Skala do Pomiaru Typu D (Skala Osobowości Typu D)
Type D Scale-14
Osobowość typu D (osobowość stresowa): skłonność do przeżywania negatywnych emocji oraz do hamowania ich ekspresji w sytuacjach społecznych
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Denollet (2005)
- Polska adaptacja
- Ogińska-Bulik, Juczyński; niezależna walidacja kliniczna: Moryś, Majkowicz, Ogińska-Bulik, Rynkiewicz (2006)
- Grupa docelowa
- dorośli, zdrowi i chorzy (szeroko stosowana w psychologii zdrowia, m.in. u pacjentów kardiologicznych)
- Czas badania
- przeciętnie 5 minut, bez ograniczenia czasu
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
DS14 służy do rozpoznawania osobowości typu D, nazywanej też osobowością stresową. Typ D to nie pojedyncza cecha, lecz połączenie dwóch dyspozycji występujących jednocześnie: skłonności do przeżywania negatywnych emocji oraz skłonności do powstrzymywania się od ich wyrażania w kontaktach z innymi ludźmi. Litera D pochodzi od angielskiego distressed, czyli przeżywający cierpienie – i dobrze oddaje istotę konstruktu: człowiek doświadcza silnych przykrych emocji, ale nie daje ich po sobie poznać.
Konstrukt zaproponował Johan Denollet w ramach badań nad psychologicznymi czynnikami ryzyka chorób układu krążenia. Wcześniejsze poszukiwania koncentrowały się na wzorze zachowania A, którego wartość prognostyczna okazała się z czasem niejednoznaczna. Denollet zwrócił uwagę na inny mechanizm: nie na pośpiech i wrogość, lecz na chroniczne napięcie emocjonalne przeżywane w milczeniu. Osoby typu D martwią się, są napięte i przygnębione, a jednocześnie unikają dzielenia się tymi stanami z obawy przed odrzuceniem lub dezaprobatą, przez co nie korzystają ze wsparcia społecznego i pozostają w stanie przewlekłego pobudzenia.
Kluczowe dla zrozumienia narzędzia jest to, że typ D powstaje z interakcji obu wymiarów, a nie z ich sumy. Wysoka negatywna emocjonalność przy niskim hamowaniu społecznym opisuje osobę, która przeżywa dużo przykrych emocji, ale je wyraża i szuka wsparcia – i nie jest typem D. Podobnie samo hamowanie społeczne bez nasilonych emocji negatywnych to raczej powściągliwość niż czynnik ryzyka. Dopiero współwystępowanie obu cech tworzy wzorzec o znaczeniu zdrowotnym, dlatego wyniku nie sumuje się w jeden wskaźnik ogólny.
Znaczenie kliniczne konstruktu wynika z badań nad rokowaniem u pacjentów kardiologicznych, w których typ D wiązano z gorszym przebiegiem choroby, gorszą jakością życia i słabszym stosowaniem się do zaleceń. Trwa dyskusja nad tym, na ile typ D jest kategorią odrębną od neurotyczności i na ile zasadne jest traktowanie go jako kategorii zero-jedynkowej zamiast dwóch wymiarów ciągłych – w części nowszych prac zaleca się analizowanie obu podskal jako zmiennych ciągłych, a nie klasyfikowanie badanych.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane przede wszystkim w psychologii zdrowia i w badaniach kardiologicznych, gdzie typ D traktuje się jako psychologiczny czynnik ryzyka i predyktor gorszego rokowania. Typowe konteksty to badania pacjentów po zawale serca, z niewydolnością serca i po zabiegach kardiochirurgicznych, badania nad jakością życia i stosowaniem się do zaleceń w chorobach przewlekłych, a także prace nad wypaleniem zawodowym i przewlekłym stresem w pracy. W polskich pracach dyplomowych DS14 pojawia się najczęściej razem z narzędziami mierzącymi radzenie sobie ze stresem, wsparcie społeczne i akceptację choroby. W praktyce klinicznej wynik bywa przesłanką do objęcia pacjenta wsparciem psychologicznym w ramach rehabilitacji kardiologicznej.
Wymiary i podskale
Negatywna emocjonalność (NE)7 pozycjizakres 0–28
Skłonność do trwałego przeżywania przykrych emocji niezależnie od sytuacji i czasu: napięcia, zamartwiania się, przygnębienia, rozdrażnienia i negatywnego postrzegania siebie. Wysoki wynik oznacza, że badany często doświadcza dyskomfortu emocjonalnego także wtedy, gdy nic szczególnego się nie dzieje. Wymiar jest silnie skorelowany z neurotycznością i lękiem jako cechą, co bywa argumentem w sporze o odrębność konstruktu. Podskala liczy 7 pozycji, a jej wynik mieści się w przedziale 0-28 punktów.
Hamowanie społeczne (HS)7 pozycjizakres 0–28
Skłonność do powstrzymywania ekspresji emocji i zachowań w kontaktach z innymi, wynikająca z obawy przed dezaprobatą i odrzuceniem. Wysoki wynik opisuje osobę zamkniętą, napiętą w sytuacjach społecznych, unikającą mówienia o swoich przeżyciach i trzymającą dystans wobec nowych osób. To wymiar odpowiadający za to, że napięcie nie znajduje ujścia i nie uruchamia wsparcia otoczenia. Podskala liczy 7 pozycji, zakres 0-28 punktów; w polskim badaniu klinicznym jej zgodność wewnętrzna była wyraźnie niższa niż podskali NE.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czternaście krótkich stwierdzeń samoopisowych, po siedem na każdą podskalę, wymieszanych w arkuszu. Stwierdzenia opisują typowe, trwałe sposoby przeżywania i zachowania, a nie samopoczucie z ostatnich dni. W podskali hamowania społecznego część stwierdzeń sformułowano w kierunku odwrotnym – opisują otwartość i swobodę w kontaktach – i w wersji oryginalnej punktuje się je odwrotnie; polska publikacja walidacyjna nie podaje tego wprost, więc klucz należy sprawdzić w podręczniku. Brak pozycji buforowych: wszystkie stwierdzenia wchodzą do wyniku.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala od 0 do 4 z etykietami: zdecydowanie nie, przeważnie nie, nie mam zdania, przeważnie tak, tak. Obecność kategorii środkowej odróżnia to narzędzie od wielu innych krótkich skal i pozwala na odpowiedź neutralną. Stwierdzenia nie mają ram czasowych – dotyczą tego, jaki badany jest zazwyczaj, ponieważ mierzone są trwałe dyspozycje, a nie stan. Badanie trwa przeciętnie 5 minut i nie ma ograniczenia czasu; można je prowadzić indywidualnie i grupowo.
- Normy i interpretacja
- Narzędzie nie ma klasycznych norm przeliczeniowych na steny – funkcję odniesienia pełnią średnie i odchylenia standardowe podawane w podręczniku, a podstawowym sposobem interpretacji jest klasyfikacja z użyciem punktów odcięcia. W wersji oryginalnej typ D rozpoznaje się przy wyniku co najmniej 10 punktów jednocześnie w obu podskalach; polskie badanie walidacyjne pacjentów po zawale serca przyjęło niższy próg, wynoszący co najmniej 7 punktów w obu podskalach. Ta rozbieżność ma praktyczne konsekwencje – przy niższym progu odsetek osób klasyfikowanych jako typ D jest wyraźnie wyższy – dlatego w opisie badania trzeba zawsze podać, którego kryterium użyto. Kluczowa zasada interpretacyjna: wysoki wynik w jednej podskali przy niskim w drugiej nie upoważnia do rozpoznania typu D. Pełne dane normalizacyjne znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótka i szybka w administracji: 14 stwierdzeń i około 5 minut, co pozwala stosować ją rutynowo w warunkach szpitalnych
- •Dobrze udokumentowana dwuczynnikowa struktura oraz zadowalająca stabilność wyniku po trzech miesiącach (0,76 dla NE i 0,73 dla HS)
- •Ujmuje mechanizm pomijany przez klasyczne miary lęku i depresji – nie tylko przeżywanie emocji, lecz także ich hamowanie w kontakcie z innymi
- •Silne osadzenie w badaniach kardiologicznych, dzięki czemu wynik można odnieść do obszernej literatury o znaczeniu prognostycznym typu D
Ograniczenia
- •Rozbieżność punktów odcięcia między wersją oryginalną a polskim badaniem walidacyjnym powoduje, że odsetek osób klasyfikowanych jako typ D zależy od przyjętej konwencji
- •Niska zgodność wewnętrzna podskali hamowania społecznego w polskim badaniu klinicznym (0,63) osłabia zaufanie do wyników indywidualnych
- •Polska walidacja opierała się na małej próbie klinicznej (50 pacjentów po zawale), co ogranicza możliwość uogólniania na populację ogólną
- •Trwa spór o to, czy typ D jest konstruktem odrębnym od neurotyczności i czy uzasadnione jest dzielenie badanych na dwie kategorie zamiast analizowania obu wymiarów jako ciągłych
Budowa
- Liczba pozycji
- 14
- Format odpowiedzi
- 14 twierdzeń ocenianych na skali 5-stopniowej od 0 do 4
- Wersje
- papier (PTP / zestaw NPPPZ)
Podskale
Negatywna emocjonalność (NE)
- Pozycje: 2, 4, 5, 7, 9, 12, 13
- Zakres: 0–28
Hamowanie społeczne (HS)
- Pozycje: 1, 3, 6, 8, 10, 11, 14
- Zakres: 0–28
Obliczanie wyników
- Metoda
- oddzielnie sumuje się punkty dla Negatywnej emocjonalności i Hamowania społecznego; przed sumowaniem odwraca się punktację odpowiedzi na twierdzenia 1 i 3 (0 = 4, 1 = 3, 3 = 1, 4 = 0)
- Zakres wyniku
- 0–28
- Pozycje odwrócone
- 1, 3
- Uwagi
- Zakres 0-28 dotyczy KAŻDEGO z dwóch wymiarów osobno, nie sumy łącznej. Zaklasyfikowanie do typu D wymaga uzyskania co najmniej 10 punktów W KAŻDYM z dwóch wymiarów - to warunek koniunkcyjny, więc osoba z wynikiem 20 na jednym wymiarze i 8 na drugim NIE jest typem D. Odwrócenia punktacji wymagają wyłącznie twierdzenia 1 i 3, oba należące do Hamowania społecznego.
Jak policzyć wynik
Krok 1: odwróć punktację pozycji sformułowanych pozytywnie. W wersji oryginalnej dotyczy to dwóch stwierdzeń z podskali hamowania społecznego, które opisują swobodę i otwartość w kontaktach z ludźmi. Odwrócenie na skali 0-4 wykonuje się według wzoru nowa wartość = 4 minus stara wartość, czyli 0 staje się 4, 1 staje się 3, 2 zostaje 2, 3 staje się 1, 4 staje się 0. Polska publikacja walidacyjna nie podaje tego kroku wprost, dlatego przed liczeniem koniecznie sprawdź klucz w podręczniku wydanym przez Pracownię Testów Psychologicznych. Pominięcie odwrócenia zaniża wynik hamowania społecznego, a to właśnie ta podskala decyduje o klasyfikacji części badanych.
Krok 2: zsumuj osobno siedem pozycji negatywnej emocjonalności i siedem pozycji hamowania społecznego. Każda podskala daje wynik od 0 do 28 punktów. Nie sumuj obu podskal w jeden wynik ogólny: typ D jest zdefiniowany przez współwystępowanie obu cech, a nie przez ich sumę, więc łączna liczba punktów nie ma sensu interpretacyjnego. Osoba z 28 punktami w emocjonalności negatywnej i 2 punktami w hamowaniu społecznym nie jest typem D, choć jej suma jest wysoka.
Krok 3: zaklasyfikuj badanego albo świadomie z tego zrezygnuj. Klasyfikacja polega na sprawdzeniu, czy wyniki w OBU podskalach jednocześnie przekraczają próg. W wersji oryginalnej Denolleta próg wynosi co najmniej 10 punktów w każdej podskali, natomiast polskie badanie walidacyjne pacjentów po zawale serca przyjęło niższą wartość, co najmniej 7 punktów w każdej podskali. Wybierz jedno kryterium, podaj je jawnie w metodologii i trzymaj się go w całej pracy. Dobrą praktyką jest pokazanie w dodatkowej analizie, jak zmienia się odsetek osób typu D przy obu progach. Coraz częściej zaleca się jednak rezygnację z klasyfikacji i analizowanie obu podskal jako zmiennych ciągłych, ewentualnie z testowaniem efektu interakcji negatywnej emocjonalności z hamowaniem społecznym; przy pytaniach badawczych o siłę związku to rozwiązanie jest mocniejsze statystycznie, bo dychotomizacja zmiennej ciągłej marnuje informację i obniża moc testu.
Krok 4: policz alfę Cronbacha osobno dla obu podskal i zaraportuj obie. Nie licz jednej alfy dla wszystkich 14 pozycji, bo podskale mierzą różne rzeczy. Bądź przygotowany na to, że rzetelność hamowania społecznego może wyjść niższa niż negatywnej emocjonalności, tak jak w polskim badaniu klinicznym (0,63 wobec 0,83). Jeśli tak się stanie, odnotuj to i wróć do tego w dyskusji ograniczeń, zamiast pomijać. Typowe błędy przy liczeniu: pominięcie odwracania, sumowanie obu podskal, przypisanie pozycji do podskal na pamięć zamiast według klucza z podręcznika oraz mieszanie progu 10 z progiem 7 w obrębie jednej pracy.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- średnie i odchylenia standardowe (funkcję norm pełnią średnie i SD – wg practest.com.pl); klasyfikacja typu D na podstawie punktów odcięcia
- Interpretacja
- brak norm stenowych; interpretacja przez próg: co najmniej 10 punktów w obu wymiarach jednocześnie oznacza zaklasyfikowanie do osobowości typu D
- Próba normalizacyjna
- polska walidacja kliniczna: 50 pacjentów po pierwszym zawale serca (Moryś i in., 2006); dane normalizacyjne w podręczniku NPPPZ
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- Negatywna emocjonalność: 0,83
- Hamowanie społeczne: 0,63
- Stabilność (test-retest)
- 0,76 (NE) i 0,73 (HS) po trzech miesiącach (wg practest.com.pl)
- Trafność
- struktura dwuczynnikowa potwierdzona; korelacje z neurotycznością (NEO-FFI), lękiem-cechą (STAI) i równowagą procesów nerwowych (PTS); wg practest.com.pl alfa dla skal powyżej 0,80 (dane podręcznikowe); w próbie klinicznej Moryś i in. 2006: NE 0,83, HS 0,63
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- podręcznik 297,11 zł; arkusze 25 szt. 32,25 zł – ceny brutto wg practest.com.pl
- Zgoda autora / licencja
- test płatny; zakup w PTP (kategoria A – dostępny także dla specjalistów niebędących psychologami)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Type D Scale-14
- Construct
- Type D (distressed) personality: the tendency to experience negative emotions and to inhibit their expression in social situations
- Target group
- Adults, healthy and clinical populations (widely used in health psychology, including cardiac patients)
- Response format
- 5-point scale 0-4 (0 – definitely not, 1 – mostly not, 2 – no opinion, 3 – mostly yes, 4 – yes)
- Scoring
- Sum of points scored separately with a key for the NA (Negative Affectivity) and SI (Social Inhibition) subscales (7 items each, range 0-28 each); Type D is diagnosed when scores are high on BOTH subscales
- Norms / interpretation
- Means and standard deviations serve as reference values (per the publisher); Type D classification based on cut-offs: high scores simultaneously on NA and SI (originally >= 10 points on each subscale)
- Normative sample
- Polish clinical validation: 50 patients after a first myocardial infarction (Morys et al., 2006); normative data in the NPPPZ manual
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Administration time
- On average 5 minutes, untimed
- Notes
- Cut-off DISCREPANCY: in Denollet's original (2005) Type D = at least 10 points on both subscales; the Polish validation study of post-infarction patients (Morys et al., 2006) adopted a threshold of >= 7 points on both subscales. Subscale alphas from the Polish clinical study (N=50): NA 0.83, SI 0.63; the publisher reports manual-based alphas above 0.80 for the scales. Test-retest reliability after three months: 0.76 (NA) and 0.73 (SI). Two-factor structure confirmed; correlations with neuroticism (NEO-FFI), trait anxiety (STAI) and balance of nervous processes (PTS). [TO VERIFY]: reverse-scored items – items 1 and 3 (SI) are positively worded and reverse-scored in the original, but the Polish validation article does not state this explicitly; scoring key in the NPPPZ manual.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1097/01.psy.0000149256.81953.49
- Dostępność wersji EN
- artykuł źródłowy płatny (Psychosomatic Medicine, Wolters Kluwer); brak zweryfikowanego oficjalnego publicznego arkusza EN; wersja PL komercyjna w NPPPZ
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj: pełną nazwę i skrót narzędzia, autora oryginału (Denollet, 2005) oraz autorów polskiej adaptacji (Ogińska-Bulik, Juczyński) wraz z informacją, że narzędzie wchodzi w skład zbioru wydanego przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP, liczbę pozycji i podskal, pięciostopniowy format odpowiedzi 0-4, zakres wyników obu podskal (0-28) oraz przyjęte kryterium rozpoznania typu D wraz z jego źródłem. Ten ostatni punkt jest kluczowy: rozbieżność między progiem 10 z oryginału a progiem 7 z polskiego badania walidacyjnego prowadzi do różnych odsetków osób klasyfikowanych jako typ D, więc brak jednoznacznej deklaracji uniemożliwia porównanie Twoich wyników z literaturą. Wyjaśnij też, dlaczego typ D nie jest sumą dwóch podskal, tylko ich współwystępowaniem.
W wynikach podaj M, SD i alfę Cronbacha osobno dla negatywnej emocjonalności i hamowania społecznego, a przy klasyfikacji także liczebność i odsetek osób typu D w próbie (w polskich badaniach kardiologicznych bywa to około jednej trzeciej próby). Jeśli porównujesz osoby typu D z pozostałymi, podaj wielkość efektu, a nie samą istotność. Jeśli analizujesz podskale jako zmienne ciągłe, rozważ model z interakcją, bo to on odpowiada definicji konstruktu. Przy badaniach nad związkiem typu D ze zmiennymi klinicznymi warto skontrolować neurotyczność lub lęk jako cechę, ponieważ spór o odrębność typu D od neurotyczności jest realny i recenzent może o to zapytać.
Licencja: DS14 jest w Polsce narzędziem płatnym, wydawanym przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP w kategorii A, co oznacza, że mogą je stosować także specjaliści niebędący psychologami. Do badania trzeba kupić arkusze i mieć dostęp do podręcznika, w którym znajduje się klucz oraz dane normalizacyjne. Nie kopiuj treści pozycji do aneksu pracy ani nie reprodukuj tabel z podręcznika. Oryginał angielski jest opisany w płatnym artykule w Psychosomatic Medicine i nie ma zweryfikowanego publicznego arkusza angielskiego, więc obejście przez wersję oryginalną nie jest realną opcją.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy chcesz diagnozować depresję lub zaburzenia lękowe: DS14 mierzy trwałą dyspozycję osobowościową, a nie objawy (użyj HADS, BDI-II lub GAD-7)
- •Gdy interesuje Cię wyłącznie nasilenie negatywnych emocji bez komponentu społecznego, bo wtedy prostsza i lepiej udokumentowana będzie skala neurotyczności lub lęku jako cechy
- •Gdy próba jest mała, a planujesz dzielić ją na osoby typu D i pozostałe: dychotomizacja przy około jednej trzeciej osób w grupie typu D szybko prowadzi do bardzo małych podgrup i braku mocy testu
- •Gdy badasz dzieci i młodzież: narzędzie i jego walidacje dotyczą osób dorosłych
- •Gdy chcesz mierzyć zmianę po interwencji w krótkim okresie: typ D jest ujmowany jako trwała cecha, a nie stan podlegający szybkim wahaniom
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Osobowość typu D a akceptacja choroby i nasilenie objawów lęku oraz depresji u pacjentów kardiologicznych (DS14, AIS i HADS)
- Typ D a strategie radzenia sobie ze stresem i wsparcie społeczne u osób z chorobą przewlekłą
- Hamowanie społeczne jako mediator związku między negatywną emocjonalnością a jakością życia
- Osobowość typu D a stosowanie się do zaleceń lekarskich i zachowania zdrowotne (DS14 i IZZ)
- Czy typ D to coś więcej niż neurotyczność: analiza wariancji wspólnej DS14 i skali neurotyczności w jednej próbie
- Osobowość typu D a wypalenie zawodowe i przewlekły stres w grupie zawodów pomocowych
- Porównanie klasyfikacji kategorialnej i podejścia wymiarowego w analizie danych z DS14: konsekwencje dla wnioskowania
- Różnice płciowe w nasileniu hamowania społecznego wśród pacjentów z chorobą niedokrwienną serca
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska walidacja kliniczna
W badaniu 50 pacjentów po pierwszym zawale serca potwierdzono dwuczynnikową strukturę narzędzia. Zgodność wewnętrzna podskali negatywnej emocjonalności wyniosła 0,83, a podskali hamowania społecznego 0,63. W tym badaniu przyjęto próg rozpoznania typu D na poziomie co najmniej 7 punktów w obu podskalach, czyli niższy niż 10 punktów w wersji oryginalnej.
źródłoTyp D a depresja, lęk i akceptacja choroby
W badaniu 102 pacjentów kardiologicznych (63 mężczyzn, 39 kobiet) kryteria osobowości typu D spełniało 36% osób. Wyniki obu podskal DS14 korelowały ujemnie z akceptacją choroby mierzoną skalą AIS, a dodatnio z nasileniem lęku i depresji mierzonym skalą HADS. Osoby bez cech typu D miały wyższą akceptację choroby oraz niższy poziom lęku i depresji. Kobiety uzyskały wyższe wyniki w podskali hamowania społecznego, a negatywna emocjonalność rosła z wiekiem.
źródłoStabilność i trafność wg danych wydawcy
Stabilność bezwzględna po trzech miesiącach wynosi 0,76 dla negatywnej emocjonalności i 0,73 dla hamowania społecznego. Wyniki DS14 korelują z neurotycznością mierzoną kwestionariuszem NEO-FFI, lękiem jako cechą ze skali STAI oraz z równowagą procesów nerwowych mierzoną kwestionariuszem PTS, co potwierdza trafność teoretyczną narzędzia. Wydawca podaje dla danych podręcznikowych alfy powyżej 0,80 dla obu skal.
źródłoPodstawa konstruktu i punkt odcięcia w wersji oryginalnej
Denollet wprowadził DS14 jako standardowe narzędzie pomiaru negatywnej emocjonalności, hamowania społecznego i osobowości typu D, ustalając kryterium rozpoznania na poziomie co najmniej 10 punktów jednocześnie w obu podskalach. Konstrukt powstał w badaniach nad psychologicznymi czynnikami ryzyka w chorobach układu krążenia i zastąpił w tej roli wcześniejsze zainteresowanie wzorem zachowania A.
źródłoPodobne narzędzia
Skala Wzoru Zachowania A (Framingham)
Starszy psychologiczny czynnik ryzyka chorób serca, oparty na pośpiechu, rywalizacji i wrogości. Typ D opisuje przeciwny mechanizm: napięcie przeżywane w milczeniu, a nie ekspansywność.
HADS (Szpitalna Skala Lęku i Depresji)
Mierzy aktualne objawy lęku i depresji, a nie trwałą dyspozycję. Bardzo często stosowana razem z DS14 w badaniach kardiologicznych jako zmienna wynikowa.
AIS (Skala Akceptacji Choroby)
Mierzy stopień pogodzenia się z ograniczeniami wynikającymi z choroby. Naturalna zmienna zależna w badaniach nad typem D u osób przewlekle chorych.
Skala neurotyczności z NEO-FFI silnie koreluje z negatywną emocjonalnością z DS14. Warto ją włączyć jako kontrolę, gdy praca dotyczy odrębności konstruktu typu D.
STAI (Inwentarz Stanu i Cechy Lęku)
Rozdziela lęk jako stan od lęku jako cechy. Przydatny do pokazania, w jakim stopniu negatywna emocjonalność typu D pokrywa się z klasycznym lękiem-cechą.
Bibliografia
- Denollet J. (2005). DS14: Standard assessment of negative affectivity, social inhibition, and Type D personality. Psychosomatic Medicine, 67(1), 89-97.
- Moryś J., Majkowicz M., Ogińska-Bulik N., Rynkiewicz A. (2006). Właściwości psychometryczne kwestionariusza do diagnozy osobowości typu D (DS14) szacowane na podstawie badania pacjentów z przebytym zawałem serca. Psychiatria, 3(2), 62-69.
- Juczyński Z., Ogińska-Bulik N. (2009). Narzędzia Pomiaru Stresu i Radzenia Sobie ze Stresem. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- artykuł open accesshttps://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/download/29200/23965
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/DS14
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1097/01.psy.0000149256.81953.49
- innehttps://www.psychiatria.com.pl/assets/pdf/artykuly/285-291-pipk-4-2024-piegza-pl-pdf.pdf
Uwagi
Alfy per podskala z polskiego badania klinicznego (Moryś i in. 2006, N=50, pacjenci po zawale): NE 0,83, HS 0,63; practest podaje dla danych podręcznikowych alfa powyżej 0,80 dla skal – rozbieżność opisana w polu trafnosc. Numeracja pozycji podskal wg tabel artykułu Moryś i in. 2006. DS14 dodany do bazy na podstawie sekcji 5.5 dokumentu v0.1 (poza backlogiem 15.2). DO WERYFIKACJI Status licencyjny oryginału EN (wg literatury DS14 bywa udostępniany bezpłatnie do badań przez autora, J. Denollet) – brak zweryfikowanego oficjalnego publicznego arkusza EN, stąd arkusz_en_url = null. KLUCZ Z PODRĘCZNIKA (2026-07-21): przypisanie 14 twierdzeń do dwóch wymiarów, pozycje odwrócone (1 i 3), zakres 0-28 na wymiar oraz próg typu D pochodzą z rozdziału 5.4.2 i tabeli 24 (s. 83).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.