Skala Depresji Hamiltona
Hamilton Depression Rating Scale
nasilenie depresji (skala obserwacyjna wypełniana przez klinicystę)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Hamilton (1960)
- Grupa docelowa
- dorośli pacjenci z rozpoznaniem depresji (skala do oceny nasilenia, nie do diagnozy przesiewowej)
- Czas badania
- ok. 20-30 min (ustrukturyzowany wywiad kliniczny)
- Procedura
- wywiad kliniczny; ocenia wykwalifikowany klinicysta, indywidualnie
Co bada ten test
Skala Depresji Hamiltona mierzy nasilenie objawów epizodu depresyjnego u osoby, u której depresja została już rozpoznana. To rozróżnienie jest kluczowe i najczęściej mylone: HAM-D nie jest narzędziem przesiewowym i nie odpowiada na pytanie "czy ta osoba ma depresję". Sam Hamilton budował ją jako miarę głębokości zaburzenia u pacjentów z postawionym rozpoznaniem, a nie jako sito diagnostyczne. Wysoki wynik u osoby bez rozpoznania nie oznacza depresji, bo znaczna część pozycji dotyczy objawów somatycznych (bezsenność, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, utrata masy ciała, objawy seksualne), które mogą mieć zupełnie inne przyczyny.
Skala powstała w 1960 roku, w momencie wejścia do praktyki pierwszej generacji leków przeciwdepresyjnych. Potrzebna była miara, która pozwoli powiedzieć, o ile pacjent poprawił się po sześciu tygodniach farmakoterapii. Ten kontekst wyjaśnia całą konstrukcję narzędzia: dominują w nim objawy, które zmieniają się szybko i są obserwowalne przez lekarza (sen, apetyt, spowolnienie, pobudzenie, lęk), a mniej miejsca zajmują poznawcze objawy depresji, takie jak poczucie beznadziejności, negatywny obraz siebie czy myśli samobójcze. Właśnie ta proporcja jest głównym zarzutem wobec skali: więcej punktów można zdobyć za zaburzenia snu niż za nasilenie myśli samobójczych, co przy ocenie skuteczności leczenia może dawać obraz poprawy u pacjenta, u którego ryzyko samobójcze wcale nie spadło.
HAM-D wypełnia klinicysta na podstawie wywiadu obejmującego ostatni tydzień, uzupełnionego obserwacją i informacjami od otoczenia. Kilka pozycji (spowolnienie psychoruchowe, pobudzenie, wgląd) opiera się głównie na obserwacji zachowania, a nie na deklaracji pacjenta, i to jest przewaga skali obserwacyjnej nad samoopisem. Cena tej przewagi to zależność wyniku od kompetencji i kalibracji oceniającego: bez ustrukturalizowanego wywiadu i szkolenia rzetelność międzyoceniająca bywa niska, a to na niej opiera się cała wartość pomiaru.
Wynik interpretuje się przede wszystkim jako zmianę: w badaniach klinicznych standardem jest odpowiedź rozumiana jako 50-procentowa redukcja wyniku, a remisja jako wynik nie wyższy niż 7 punktów w wersji 17-pozycyjnej.
Typowe zastosowanie
Przez dekady standardowy pierwszorzędowy punkt końcowy w badaniach rejestracyjnych leków przeciwdepresyjnych, a więc podstawa większości dowodów na skuteczność farmakoterapii depresji. Poza tym stosowana do monitorowania przebiegu leczenia w praktyce klinicznej, jako kryterium włączenia do badań (typowo wynik co najmniej 18 lub 20 punktów) oraz jako miara referencyjna przy walidacji nowych narzędzi samoopisowych. W polskich badaniach pojawia się między innymi jako skala odniesienia przy ocenie trafności innych narzędzi, na przykład w badaniu przesiewu depresji poudarowej, gdzie podskala depresji HADS korelowała z HDRS na poziomie tau Kendalla 0,44-0,64 (Wichowicz, Wieczorek, 2011).
Wymiary i podskale
Wynik ogólny wersji 17-pozycyjnej (HAM-D-17 / HDRS-17)17 pozycjizakres 0–52
Jedyny wskaźnik przewidziany do interpretacji ilościowej i standard w badaniach nad lekami przeciwdepresyjnymi. Suma ocen 17 pozycji, przy czym dziewięć z nich punktuje się 0-4, a osiem 0-2, co daje zakres 0-52 (formularz udostępniany przez AHRQ). Wyższy wynik oznacza głębszą depresję.
Pozycje dodatkowe wersji 21-pozycyjnej (18-21)4 pozycji
Wahania dobowe nastroju, depersonalizacja i derealizacja, objawy paranoidalne oraz objawy obsesyjno-kompulsyjne. W klasycznym użyciu opisują postać kliniczną epizodu, a nie jego głębokość, i dlatego nie wchodzą do sumy nasilenia. Doliczanie ich do wyniku i porównywanie z normami dla wersji 17-pozycyjnej jest częstym błędem.
Czynnik ogólny depresji (rozwiązanie bifaktorowe)
W analizie bifaktorowej HDRS-17 wyodrębnia się jeden czynnik ogólny depresji oraz dwa czynniki grupowe. Istnienie czynników grupowych oznacza, że wynik sumaryczny nie jest czysto jednowymiarowy: ta sama liczba punktów u dwóch pacjentów może opisywać jakościowo różne obrazy kliniczne.
Czynnik wegetatywno-lękowy
Grupa pozycji obejmujących zaburzenia snu, lęk oraz objawy somatyczne. Wyodrębniony w analizie bifaktorowej HDRS-17 w próbie pacjentów z depresją przewlekłą jako czynnik vegetative-worry. To ta grupa objawów odpowiada za zarzut nadreprezentacji somatyki w skali.
Czynnik spowolnienia i pobudzenia
Grupa pozycji opisujących zmiany napędu psychoruchowego: spowolnienie oraz pobudzenie. W analizie bifaktorowej HDRS-17 wyodrębniony jako czynnik retardation-agitation. Objawy oceniane głównie na podstawie obserwacji zachowania w trakcie badania.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Siedemnaście konstruktów objawowych ocenianych przez klinicystę: nastrój obniżony, poczucie winy, myśli i tendencje samobójcze, bezsenność wczesna, bezsenność środkowa, bezsenność późna, praca i aktywności, spowolnienie psychoruchowe, pobudzenie, lęk psychiczny, lęk somatyczny, objawy somatyczne żołądkowo-jelitowe, objawy somatyczne ogólne, objawy seksualne i zaburzenia miesiączkowania, hipochondria, utrata masy ciała oraz wgląd w chorobę. Zwróć uwagę na proporcje: trzy z siedemnastu pozycji dotyczą wprost bezsenności, a kolejne cztery innych objawów somatycznych. Nie ma pozycji odwróconych: wszystkie punktuje się w tym samym kierunku, gdzie 0 oznacza brak objawu. Klasyczny formularz nie zawiera gotowych pytań; pytania sondujące i reguły punktacji dołożono dopiero w wersjach ustrukturalizowanych, takich jak SIGH-D i GRID-HAMD.
- Skala odpowiedzi
- Dwa formaty punktacji w obrębie jednej skali. Objawy, które da się ocenić w sposób zróżnicowany, punktuje się 0-4, gdzie 0 oznacza brak, 1 nasilenie łagodne, 2 umiarkowane, 3 ciężkie, a 4 uniemożliwiające funkcjonowanie; dotyczy to dziewięciu pozycji (nastrój obniżony, poczucie winy, tendencje samobójcze, praca i aktywności, spowolnienie, pobudzenie, lęk psychiczny, lęk somatyczny, hipochondria). Objawy trudniejsze do stopniowania punktuje się 0-2, gdzie 0 to brak, 1 objaw wątpliwy lub śladowy, a 2 objaw obecny; dotyczy to ośmiu pozycji, w tym trzech pozycji bezsenności, objawów somatycznych, objawów seksualnych, utraty masy ciała i wglądu. Ocena obejmuje ostatni tydzień, a formularz AHRQ zaleca powtarzanie oceny co dwa tygodnie. Wywiad z punktacją zajmuje około 20-30 minut.
- Normy i interpretacja
- HAM-D nie ma norm populacyjnych ani polskich norm. Interpretacja opiera się na progach nasilenia, ale w literaturze funkcjonuje kilka konkurencyjnych zestawów progów i to jest realna pułapka metodologiczna. Najczęściej cytowany współcześnie zestaw pochodzi z pracy Zimmermana i wsp. (2013), opartej na 627 pacjentach ambulatoryjnych z rozpoznaniem depresji: 0-7 brak depresji, 8-16 depresja łagodna, 17-23 umiarkowana, 24 i więcej ciężka. Ten sam zestaw podaje polski kalkulator kliniczny mediately.co. Formularz HAM-D udostępniany przez amerykańską AHRQ podaje natomiast progi wyraźnie inne: 10-13 łagodna, 14-17 od łagodnej do umiarkowanej, powyżej 17 od umiarkowanej do ciężkiej. W obiegu są też jeszcze inne warianty. Konsekwencja jest prosta: w pracy trzeba wprost napisać, którego zestawu progów się używa i z jakiego źródła pochodzi, bo ten sam wynik 18 punktów może zostać opisany jako depresja umiarkowana albo jako umiarkowana do ciężkiej wyłącznie w zależności od wyboru progów. W badaniach nad lekami odpowiedź na leczenie definiuje się zwykle jako redukcję wyniku o co najmniej 50 procent, a remisję jako wynik nie wyższy niż 7 punktów w wersji 17-pozycyjnej. Polskich progów i polskich norm nie ustalono; jedyna odnaleziona polska walidacja dotyczy wąskiej populacji pacjentów z padaczką i podaje próg 11 punktów dla rozpoznania dużej depresji (Bosak i wsp. 2016, pełny tekst płatny) DO WERYFIKACJI.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Ponad sześćdziesiąt lat użycia i ogromna baza porównawcza: praktycznie każde klasyczne badanie leku przeciwdepresyjnego raportuje wynik w tej skali
- •Ocena kliniczna, nie samoopis: pozycje takie jak spowolnienie psychoruchowe, pobudzenie czy wgląd opierają się na obserwacji, więc działają także u pacjentów, którzy minimalizują objawy
- •Czuła na zmianę w krótkim czasie, co czyni ją użyteczną przy powtarzanych pomiarach w trakcie leczenia
- •Formularz jest dostępny bezpłatnie, a materiały AHRQ wskazują, że korzystanie z narzędzia nie wymaga uzyskiwania zgody
- •Istnieją wersje ustrukturalizowane (SIGH-D, GRID-HAMD), które znacząco poprawiają zgodność sędziów i mają opublikowane procedury szkoleniowe
Ograniczenia
- •Nadreprezentacja objawów somatycznych: trzy pozycje dotyczą bezsenności, kolejne cztery innych dolegliwości ciała, przez co poprawa snu może zawyżyć obraz poprawy przy niezmienionym ryzyku samobójczym
- •Wynik sumaryczny nie jest jednowymiarowy: analiza bifaktorowa HDRS-17 wykazała czynnik ogólny plus dwa czynniki grupowe, a autorzy uznali, że taka struktura nie uzasadnia stosowania wyniku łącznego jako miary efektu i zalecili krótsze jednowymiarowe podskale, np. HDRS-6
- •Konkurencyjne zestawy progów nasilenia: te same punkty bywają klasyfikowane jako depresja umiarkowana albo umiarkowana do ciężkiej w zależności od cytowanego źródła
- •Rzetelność międzyoceniająca klasycznej, nieustrukturalizowanej wersji jest niestabilna: w przeglądach raportowano ICC w bardzo szerokim przedziale od około 0,46 do 0,99
- •Współistnieją wersje o różnej długości (17, 21, 24, 29 pozycji), a wyniki z różnych wersji nie są zamienne bez wyraźnego zaznaczenia, które pozycje wliczono
- •Nie jest narzędziem przesiewowym ani diagnostycznym: rozpoznanie musi być postawione niezależnie
- •Brak formalnej polskiej adaptacji i norm; w obiegu funkcjonują tłumaczenia robocze o nieustalonej równoważności
Budowa
- Liczba pozycji
- 17
- Format odpowiedzi
- pozycje oceniane przez klinicystę na skalach 0-4 lub 0-2 zależnie od pozycji
- Wersje
- 17 pozycji (najczęściej stosowana)
- 21 pozycji
- rozszerzenia m.in. 24- i 29-itemowe
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma ocen klinicysty (dla wersji 17-itemowej liczy się pozycje 1-17)
- Zakres wyniku
- 0–52
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Wersja 17-pozycyjna: 9 pozycji punktowanych 0-4 i 8 pozycji punktowanych 0-2, co daje zakres 0-52 (formularz AHRQ). Uwaga: krążący w opracowaniach zakres 0-53 dotyczy innych wersji skali, nie wersji 17-pozycyjnej.
Jak policzyć wynik
Krok 1: zdecyduj i zapisz, której wersji używasz. Standardem w badaniach jest wersja 17-pozycyjna. Jeśli stosujesz formularz 21-pozycyjny, do wyniku nasilenia wchodzą wyłącznie pozycje 1-17; pozycje 18-21 (wahania dobowe, depersonalizacja, objawy paranoidalne, objawy obsesyjno-kompulsyjne) opisują postać epizodu i nie sumuje się ich z resztą.
Krok 2: przeprowadź wywiad obejmujący ostatni tydzień. Zdecydowanie zalecane jest użycie wersji ustrukturalizowanej (SIGH-D lub GRID-HAMD) zamiast swobodnej rozmowy, bo to właśnie brak standardowych pytań jest głównym źródłem rozbieżności ocen.
Krok 3: oceń każdą pozycję we właściwym dla niej formacie. Dziewięć pozycji punktuje się 0-4, osiem pozycji 0-2. To najczęstsze miejsce błędu przy budowaniu arkusza w Excelu lub formularza online: przypisanie wszystkim pozycjom skali 0-4 zawyża maksimum i psuje porównywalność.
Krok 4: zsumuj oceny 17 pozycji. Zakres wynosi 0-52 (dziewięć razy 4 plus osiem razy 2).
Krok 5: interpretuj wynik według jednego, jawnie wskazanego zestawu progów, i trzymaj się go w całej pracy. Przy pomiarach powtarzanych raportuj bezwzględną zmianę punktową, a jeśli podajesz odpowiedź na leczenie, zdefiniuj ją wprost (najczęściej redukcja o co najmniej 50 procent) i podaj też odsetek remisji (wynik nie wyższy niż 7).
Krok 6: jeśli oceniasz zmianę, rozważ dodatkowe zaraportowanie krótkiej podskali jednowymiarowej HDRS-6, którą część autorów uznaje za lepiej nadającą się do pomiaru efektu niż suma wszystkich 17 pozycji.
Normy
- Typ norm
- punkty odcięcia (wersja 17-itemowa)
- Interpretacja
- 0-7 brak depresji, 8-16 depresja łagodna, 17-23 depresja umiarkowana, >=24 depresja ciężka (progi wg Zimmermana i wsp. 2013, przyjęte w praktyce dla HAM-D-17; za mediately.co)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- W polskim badaniu poudarowym HDRS służyła jako skala referencyjna; korelacje tau Kendalla podskali depresji HADS z HDRS 0,44-0,64 (Wichowicz, Wieczorek, 2011).
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Wydawca / źródło
- skala szeroko dostępna bezpłatnie do celów klinicznych; polska wersja m.in. jako kalkulator kliniczny na mediately.co
- Zgoda autora / licencja
- nie jest wymagana – formularz AHRQ zawiera wprost adnotację, że użycie narzędzia nie wymaga zgody (No permission is required to use this tool)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Hamilton Depression Rating Scale
- Construct
- Severity of depression (an observer-rated scale completed by a clinician)
- Target group
- Adult patients diagnosed with depression (a severity rating scale, not a screening diagnostic tool)
- Response format
- Items rated by the clinician on 0-4 or 0-2 scales depending on the item
- Scoring
- Sum of the clinician's ratings (for the 17-item version, items 1-17 are counted); ratings cover symptoms from the past week; the theoretical score range depends on the version and was not confirmed in a source meeting the database criteria
- Norms / interpretation
- Cut-offs (17-item version): 0-7 no depression, 8-16 mild, 17-23 moderate, >=24 severe depression (thresholds per Zimmerman et al. 2013, adopted in practice for HAM-D-17)
- Procedure
- Clinical interview; rated by a qualified clinician, individually
- Administration time
- Approx. 20-30 minutes (structured clinical interview)
- Notes
- Alternative abbreviation: HDRS. [TO VERIFY]: no Polish OA validation (as of 2026-07) – a peer-reviewed validation of the Polish HRSD-17 in epilepsy patients exists (Bosak et al., 2016, Epilepsy & Behavior: N = 96, best cut-off for major depression 11 points, sensitivity 100%, specificity 89.3%; data from the open abstract), but the full text is paywalled and no OA PDF with the Polish sheet in an appendix was found. In a Polish post-stroke study the HDRS served as the reference scale; Kendall's tau correlations of the HADS depression subscale with the HDRS 0.44-0.64 (Wichowicz, Wieczorek, 2011). Verification priority completed: thresholds for the 17-item version confirmed (Zimmerman et al. 2013 classification, not from Hamilton's original publication). Abridged status due to lack of: a confirmed score range, reliability data (alpha/inter-rater agreement) and a formal Polish adaptation. [TO VERIFY]: formal Polish adaptation/standardization (working translations circulate in the literature), reliability of the Polish version, score range of the 17- and 21-item versions from a peer-reviewed source.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz: wersję skali (liczba pozycji), sposób prowadzenia wywiadu (swobodny czy ustrukturalizowany, a jeśli ustrukturalizowany, to który), ramy czasowe oceny (ostatni tydzień), kwalifikacje i szkolenie oceniającego, oraz zestaw progów nasilenia wraz ze źródłem.
Zgodność sędziów raportuj obowiązkowo. Sama alfa Cronbacha nie wystarcza dla skali obserwacyjnej. Zaplanuj podwójną ocenę części badań i podaj ICC. Punkt odniesienia z literatury: dla wersji ustrukturalizowanych raportowano ICC około 0,94-0,95 (GRID-HAMD i SIGH-D), podczas gdy dla wersji nieustrukturalizowanej wartości są znacznie niższe i bardzo zróżnicowane. Adaptacja brazylijska GRID-HAMD uzyskała ICC w przedziale 0,72-0,91, a wpływ samego szkolenia na zgodność był największy w grupach oceniających o mniejszym doświadczeniu klinicznym.
Jeśli analizujesz zmianę wyniku, opisz w dyskusji ograniczenie wynikające z wielowymiarowości sumy: przy interpretacji poprawy warto pokazać osobno, czy spadek punktów pochodzi z pozycji rdzeniowych (nastrój, poczucie winy, tendencje samobójcze, praca i aktywności), czy głównie z pozycji dotyczących snu i objawów somatycznych.
Pamiętaj o rozdzieleniu ról: HAM-D mierzy nasilenie u osób z już postawionym rozpoznaniem, więc w opisie procedury musisz podać, jak i przez kogo rozpoznanie zostało postawione.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Jako narzędzia przesiewowego w populacji ogólnej, wśród studentów lub w badaniach internetowych: skala zakłada postawione rozpoznanie i wymaga wywiadu klinicznego
- •Gdy badasz pacjentów z chorobami somatycznymi bez korekty interpretacji: bezsenność, utrata masy ciała, dolegliwości żołądkowo-jelitowe i objawy seksualne mogą pochodzić z choroby podstawowej lub z leczenia, a nie z depresji
- •Gdy badanie ma być samoopisowe: HAM-D nie ma zwalidowanej wersji do wypełniania przez pacjenta (do tego służą BDI-II, PHQ-9 lub CES-D)
- •Gdy głównym przedmiotem badania są poznawcze objawy depresji (beznadziejność, negatywny obraz siebie, poczucie bezwartościowości): skala pokrywa je bardzo wąsko
- •Gdy nie ma możliwości przeszkolenia oceniającego ani sprawdzenia zgodności sędziów: wynik jednego nieprzeszkolonego ratera nie ma wartości psychometrycznej
- •Gdy chcesz porównywać wynik z literaturą, nie wiedząc, którą wersję (17 czy 21 pozycji) i który zestaw progów zastosowano w cytowanych pracach
- •W badaniach dzieci i młodzieży: skala powstała dla dorosłych, dla młodszych grup istnieją odrębne narzędzia
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Zmiana nasilenia depresji w trakcie farmakoterapii: analiza pomiarów powtarzanych HAM-D w warunkach oddziału psychiatrycznego
- Zgodność oceny klinicysty (HAM-D) i samoopisu pacjenta (BDI-II) u osób z rozpoznaniem epizodu depresyjnego
- Objawy somatyczne a rdzeniowe objawy depresji: analiza profilu pozycji HAM-D u pacjentów z chorobą somatyczną
- Depresja poudarowa: porównanie skal przesiewowych z oceną kliniczną w skali Hamiltona
- Zgodność ocen dwóch klinicystów w polskim tłumaczeniu HAM-D: badanie metodologiczne z wykorzystaniem nagrań wywiadów
- Nasilenie depresji a jakość snu: relacja pozycji dotyczących bezsenności z wynikiem ogólnym skali
- Kryteria odpowiedzi i remisji w depresji: porównanie odsetków przy różnych definicjach opartych na HAM-D
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Progi nasilenia dla wersji 17-pozycyjnej
Zimmerman i wsp. (2013) na próbie 627 pacjentów ambulatoryjnych z aktualnym rozpoznaniem dużej depresji porównali oceny HAMD-17 z klinicznymi kategoriami nasilenia i za pomocą krzywych ROC wyznaczyli progi optymalnie różnicujące depresję łagodną od umiarkowanej (17 punktów) oraz umiarkowaną od ciężkiej (24 punkty). Rekomendowana klasyfikacja: 0-7 brak depresji, 8-16 łagodna, 17-23 umiarkowana, 24 i więcej ciężka.
źródłoWielowymiarowość wyniku sumarycznego
W analizie 187 uczestników wieloośrodkowego badania randomizowanego prowadzonego w brytyjskich środowiskowych ośrodkach zdrowia psychicznego HDRS-17 miał strukturę bifaktorową: jeden czynnik ogólny depresji oraz dwa czynniki grupowe (wegetatywno-lękowy i spowolnienie-pobudzenie). Autorzy stwierdzili wprost, że taka struktura nie uzasadnia stosowania wyniku łącznego jako miary efektu leczenia, i zalecili do pomiaru zmiany krótsze podskale jednowymiarowe, na przykład HDRS-6, rezerwując pełną wersję 17-pozycyjną do opisu ustabilizowanego stanu klinicznego.
źródłoStandaryzacja wywiadu a zgodność sędziów
GRID-HAMD to standaryzowana wersja skali, w której nasilenie i częstość objawu ocenia się niezależnie na siatce, uzupełniona konwencjami punktacji z kotwicami behawioralnymi i półustrukturalizowanym przewodnikiem wywiadu. W adaptacji brazylijskiej uzyskano ICC 0,72-0,91 (wersja 17-pozycyjna) i 0,76-0,90 (wersja 21-pozycyjna), przy czym walidacja anglojęzyczna raportowała ICC około 0,94, a japońska 0,93-0,99. Autorzy przypominają, że dla klasycznej HAM-D przeglądy podawały ICC w przedziale od około 0,46 do 0,99, i to niska zgodność sędziów jest najpoważniejszym zarzutem wobec skali. Samo szkolenie poprawiało zgodność przede wszystkim w grupach o mniejszym doświadczeniu klinicznym.
źródłoStruktura punktacji i status prawny formularza
Formularz HAM-D udostępniany przez amerykańską agencję AHRQ potwierdza podział punktacji: objawy trudniejsze do stopniowania ocenia się 0-2 (brak, wątpliwy lub śladowy, obecny), a pozostałe 0-4 (brak, łagodny, umiarkowany, ciężki, uniemożliwiający funkcjonowanie). Formularz podaje własne progi nasilenia (10-13 łagodna, 14-17 łagodna do umiarkowanej, powyżej 17 umiarkowana do ciężkiej), zaleca powtarzanie oceny co dwa tygodnie i zawiera adnotację, że korzystanie z narzędzia nie wymaga uzyskiwania zgody.
źródłoZastosowanie w polskich badaniach
W polskim badaniu przesiewu depresji poudarowej HDRS pełniła rolę skali referencyjnej: korelacje tau Kendalla podskali depresji HADS z HDRS wyniosły 0,44-0,64 (Wichowicz, Wieczorek, 2011). Istnieje też recenzowana walidacja polskiej wersji HRSD-17 u pacjentów z padaczką (Bosak i wsp., 2016), której pełny tekst jest jednak płatny, a wyniki znane z otwartego abstraktu DO WERYFIKACJI.
źródłoPodobne narzędzia
MADRS (Skala Depresji Montgomery-Åsberg)
Również skala obserwacyjna, ale krótsza (10 pozycji) i celowo pozbawiona nadmiaru objawów somatycznych. Zaprojektowana specjalnie pod pomiar zmiany w trakcie leczenia, więc bywa uznawana za czulszą miarę efektu niż HAM-D.
BDI-II (Inwentarz Depresji Becka)
Samoopis, nie wymaga klinicysty ani szkolenia, mocniej akcentuje poznawcze objawy depresji. Naturalne uzupełnienie HAM-D, gdy chcesz porównać perspektywę pacjenta i klinicysty.
PHQ-9 (Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta)
Krótki samoopis przesiewowy zbudowany wprost na kryteriach DSM. Nadaje się do przesiewu w populacji ogólnej, do czego HAM-D się nie nadaje.
HADS (Szpitalna Skala Lęku i Depresji)
Samoopis celowo pozbawiony pozycji somatycznych, stworzony dla pacjentów oddziałów niepsychiatrycznych. Rozwiązuje dokładnie ten problem, który jest głównym zarzutem wobec HAM-D u osób chorych somatycznie.
Bibliografia
- Hamilton M. (1960). A rating scale for depression. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry, 23, 56-62.
- Hamilton M. (1967). Development of a rating scale for primary depressive illness. British Journal of Social and Clinical Psychology, 6, 278-296.
- Zimmerman M., Martinez J.H., Young D., Chelminski I., Dalrymple K. (2013). Severity classification on the Hamilton Depression Rating Scale. Journal of Affective Disorders, 150(2), 384-388.
- Bosak M. i in. (2016). Validation of the Polish Version of the Hamilton Rating Scale for Depression in patients with epilepsy. Epilepsy & Behavior (walidacja polskiej wersji HRSD-17 w padaczce; pełny tekst płatny).
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- innehttps://mediately.co/pl/tools/HDRS
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-154400-78951?filename=Screening+post_stroke.pdf
- innehttps://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1525505016302153
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC495331/
- wydawcahttps://integrationacademy.ahrq.gov/sites/default/files/2020-07/HDRS.pdf
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23759278/
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7588071/
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4204470/
Uwagi
Alternatywny skrót: HDRS. DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA (stan 2026-07) - istnieje recenzowana walidacja polskiej wersji HRSD-17 u pacjentów z padaczką (Bosak i in., 2016, Epilepsy & Behavior: N = 96, dla rozpoznania dużej depresji najlepszy punkt odcięcia 11 pkt, czułość 100%, swoistość 89,3%; dane z otwartego abstraktu), ale pełny tekst jest płatny i nie znaleziono PDF OA z polskim arkuszem w aneksie. Priorytet weryfikacyjny wykonany: progi dla wersji 17-itemowej potwierdzone (0-7/8-16/17-23/>=24; klasyfikacja Zimmermana i wsp. 2013, nie z oryginalnej publikacji Hamiltona). Status skrocony, bo brak: potwierdzonego zakresu punktowego, rzetelności (alfa/zgodność sędziów) i formalnej polskiej adaptacji. DO WERYFIKACJI: formalna polska adaptacja/standaryzacja (w literaturze funkcjonują tłumaczenia robocze), rzetelność polskiej wersji, zakres punktowy wersji 17- i 21-itemowej ze źródła recenzowanego.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.