Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców
Retrospektywna ocena postaw rodzicielskich matki i ojca dokonywana przez dorosłe dziecko – 5 wymiarów: akceptacja-odrzucenie, wymagania, autonomia, niekonsekwencja, ochranianie
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Plopa (2008)
- Grupa docelowa
- dorośli 20-60 lat
- Czas badania
- ok. 40 minut (obie wersje)
- Procedura
- samoopis (ocena retrospektywna); badanie indywidualne lub grupowe
Co bada ten test
Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców KPR-Roc mierzy to, jak dorosły człowiek pamięta i ocenia postawy rodzicielskie swojej matki oraz ojca z okresu dzieciństwa i dorastania. Kluczowe są dwa słowa: retrospektywna i postawa. Retrospektywna oznacza, że badany nie opisuje aktualnej relacji, lecz sięga pamięcią do tego, jak rodzice odnosili się do niego, gdy był dzieckiem. Postawa rodzicielska to względnie trwała tendencja rodzica do określonego sposobu myślenia, przeżywania i zachowania wobec dziecka, a nie pojedyncze zachowanie.
Narzędzie opiera się na modelu postaw rodzicielskich Mieczysława Plopy i opisuje je w pięciu wymiarach, ocenianych osobno dla matki i osobno dla ojca. Akceptacja-odrzucenie to podstawowy wymiar emocjonalny: na ile rodzic był spostrzegany jako bliski, wspierający i akceptujący dziecko takim, jakie jest, a na ile jako chłodny i odrzucający. Nadmierne wymaganie opisuje stopień stawiania wysokich oczekiwań, norm i reguł, często bez uwzględniania możliwości dziecka. Autonomia dotyczy tego, na ile rodzic pozwalał na samodzielność i podejmowanie własnych decyzji. Niekonsekwencja opisuje zmienność i nieprzewidywalność postępowania rodzica, zależną od jego nastroju. Nadmierne ochranianie ujmuje troskę, która przeradza się w ograniczanie samodzielności i nadopiekuńczość.
Z założenia narzędzie łączy dwie perspektywy: dziecka, które wspomina, oraz dorosłego, który ocenia z dzisiejszego punktu widzenia. Dzięki temu obraz postaw rodzicielskich, jaki uzyskujemy, jest tym, który badany nosi w sobie i który może wpływać na jego aktualne funkcjonowanie w bliskich relacjach, na samoocenę oraz poczucie bezpieczeństwa. KPR-Roc jest komplementarny wobec kwestionariuszy oceniających aktualne postawy rodzicielskie i osadzony w polskim dorobku psychologii rodziny.
Wynik nie jest kategorią diagnostyczną, lecz profilem pięciu postaw dla każdego z rodziców. Pokazuje, które wymiary były w pamięci badanego najsilniej zaznaczone i jak różnił się obraz matki od obrazu ojca, co bywa punktem wyjścia do analizy wpływu doświadczeń rodzinnych na dorosłość.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w badaniach nad wpływem doświadczeń wyniesionych z rodziny pochodzenia na funkcjonowanie w dorosłości, między innymi nad związkami postaw rodzicielskich z samooceną, poczuciem bezpieczeństwa, stylami przywiązania, schematami poznawczymi oraz jakością bliskich relacji. W praktyce klinicznej i terapeutycznej profil postaw bywa punktem wyjścia do rozmowy o tym, jakie wzorce z domu rodzinnego badany powtarza dziś. Chętnie wykorzystywane w pracach magisterskich z psychologii rodziny, klinicznej i osobowości.
Wymiary i podskale
Akceptacja-Odrzucenie
Podstawowy wymiar emocjonalny relacji. Na ile rodzic był spostrzegany jako bliski, ciepły, wspierający i akceptujący dziecko takim, jakie jest, a na ile jako chłodny, krytyczny i odrzucający. Wysoki wynik na biegunie akceptacji opisuje rodzica dającego poczucie bezpieczeństwa; przeciwny biegun to doświadczenie odrzucenia.
Nadmierne wymaganie
Stopień, w jakim rodzic stawiał wysokie oczekiwania, normy i reguły, często bez uwzględniania możliwości i potrzeb dziecka. Wysoki wynik opisuje rodzica wymagającego, rozliczającego i nastawionego na osiągnięcia, wobec którego dziecko mogło czuć presję.
Autonomia
Na ile rodzic pozwalał dziecku na samodzielność, własne zdanie i podejmowanie decyzji odpowiednio do wieku. Wysoki wynik opisuje rodzica wspierającego niezależność i traktującego dziecko podmiotowo, sprzyjającego rozwojowi samodzielności.
Niekonsekwencja
Zmienność i nieprzewidywalność postępowania rodzica, zależna od jego nastroju czy sytuacji, a nie od zachowania dziecka. Wysoki wynik opisuje rodzica, którego reakcje trudno było przewidzieć, co utrudniało dziecku poczucie stabilności i orientację w regułach.
Nadmierne ochranianie
Troska przeradzająca się w nadopiekuńczość i ograniczanie samodzielności. Wysoki wynik opisuje rodzica nadmiernie kontrolującego z pobudek opiekuńczych, wyręczającego dziecko i chroniącego je przed doświadczeniami, co mogło hamować rozwój zaradności.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Pięćdziesiąt stwierdzeń w każdej z dwóch wersji (Moja Matka oraz Mój Ojciec). Stwierdzenia opisują sposób, w jaki dany rodzic odnosił się do badanego w dzieciństwie i okresie dorastania, a odpowiadający odnosi je do własnych wspomnień, oceniając je z dzisiejszej perspektywy. Pozycje pięciu skal są w arkuszu wymieszane. Przypisanie pozycji do skal oraz ewentualne pozycje odwrócone znajdują się wyłącznie w podręczniku wydawcy i nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala, na której badany określa, na ile każde stwierdzenie odpowiada temu, jak pamięta postępowanie danego rodzica. Ocenę wykonuje się osobno dla matki i osobno dla ojca. Wypełnienie obu wersji zajmuje łącznie około 40 minut; badanie jest samoopisowe i można je prowadzić indywidualnie lub grupowo, w wersji papierowej albo w systemie e-badań Epsilon.
- Normy i interpretacja
- Wyniki surowe pięciu skal, liczone osobno dla oceny matki i ojca, przelicza się na staniny (skala 1-9), opracowane osobno dla kobiet i mężczyzn w wieku 20-60 lat. Pełne tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane. Narzędzie nie ma punktów odcięcia i nie diagnozuje zaburzeń; interpretuje się profil pięciu postaw dla każdego z rodziców oraz różnice między obrazem matki i ojca, a nie pojedynczy wynik.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Osobna, równoległa ocena postaw matki i ojca, pozwalająca porównać oba obrazy i wychwycić różnice
- •Pięć wymiarów obejmujących kluczowe postawy rodzicielskie od akceptacji po niekonsekwencję i nadmierne ochranianie
- •Retrospekcyjne ujęcie oddaje obraz noszony w pamięci badanego, który wiąże się z jego aktualnym funkcjonowaniem
- •Wysoka zgodność wewnętrzna wszystkich pięciu wymiarów według wydawcy oraz potwierdzana trafność kryterialna (korelacje z cechami osobowości NEO-FFI)
Ograniczenia
- •Retrospekcyjny charakter pomiaru naraża wyniki na zniekształcenia pamięci oraz wpływ aktualnego stanu emocjonalnego i relacji z rodzicami
- •Dokładne współczynniki rzetelności dla poszczególnych skal wymagają potwierdzenia w podręczniku i nie zostały opublikowane w otwartych źródłach
- •Ujmuje percepcję dorosłego dziecka, a nie faktyczne zachowania rodziców, których narzędzie nie weryfikuje
- •Badanie obu wersji jest czasochłonne (łącznie około 40 minut)
- •Test kategorii C, płatny, zarezerwowany dla psychologów, a klucz i normy dostępne wyłącznie w podręczniku
Budowa
- Liczba pozycji
- 50
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala
- Wersje
- wersja Moja Matka (50 pozycji)
- wersja Mój Ojciec (50 pozycji)
- papier
- e-test (platforma Epsilon)
Podskale
Akceptacja-Odrzucenie
Nadmierne wymaganie
Autonomia
Niekonsekwencja
Nadmierne ochranianie
Obliczanie wyników
- Metoda
- Suma punktów w 5 skalach, osobno dla oceny matki i ojca; wyniki surowe przeliczane na staniny
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- DO WERYFIKACJI: pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do skal (podręcznik).
Jak policzyć wynik
Krok 1: policz pięć skal osobno dla oceny matki i osobno dla oceny ojca, czyli w sumie dziesięć wyników. Każda wersja liczy 50 pozycji rozdzielonych między pięć postaw. Jeśli klucz przewiduje pozycje odwrócone, przekoduj je zgodnie z podręcznikiem; pełny klucz jest dostępny wyłącznie w materiałach wydawcy.
Krok 2: wyniki surowe każdej skali przelicz na staniny, korzystając z tabel właściwych dla płci badanego i przedziału wieku 20-60 lat. Staniny mieszczą się w skali od 1 do 9.
Krok 3: interpretuj profil pięciu postaw osobno dla matki i ojca oraz zwróć uwagę na różnice między nimi, bo rozbieżność obrazu obojga rodziców sama w sobie bywa informacją. Nie sprowadzaj oceny do jednej liczby.
Krok 4: w pracy badawczej policz i podaj alfę Cronbacha własnej próby dla każdej skali i każdej wersji. Ponieważ dokładne wartości z podręcznika nie są powszechnie dostępne, rzetelność własnej próby jest tu szczególnie ważna do zaraportowania.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- staniny
- Interpretacja
- Normy staninowe osobno dla kobiet i mężczyzn (20-60 lat) (practest.com.pl)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- Trafność kryterialna: korelacje z wymiarami osobowości NEO-FFI (practest.com.pl)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Wydawnictwo AEH / Uniwersytet VIZJA (dawniej Vizja Press & IT); dystrybucja także Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- komplet 171,50 zł (142,70 zł netto); podręcznik 23,50 zł; arkusze 50 egz. 43,00 zł; e-jednostka 16,97 zł (practest.com.pl, lipiec 2026)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Retrospective Assessment of Parental Attitudes Questionnaire (Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców, KPR-Roc)
- Construct
- retrospective assessment of the mother's and father's parental attitudes made by the adult child – 5 dimensions: acceptance-rejection, excessive demands, autonomy, inconsistency, overprotection
- Target group
- adults aged 20-60
- Response format
- 5-point rating scale
- Scoring
- sum of points on 5 scales, separately for the assessment of the mother and the father; raw scores are converted to stanines. [TO VERIFY]: reverse-scored items and item-to-scale assignment (manual)
- Norms / interpretation
- stanines; separate norms for women and men (ages 20-60) (practest.com.pl)
- Procedure
- self-report (retrospective assessment); individual or group administration
- Administration time
- approx. 40 minutes (both versions)
- Notes
- Publisher reports high internal consistency of all 5 dimensions; exact alphas per scale [TO VERIFY] in the manual. Discrepancy over the first edition year (2004 vs 2008) RESOLVED (QA 2026-07-18): the manual was published in 2008 by Vizja Press & IT, confirmed by independent library catalogs, Google Books and practest.com.pl; the 2004 dating was a record error.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym podaj pełną nazwę i skrót, autora i rok (Plopa, 2008), retrospekcyjny i samoopisowy charakter, przedział wieku (20-60 lat), liczbę pozycji każdej wersji (50), pięć mierzonych postaw oraz to, że ocena dotyczy osobno matki i osobno ojca. Zaznacz, że narzędzie ujmuje percepcję dorosłego dziecka, a nie obiektywne zachowania rodziców.
W wynikach raportuj profile pięciu postaw osobno dla matki i ojca, ze średnimi i odchyleniami standardowymi, oraz alfę Cronbacha własnej próby dla każdej skali. Rozważ analizę osobno dla obrazu matki i ojca oraz kontrolę płci badanego, bo normy są odrębne dla kobiet i mężczyzn. Przy porównaniach grup podawaj wielkość efektu, a przy korelacjach współczynnik, istotność i liczebność.
Uwzględnij dostępność. KPR-Roc jest testem kategorii C, płatnym, wydawanym przez Wydawnictwo AEH (dawniej Vizja Press) i dystrybuowanym także przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP. Klucz i pełne normy znajdują się wyłącznie w podręczniku, więc zaplanuj dostęp do materiałów oraz odpowiednie uprawnienia przed badaniem.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do badania osób poniżej 20 roku życia oraz nastolatków, dla których właściwe są narzędzia oceniające aktualną percepcję relacji z rodzicami
- •Gdy interesuje Cię ocena aktualnej relacji z rodzicami, a nie retrospektywny obraz ich postaw z dzieciństwa
- •Gdy chcesz ustalić faktyczne zachowania rodziców: narzędzie mierzy percepcję i pamięć dorosłego dziecka, a nie obiektywny stan rzeczy
- •Do diagnozy zaburzeń: KPR-Roc nie ma punktów odcięcia i opisuje nasilenie postaw, a nie kategorie kliniczne
- •Bez uprawnień do testów kategorii C oraz bez dostępu do klucza i norm z podręcznika
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Retrospektywnie oceniane postawy rodzicielskie a wczesne nieadaptacyjne schematy u osób dorosłych
- Akceptacja i odrzucenie ze strony matki i ojca a samoocena w dorosłości
- Postawy rodzicielskie a style przywiązania w bliskich związkach dorosłych
- Niekonsekwencja rodzicielska a trudności w regulacji emocji i relacjach interpersonalnych
- Nadmierne ochranianie a samodzielność i poczucie własnej skuteczności młodych dorosłych
- Różnice w spostrzeganiu postaw matki i ojca w zależności od płci badanego
- Retrospektywne postawy rodziców a cechy osobowości w modelu Wielkiej Piątki (KPR-Roc i NEO-FFI)
- Postawy rodzicielskie z dzieciństwa a satysfakcja z życia i dobrostan dorosłych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Trafność kryterialna
Trafność narzędzia potwierdzano korelacjami retrospektywnie ocenianych postaw rodzicielskich z wymiarami osobowości mierzonymi inwentarzem NEO-FFI. Zgodność wewnętrzna wszystkich pięciu wymiarów jest, według wydawcy, wysoka, choć dokładne współczynniki podaje dopiero podręcznik.
źródłoKonstrukcja dwuwersyjna
Narzędzie występuje w dwóch równoległych wersjach, dla oceny matki i dla oceny ojca, co pozwala analizować obraz obojga rodziców osobno oraz porównywać ich postawy z perspektywy tego samego dorosłego dziecka. Normy stenowe opracowano oddzielnie dla kobiet i mężczyzn w wieku 20-60 lat.
źródłoPostawy rodzicielskie a schematy poznawcze
W badaniu Doroty Mącik na próbie 404 osób z populacji nieklinicznej KPR-Roc posłużył do pomiaru retrospektywnych postaw rodzicielskich. Postawy matki, zwłaszcza odrzucenie, silniej niż postawy ojca wiązały się z nasileniem wczesnych nieadaptacyjnych schematów, a ograniczanie autonomii przez oboje rodziców wzmacniało ten związek.
źródłoPodobne narzędzia
SPR (Skala Postaw Rodzicielskich)
Mierzy postawy rodzicielskie, ale zwykle z perspektywy samego rodzica i w odniesieniu do aktualnej relacji z dzieckiem. KPR-Roc ujmuje te postawy retrospektywnie, oczami dorosłego dziecka wspominającego własne dzieciństwo.
KRR (Kwestionariusz Relacji Rodzinnych, Plopa, Połomski)
Ujmuje aktualną percepcję relacji rodzinnych u nastolatka (komunikacja, spójność, autonomia-kontrola, tożsamość), a nie retrospektywny obraz postaw rodziców widziany przez dorosłego.
KRR (Kwestionariusz Ról Rodzinnych, Margasiński)
Również retrospektywny i dotyczący rodziny pochodzenia, ale mierzy rolę, jaką dorosły przyjmował jako dziecko, a nie postawy, jakie prezentowali wobec niego rodzice.
Bibliografia
- Plopa M. (2008). Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców (KPR-Roc). Podręcznik. Warszawa: Vizja Press & IT.
- Plopa M. (2008). Więzi w małżeństwie i rodzinie. Metody badań. Kraków: Impuls.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/KPR-Roc
- wydawcahttps://wydawnictwo.aeh.edu.pl/kwestionariusz-retrospektywnej-oceny-postaw-rodzicow/
- repozytoriumhttps://books.google.pl/books/about/Kwestionariusz_retrospektywnej_oceny_pos.html?id=cudUXwAACAAJ
- artykuł open accesshttps://pfp.ukw.edu.pl/page/pl/archive/article-full/366/macik_rola_postaw/
Uwagi
Rzetelność: wysoka zgodność wewnętrzna wszystkich 5 wymiarów wg wydawcy (practest.com.pl), dokładne alfy per skala DO WERYFIKACJI w podręczniku. Rozbieżność roku I wydania (2004 vs 2008) ROZSTRZYGNIĘTA (QA 2026-07-18): podręcznik KPR-Roc wydany w 2008 przez Vizja Press & IT (ISBN 978-83-61086-13-0, 69 s. + 4 arkusze) – zgodnie potwierdzają niezależne katalogi biblioteczne (Prolib Integro Katowice, biblioteka WSBiNoZ, SOWA PANS Jarosław), rekord Google Books oraz practest.com.pl; datowanie 2004 (w.bibliotece.pl) uznane za błąd rekordu.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.