspozycji na zdarzenia traumatyczne
- Czas badania
- 5-10 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
PCL-C to samoopisowa lista objawów zespołu stresu pourazowego według kryteriów DSM-IV. Badany ocenia, jak bardzo dokuczał mu każdy z 17 objawów w ostatnim miesiącu. Litera C w skrócie oznacza wersję cywilną: pytania odnoszą się do ogólnie sformułowanych "stresujących doświadczeń", a nie do służby wojskowej (jak w PCL-M) ani do jednego wskazanego zdarzenia (jak w PCL-S). To rozwiązanie ma konkretną zaletę i konkretną wadę. Zaletą jest prostota badania osób z wielokrotną traumą, bo objawów nie trzeba przypisywać do jednego zdarzenia. Wadą jest to, że narzędzie samo w sobie nie sprawdza, czy badany w ogóle doświadczył zdarzenia spełniającego kryterium A, dlatego dokumentacja National Center for PTSD zaleca, żeby PCL-C stosować razem z osobnym inwentarzem zdarzeń traumatycznych.
Narzędzie ma trzy różne przeznaczenia i to od wyboru przeznaczenia zależy sposób liczenia wyniku: przesiew w kierunku PTSD, wspomaganie oceny diagnostycznej oraz monitorowanie zmiany objawów w trakcie leczenia. Wynik dodatni nigdy nie jest rozpoznaniem. Sami autorzy dokumentacji piszą wprost, że złotym standardem diagnozy pozostaje ustrukturalizowany wywiad kliniczny typu CAPS, a PCL może dać co najwyżej rozpoznanie przypuszczalne.
Najważniejsza informacja o statusie narzędzia jest taka, że PCL-C to narzędzie historyczne. Opiera się na kryteriach DSM-IV, a po wejściu DSM-5 National Center for PTSD zastąpiło je wersją PCL-5, liczącą 20 pozycji punktowanych 0-4. Wydawca zaznacza wprost, że wyniki PCL-5 i PCL dla DSM-IV nie są kompatybilne i nie wolno używać ich zamiennie, bo zmieniła się zarówno liczba pozycji, jak i skala odpowiedzi. Optymalne progi PCL-5 są o mniej więcej 11-14 punktów niższe niż progi PCL dla DSM-IV. W praktyce oznacza to, że nowe badanie nie powinno już sięgać po PCL-C, chyba że jego celem jest właśnie porównanie z wcześniejszymi danymi zebranymi tym narzędziem. W Polsce dodatkowym argumentem jest to, że polską walidację ma PCL-5, a nie PCL-C.
Typowe zastosowanie
Przez dwie dekady jedno z najczęściej używanych na świecie narzędzi przesiewowych PTSD: w podstawowej opiece zdrowotnej, w badaniach epidemiologicznych, w badaniach nad skutkami katastrof, wypadków i przemocy oraz w monitorowaniu efektów terapii. Dziś jego rola jest głównie historyczna i porównawcza: umożliwia zestawienie nowych danych z ogromnym zbiorem badań sprzed 2013 roku. W nowych projektach właściwym wyborem jest PCL-5, a w Polsce dodatkowo dlatego, że to właśnie PCL-5 ma opublikowaną polską walidację. Wciąż użyteczne w badaniach wtórnych, przeglądach systematycznych i metaanalizach obejmujących starsze dane.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny (nasilenie objawów PTSD)17 pozycjizakres 17–85
Suma wszystkich 17 pozycji punktowanych 1-5, zakres 17-85. Podstawowy sposób użycia narzędzia: opis nasilenia objawów i śledzenie ich zmiany w czasie. Uwaga na dolną granicę: osoba bez żadnych objawów uzyskuje 17 punktów, a nie 0.
Kryterium B: ponowne przeżywanie (pozycje 1-5)5 pozycjizakres 5–25
Natrętne wspomnienia i obrazy, koszmary senne, poczucie ponownego przeżywania zdarzenia, silne poruszenie oraz reakcje fizjologiczne w odpowiedzi na przypomnienia. W regule diagnostycznej DSM-IV wymagany jest co najmniej jeden objaw z tego klastra oceniony na 3 lub więcej.
Kryterium C: unikanie i odrętwienie (pozycje 6-12)7 pozycjizakres 7–35
Unikanie myśli, rozmów i uczuć związanych ze zdarzeniem, unikanie miejsc i sytuacji, luki w pamięci dotyczące zdarzenia, spadek zainteresowań, poczucie oddalenia od innych, odrętwienie emocjonalne i poczucie skróconej przyszłości. Najliczniejszy klaster, w regule DSM-IV wymagane są co najmniej trzy objawy. W DSM-5 ten klaster rozdzielono na osobne kryteria unikania i negatywnych zmian w poznaniu i nastroju, dlatego struktura PCL-C nie odpowiada aktualnym kryteriom.
Kryterium D: nadmierne pobudzenie (pozycje 13-17)5 pozycjizakres 5–25
Trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu, drażliwość i wybuchy złości, trudności z koncentracją, nadmierna czujność oraz wzmożona reakcja przestrachu. W regule DSM-IV wymagane są co najmniej dwa objawy z tego klastra.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Siedemnaście krótkich stwierdzeń opisujących objawy PTSD według DSM-IV, ułożonych w kolejności odpowiadającej trzem kryteriom: pozycje 1-5 to ponowne przeżywanie, 6-12 unikanie i odrętwienie, 13-17 nadmierne pobudzenie. Instrukcja prosi o ocenę, jak bardzo dany problem dokuczał w ciągu ostatniego miesiąca. Nie ma pozycji odwróconych: wszystkie punktuje się wprost, więc wyższy wynik zawsze oznacza silniejsze objawy. Formularz można modyfikować co do ram czasowych (na przykład zapytać o ostatni tydzień zamiast ostatniego miesiąca), ale każda taka zmiana musi być zaraportowana, bo zmienia porównywalność z danymi normatywnymi.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala nasilenia dokuczliwości objawu: 1 wcale, 2 trochę, 3 umiarkowanie, 4 dość mocno, 5 skrajnie. Ta punktacja od 1, a nie od 0, jest istotna: minimalny wynik to 17 punktów. Kwestionariusz jest samoopisowy, badany może wypełnić go samodzielnie, można mu go też odczytać osobiście lub przez telefon. Wypełnienie zajmuje około 5-10 minut. Uwaga na różnicę wobec następcy: PCL-5 używa skali 0-4 i ma 20 pozycji, więc wyniki obu wersji są niewymienne.
- Normy i interpretacja
- PCL-C nie ma norm populacyjnych ani polskich norm. Zamiast jednego uniwersalnego progu National Center for PTSD podaje przedziały punktów odcięcia zależne od oczekiwanej częstości PTSD w badanej populacji: przy częstości do 15 procent (na przykład cywilna podstawowa opieka zdrowotna, przesiew w wojsku, próby z populacji ogólnej) sugerowany próg to 30-35 punktów; przy częstości 16-39 procent (specjalistyczne poradnie medyczne, na przykład bólu lub urazów mózgu) 36-44 punkty; przy częstości 40 procent i więcej (specjalistyczne poradnie zdrowia psychicznego) 45-50 punktów. W obrębie każdego przedziału wybiera się wartość niższą, gdy celem jest przesiew, a wyższą, gdy celem jest wspieranie diagnozy. Wydawca zastrzega, że rekomendacje są ogólne i przybliżone oraz że nie należy ich stosować do celów prawnych ani orzeczniczych. Do oceny zmiany dokumentacja podaje inne wartości: zmiana o 5-10 punktów jest rzetelna, czyli nieprzypadkowa, a zmiana o 10-20 punktów jest istotna klinicznie. W praktyce zaleca się przyjmować 5 punktów jako minimalny próg odpowiedzi na leczenie i 10 punktów jako minimalny próg poprawy istotnej klinicznie. Polskiego punktu odcięcia dla PCL-C nie ustalono i nie odnaleziono polskiej walidacji tej wersji DO WERYFIKACJI.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótki i tani: 17 pozycji, 5-10 minut, samoopis, można podać osobiście, na papierze lub telefonicznie
- •Wersja cywilna nie przypisuje objawów do jednego zdarzenia, więc dobrze radzi sobie z badanymi po wielokrotnej traumie
- •Elastyczne ramy czasowe: formularz można legalnie zmodyfikować, żeby pytał o ostatni tydzień zamiast miesiąca
- •Trzy jawnie opisane sposoby punktowania (suma, reguła objawowa DSM-IV, ich połączenie), dobrane do celu badania
- •Dokument w domenie publicznej jako utwór rządu Stanów Zjednoczonych: brak opłat licencyjnych i brak przeszkód formalnych w użyciu
- •Bardzo obszerna baza badań walidacyjnych z lat 1993-2013, obejmująca próby cywilne, wojskowe, kobiety, pacjentów podstawowej opieki i osoby uzależnione
- •Wysoka dokładność diagnostyczna w badaniach z zewnętrznym kryterium: w reprezentatywnej próbie 415 duńskich żołnierzy badanych 2,5 roku po misji w Afganistanie pole pod krzywą ROC wyniosło 0,95 (95% CI 0,92-0,98)
Ograniczenia
- •Oparty na kryteriach DSM-IV, które w DSM-5 zostały istotnie zmienione: dawne kryterium C rozbito na unikanie i negatywne zmiany w poznaniu i nastroju, a do zestawu dodano trzy nowe objawy, których PCL-C w ogóle nie mierzy
- •Wyniki PCL-C i PCL-5 nie są zamienne: różnią się liczbą pozycji (17 wobec 20) i skalą (1-5 wobec 0-4), a optymalne progi PCL-5 są o około 11-14 punktów niższe
- •Nie sprawdza ekspozycji na zdarzenie traumatyczne, więc bez osobnego inwentarza zdarzeń nie wiadomo, czy spełnione jest kryterium A
- •Nie ma jednego punktu odcięcia: progi zależą od częstości PTSD w populacji i od celu badania, a różne progi dają bardzo różne szacunki rozpowszechnienia w tej samej próbie
- •Wynik dodatni to wyłącznie wskazanie do pogłębionej diagnostyki, nigdy rozpoznanie: sam wydawca wskazuje wywiad typu CAPS jako złoty standard
- •Punktacja zaczyna się od 1, więc minimalny wynik to 17; procentowa zmiana liczona wprost z wyników surowych zaniża wielkość poprawy
- •Brak polskiej walidacji i polskich progów; w polskich badaniach funkcjonują tłumaczenia robocze o nieustalonej równoważności
- •Historyczna niejasność co do wersji: w oryginalnym badaniu Weathersa i wsp. z 1993 roku wykorzystano w rzeczywistości wersję PCL-S, mimo że część publikacji podaje PCL-C, co autorzy dokumentacji VA odnotowują wprost
- •Samoopis podatny na minimalizowanie i wyolbrzymianie objawów, zwłaszcza w kontekstach orzeczniczych
Budowa
- Liczba pozycji
- 17
- Format odpowiedzi
- skala 5-stopniowa (1-5) nasilenia objawów w ostatnim miesiącu
- Wersje
- PCL-C (cywilna)
- PCL-M (wojskowa)
- PCL-S (specyficzna)
- PCL-5 (aktualna, wg DSM-5, 20 pozycji)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma 17 pozycji (wynik ogólny nasilenia PTSD) lub reguła diagnostyczna DSM-IV: odpowiedzi 3-5 traktowane jako objawowe, wymagane min. 1 objaw B (poz. 1-5), 3 objawy C (poz. 6-12), 2 objawy D (poz. 13-17)
- Zakres wyniku
- 17–85
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Zasady liczenia wg oficjalnej dokumentacji NCPTSD/VA (dokument rządu USA, domena publiczna): https://www.mirecc.va.gov/docs/visn6/3_ptsd_checklist_and_scoring.pdf. Wszystkie pozycje liczone wprost (brak odwróconych). Punkty odcięcia PCL-C zależne od populacji; brak polskiego punktu odcięcia.
Jak policzyć wynik
Krok 1: zdecyduj, po co liczysz wynik, bo od tego zależy metoda. Do opisu nasilenia i pomiaru zmiany służy suma punktów, do wstępnej oceny diagnostycznej reguła objawowa, a najbezpieczniejsze jest połączenie obu.
Krok 2 (suma): zsumuj wszystkie 17 pozycji punktowanych 1-5. Zakres wynosi 17-85. Nie ma pozycji odwróconych, więc żadnego rekodowania nie wykonuje się.
Krok 3 (reguła objawowa DSM-IV): potraktuj odpowiedzi 3, 4 i 5 (czyli "umiarkowanie" i wyżej) jako objaw obecny, a odpowiedzi 1 i 2 jako objaw nieobecny. Rozpoznanie przypuszczalne wymaga co najmniej jednego objawu z pozycji 1-5 (kryterium B), co najmniej trzech z pozycji 6-12 (kryterium C) i co najmniej dwóch z pozycji 13-17 (kryterium D).
Krok 4 (metoda łączona): uznaj wynik za dodatni tylko wtedy, gdy spełniona jest jednocześnie reguła objawowa i przekroczony jest przyjęty próg punktowy. To metoda najostrożniejsza i zalecana, gdy zależy Ci na ograniczeniu liczby wyników fałszywie dodatnich.
Krok 5: dobierz próg do populacji, a nie z przyzwyczajenia. Przy niskiej spodziewanej częstości PTSD użyj 30-35 punktów, przy średniej 36-44, przy wysokiej 45-50, i zawsze uzasadnij wybór w metodologii.
Krok 6 (zmiana w czasie): raportuj bezwzględną różnicę punktową. Za zmianę rzetelną przyjmuje się 5-10 punktów, a za istotną klinicznie 10-20 punktów. Jeśli mimo to podajesz zmianę procentową, pamiętaj, że skala nie ma zera absolutnego (minimum to 17 punktów), więc procent liczony z wyników surowych systematycznie zaniża poprawę.
Krok 7: policz i zaraportuj alfę Cronbacha dla własnej próby. Nie przepisuj współczynników z badań amerykańskich jako własnych wyników.
Normy
- Typ norm
- punkty odcięcia zależne od rozpowszechnienia PTSD w badanej populacji
- Interpretacja
- nie ma jednego progu: oficjalny materiał VA zaleca dobierać go do spodziewanego rozpowszechnienia PTSD w badanej grupie – 30-35 punktów przy rozpowszechnieniu do 15%, 36-44 przy 16-39%, 45-50 przy 40% i wyższym. Stosowanie progu 50 w populacji ogólnej daje bardzo niską czułość. Zmiana o 5-10 punktów jest uznawana za rzetelną, a o 10-20 punktów za istotną klinicznie
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Wydawca / źródło
- National Center for PTSD (US Department of Veterans Affairs) - narzędzie udostępniane bezpłatnie; polskie tłumaczenia funkcjonują w badaniach
- Zgoda autora / licencja
- domena publiczna (rząd USA); NCPTSD zaleca wersję PCL-5
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- PTSD Checklist - Civilian Version
- Construct
- severity of posttraumatic stress disorder (PTSD) symptoms per DSM-IV in civilians
- Target group
- adults exposed to traumatic events
- Response format
- 5-point scale (1-5) rating symptom severity over the past month
- Scoring
- sum of the 17 items (overall PTSD severity score, range 17-85) or the DSM-IV diagnostic rule: responses 3-5 counted as symptomatic, requiring at least 1 B symptom (items 1-5), 3 C symptoms (items 6-12) and 2 D symptoms (items 13-17); all items scored directly (no reverse-scored items)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Notes
- Scoring rules per official NCPTSD/VA documentation (US government document, public domain). PCL-C cut-offs are population-dependent; no Polish cut-off. [TO VERIFY]: no open-access Polish validation of the PCL-C itself (as of 2026-07) – Polish studies use working translations. Historical DSM-IV instrument – NCPTSD replaced it with the PCL-5 (20 items, DSM-5), which has an open-access Polish validation and its own database entry (slug pcl-5).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Zobacz, jak wygląda arkusz (podgląd pierwszej strony)
Podgląd poglądowy z watermarkiem. Źródło: Weathers i in., PCL-C, National Center for PTSD, mirecc.va.gov · licencja: public domain (utwór rządu USA, National Center for PTSD) · pełny dokument u źródła
Jak opisać w pracy dyplomowej
Pierwsza decyzja jest zasadnicza: czy na pewno chcesz użyć PCL-C. W nowych badaniach standardem jest PCL-5, zgodny z DSM-5 i mający polską walidację. Jeśli mimo to wybierasz PCL-C, uzasadnij to wprost, na przykład potrzebą porównania z wcześniejszym pomiarem lub z konkretnym zbiorem danych historycznych, i zaznacz, że wyniki nie są porównywalne z PCL-5.
W metodologii opisz: wersję (C, M czy S), ramy czasowe (domyślnie ostatni miesiąc), sposób punktowania (suma, reguła objawowa czy metoda łączona), przyjęty próg wraz z uzasadnieniem opartym na spodziewanej częstości PTSD w Twojej populacji oraz sposób ustalenia ekspozycji na traumę. Ten ostatni punkt jest często pomijany, a bez niego wynik nie ma podstawy diagnostycznej.
Jeśli używasz polskiego tłumaczenia, opisz jego pochodzenie oraz procedurę tłumaczenia i tłumaczenia zwrotnego, i wyraźnie zaznacz, że nie jest to zwalidowana polska adaptacja. To ograniczenie musi wrócić w dyskusji.
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego, alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy stosowaniu progów także odsetek wyników dodatnich osobno dla każdego rozważanego progu. Badania pokazują, że szacunki rozpowszechnienia PTSD w tej samej próbie zmieniają się bardzo wyraźnie w zależności od przyjętego progu i metody punktowania, więc pokazanie wrażliwości wyniku na ten wybór jest dobrą praktyką.
W opisie wyników nigdy nie pisz "u X procent badanych stwierdzono PTSD". Poprawne sformułowanie to "u X procent badanych wynik przekroczył próg wskazujący na prawdopodobne PTSD i uzasadniający pogłębioną diagnostykę".
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •W nowych badaniach nad PTSD prowadzonych według kryteriów DSM-5 lub ICD-11: PCL-C mierzy objawy według DSM-IV i nie obejmuje trzech objawów dodanych w DSM-5
- •Gdy chcesz porównać swoje wyniki z badaniami używającymi PCL-5: obie wersje mają inną liczbę pozycji i inną skalę, więc porównanie bez przeliczenia jest błędem
- •Jako podstawy rozpoznania lub opinii orzeczniczej: wydawca wprost zastrzega, że progi nie są przeznaczone do celów prawnych ani orzeczniczych
- •Bez równoczesnego ustalenia historii traumy: narzędzie nie sprawdza, czy badany doświadczył zdarzenia spełniającego kryterium A
- •Gdy przedmiotem badania jest złożone PTSD (CPTSD) według ICD-11: PCL-C nie obejmuje zaburzeń organizacji self, do tego służy ITQ
- •Gdy chcesz zastosować pojedynczy uniwersalny próg niezależny od badanej populacji: próg musi być dobrany do spodziewanej częstości PTSD
- •W badaniach dzieci: narzędzie skonstruowano dla dorosłych
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Nasilenie objawów stresu pourazowego a strategie radzenia sobie u osób po wypadkach komunikacyjnych
- Objawy PTSD a potraumatyczny wzrost: analiza związku między nasileniem objawów a pozytywnymi zmianami po traumie
- Porównanie odsetka wyników dodatnich przy różnych progach odcięcia w tej samej próbie: analiza wrażliwości szacunków rozpowszechnienia PTSD
- Objawy pourazowe a jakość snu i objawy bezsenności u osób po zdarzeniu traumatycznym
- Wsparcie społeczne jako moderator związku między ekspozycją na traumę a nasileniem objawów pourazowych
- Struktura czynnikowa polskiego tłumaczenia listy objawów PTSD: analiza konfirmacyjna modeli czteroczynnikowych
- Zgodność samoopisowej listy objawów PTSD z oceną kliniczną: badanie trafności kryterialnej
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Zasady punktowania i dobór progów
Oficjalna dokumentacja National Center for PTSD dla wersji DSM-IV podaje zakres wyniku 17-85, czas wypełnienia 5-10 minut i trzy sposoby punktowania: sumę, regułę objawową DSM-IV (odpowiedzi 3-5 jako objaw obecny; wymagany minimum 1 objaw B, 3 objawy C i 2 objawy D) oraz ich połączenie. Sugerowane progi zależą od spodziewanej częstości PTSD: do 15 procent 30-35 punktów, 16-39 procent 36-44 punkty, 40 procent i więcej 45-50 punktów. Wydawca zastrzega, że rekomendacje są ogólne i przybliżone i nie są przeznaczone do celów prawnych ani orzeczniczych.
źródłoProgi zmiany istotnej klinicznie
Ta sama dokumentacja podaje, powołując się na badanie Monson i wsp. (2008), że zmiana o 5-10 punktów jest rzetelna, czyli nieprzypadkowa, a zmiana o 10-20 punktów jest istotna klinicznie. Zalecane minimum dla uznania odpowiedzi na leczenie to 5 punktów, a dla uznania poprawy za istotną klinicznie 10 punktów.
źródłoDokładność diagnostyczna wersji cywilnej
W reprezentatywnej próbie 415 duńskich żołnierzy (94,4 procent mężczyzn, średnia wieku 26,6 roku) badanych 2,5 roku po misji w Afganistanie, z ustrukturalizowanym wywiadem SCID jako kryterium zewnętrznym, PCL-C uzyskał pole pod krzywą ROC równe 0,95 (95% CI 0,92-0,98). Progi od 37 do 44 punktów dawały czułość powyżej 0,70 przy swoistości co najmniej 0,90. Autorzy podkreślają, że szacunki rozpowszechnienia PTSD zmieniały się znacznie w zależności od zastosowanego progu i metody punktowania, więc wybór progu należy uzasadnić celem badania i charakterystyką próby.
źródłoZastąpienie przez PCL-5
National Center for PTSD odnotowuje, że po wprowadzeniu DSM-5 lista została zrewidowana do postaci PCL-5: zmieniono treść części objawów, dodano trzy nowe objawy PTSD, zwiększono liczbę pozycji z 17 do 20 i zmieniono skalę odpowiedzi na 0-4. W konsekwencji wyniki PCL-5 i PCL dla DSM-IV nie są kompatybilne i nie mogą być stosowane zamiennie. Optymalne progi PCL-5 są o około 11-14 punktów niższe niż odpowiadające im progi wersji DSM-IV, a jako rozsądną wartość wyjściową wydawca zaproponował próg 33 punktów dla PCL-5.
źródłoUwaga historyczna o wersjach
Dokumentacja VA zawiera istotne sprostowanie: w oryginalnym badaniu Weathersa, Litza, Hermana, Huski i Keane'a z 1993 roku, cytowanym powszechnie jako źródło danych psychometrycznych PCL, w rzeczywistości zastosowano wersję PCL-S, choć część publikacji podaje, że użyto PCL-C. Autorzy skali to potwierdzili. Przy cytowaniu danych psychometrycznych warto więc sprawdzić, której konkretnie wersji dotyczą.
źródłoPodobne narzędzia
PCL-5 (Lista Objawów PTSD wg DSM-5)
Bezpośredni następca PCL-C: 20 pozycji zgodnych z DSM-5, skala 0-4, zakres 0-80. Ma polską walidację i to on, a nie PCL-C, powinien być wybierany w nowych badaniach. Wyniki obu wersji nie są zamienne.
CAPS-5 (Ustrukturalizowany wywiad diagnostyczny PTSD)
Wywiad prowadzony przez klinicystę, uznawany za złoty standard diagnozy PTSD. Trwa 45-60 minut, ale w odróżnieniu od PCL-C faktycznie rozstrzyga o rozpoznaniu.
ITQ (Międzynarodowy Kwestionariusz Traumy)
Oparty na kryteriach ICD-11, obejmuje także złożone PTSD z zaburzeniami organizacji self. Zwalidowany po polsku, więc w polskich badaniach zwykle wygodniejszy.
Starszy samoopis obejmujący intruzje, unikanie i pobudzenie, nieoparty wprost na pełnej liście kryteriów diagnostycznych. Odnosi się zawsze do jednego wskazanego zdarzenia.
LEC-5 (Lista Zdarzeń Życiowych wg DSM-5)
Nie mierzy objawów, tylko ustala historię ekspozycji na zdarzenia traumatyczne. Uzupełnienie, którego PCL-C wymaga, żeby wynik miał podstawę diagnostyczną.
Bibliografia
- Weathers, F. W., Litz, B. T., Herman, D. S., Huska, J. A., Keane, T. M. (1993). The PTSD Checklist (PCL): Reliability, validity, and diagnostic utility. San Antonio: ISTSS.
- Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z., Lis-Turlejska, M., Merecz-Kot, D. (2018). Polska adaptacja PTSD Checklist for DSM-5 - PCL-5. Doniesienie wstępne. Przegląd Psychologiczny, 61(2), 281-285.
- Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z. (2023). Właściwości psychometryczne polskiej wersji Listy Zaburzeń po Stresie Traumatycznym według DSM-5 - PCL-5. Psychiatria Polska, 57(3), 607-619.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.ptsd.va.gov/professional/assessment/adult-sr/ptsd-checklist.asp
- repozytoriumhttps://ppm.imp.lodz.pl/info/article/IMP44fca109ce024eabaad2fa06ae917b74/
- wydawcahttps://www.mirecc.va.gov/docs/visn6/3_ptsd_checklist_and_scoring.pdf
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-149460-93426?filename=Wlasciwosci-psychometrycz.pdf
- wydawcahttps://www.ptsd.va.gov/professional/assessment/documents/PCL_handoutDSM4.pdf
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24188155/
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE dla PCL-C (oryginalny arkusz ang. w domenie publicznej: https://www.mirecc.va.gov/docs/visn6/3_ptsd_checklist_and_scoring.pdf). DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA samej wersji PCL-C (stan 2026-07) – w polskich badaniach funkcjonują tłumaczenia robocze; brak polskiego punktu odcięcia PCL-C. Narzędzie historyczne (DSM-IV) – NCPTSD zastąpiło je wersją PCL-5 (20 pozycji, DSM-5), która ma polską walidację OA i WŁASNY wpis w bazie (slug pcl-5). Liczba pozycji (17) i format wg dokumentacji NCPTSD. Kontrola zrodel 2026-07-20: trzy z czterech adresow prowadza do materialow o PCL-5 (DSM-5); arkusz samego PCL-C zawiera wylacznie PDF z mirecc.va.gov.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.