CUIDA. Kwestionariusz do oceny kandydatów na rodziców adopcyjnych, opiekunów, opiekunów prawnych i mediatorów
CUIDA. Cuestionario para la evaluacion de adoptantes, cuidadores, tutores y mediadores
cechy osobowości istotne dla sprawowania opieki nad dzieckiem – ocena kandydatów na rodziców adopcyjnych, opiekunów, opiekunów prawnych i mediatorów
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- F.A. Bermejo, I. Estevez, M.I. Garcia, E. Garcia-Rubio, L. Lapastora, P. Letamendia, J.C. Parra, A. Polo, M.J. Sueiro, F. Velazquez de Castro (2006)
- Polska adaptacja
- Aleksandra Jaworowska (2016)
- Grupa docelowa
- dorośli 20-59 lat (normy ogólne); kandydaci na rodziców adopcyjnych (normy specjalistyczne)
- Czas badania
- ok. 35 min (bez ograniczenia czasu)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
CUIDA to kwestionariusz osobowości skonstruowany specjalnie po to, by oceniać osoby, które mają sprawować opiekę nad kimś zależnym: kandydatów na rodziców adopcyjnych, rodziców zastępczych, opiekunów, opiekunów prawnych oraz mediatorów. Oryginał hiszpański (Bermejo, Estévez, García, García-Rubio, Lapastora, Letamendía, Parra, Polo, Sueiro, Velázquez de Castro) wydało w 2006 roku madryckie TEA Ediciones; polską normalizację i podręcznik opracowała Aleksandra Jaworowska (2016), a narzędzie dystrybuuje Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Kluczowe jest rozumienie, czego CUIDA nie mierzy. Nie jest to test wiedzy o wychowaniu ani pomiar umiejętności rodzicielskich. To inwentarz cech osobowości uznanych przez autorów za warunkujące zdolność do tworzenia i utrzymywania relacji opiekuńczej: zmiennych afektywnych, poznawczych i społecznych. Wynik mówi o dyspozycjach osoby, a nie o tym, jak faktycznie zachowuje się ona wobec konkretnego dziecka. Dlatego wydawca zaleca stosowanie CUIDA razem z Testem Kompetencji Rodzicielskich (TKR), który dotyczy wiedzy i przekonań o własnych umiejętnościach wychowawczych, i traktowanie obu wyników jako uzupełniających się.
Narzędzie ma trzy poziomy interpretacji. Poziom najbardziej szczegółowy to czternaście skal podstawowych: Altruizm, Otwartość, Asertywność, Samoocena, Umiejętność rozwiązywania problemów, Empatia, Stabilność emocjonalna, Niezależność, Elastyczność, Refleksyjność, Towarzyskość, Tolerancja na frustrację, Zdolność tworzenia więzi uczuciowych i Umiejętność radzenia sobie ze stratą, uzupełnione o skalę dodatkową Agresywność. Poziom ogólniejszy to trzy skale czynnikowe drugiego rzędu: Opieka odpowiedzialna, Opieka uczuciowa i Wrażliwość na innych. Poziom trzeci to trzy skale kontrolne: Aprobata społeczna, Nieuważność i Niespójność odpowiedzi.
Obecność aż trzech skal kontrolnych nie jest ozdobnikiem. CUIDA stosuje się niemal wyłącznie w sytuacjach o wysokiej stawce, gdy badany wie, że od wyniku zależy decyzja dotycząca jego życia. Motywacja do przedstawiania się w korzystnym świetle jest wtedy maksymalna, a wskaźniki stylu odpowiadania stają się integralną częścią diagnozy, a nie technicznym dodatkiem. Autorzy oryginału podkreślają przy tym, że nie istnieje jeden uniwersalny profil osobowości funkcjonalnej: profil trzeba odnosić do konkretnego zadania opiekuńczego i konkretnego kontekstu, a nie do abstrakcyjnego wzorca dobrego opiekuna.
Typowe zastosowanie
Podstawowym polem zastosowania są ośrodki adopcyjne i organizatorzy rodzinnej pieczy zastępczej. W Polsce art. 42 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wymaga, by zdolność kandydata do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem została potwierdzona opinią psychologa o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia tej funkcji, wydaną przez psychologa z co najmniej wyższym wykształceniem magisterskim na kierunku psychologia oraz z odpowiednim doświadczeniem w poradnictwie rodzinnym. CUIDA jest narzędziem wspierającym sporządzenie takiej opinii, a nie jej substytutem. Poza pieczą zastępczą i adopcją narzędzie bywa stosowane w opiniowaniu dotyczącym opiekunów prawnych i mediatorów, w ocenie osób podejmujących się opieki nad osobą starszą lub z niepełnosprawnością, a także w badaniach naukowych nad predyspozycjami opiekuńczymi. Wydawca zaleca łączenie CUIDA z Testem Kompetencji Rodzicielskich (TKR): CUIDA opisuje cechy osobowości istotne dla sprawowania opieki, TKR – wiedzę rodzicielską i przekonanie o własnych umiejętnościach wychowawczych. W pracach dyplomowych CUIDA pojawia się rzadko i głównie w badaniach prowadzonych przez psychologów mających dostęp do narzędzia; kategoria C i cena kompletu skutecznie ograniczają zastosowania studenckie.
Wymiary i podskale
Czternaście skal podstawowych
Altruizm, Otwartość, Asertywność, Samoocena, Umiejętność rozwiązywania problemów, Empatia, Stabilność emocjonalna, Niezależność, Elastyczność, Refleksyjność, Towarzyskość, Tolerancja na frustrację, Zdolność tworzenia więzi uczuciowych, Umiejętność radzenia sobie ze stratą. Dwie ostatnie są najbardziej charakterystyczne dla tego narzędzia: dotyczą zdolności do zbudowania przywiązania z dzieckiem, które przychodzi do rodziny z zewnątrz, oraz radzenia sobie ze stratą, co ma znaczenie zarówno dla kandydatów po doświadczeniu niepłodności lub poronienia, jak i dla opieki nad dzieckiem, które samo doświadczyło utraty. Wydawca podaje, że w diagnozie indywidualnej wykorzystuje się wyniki tych skal, których rzetelność jest równa 0,80 lub wyższa. DO WERYFIKACJI: alfy Cronbacha dla poszczególnych skal – podręcznik.
Agresywność (skala dodatkowa)
Skala wyodrębniona poza zestawem czternastu skal podstawowych. Wysoki wynik jest sygnałem ostrzegawczym w kontekście oceny predyspozycji opiekuńczych i wymaga pogłębienia w wywiadzie oraz zestawienia z innymi danymi, a nie samodzielnej interpretacji.
Opieka odpowiedzialna (czynnik II rzędu)
Jedna z trzech skal czynnikowych drugiego rzędu, agregujących wyniki skal podstawowych do ogólniejszego obrazu. Odnosi się do zadaniowej, organizacyjnej strony sprawowania opieki. Czynniki drugiego rzędu są odporniejsze na przypadkowe wahania pojedynczych skal i wygodniejsze do porównań między osobami. DO WERYFIKACJI: skład skal składowych oraz sposób agregacji – podręcznik.
Opieka uczuciowa (czynnik II rzędu)
Druga skala czynnikowa drugiego rzędu, opisująca emocjonalną stronę relacji opiekuńczej: zdolność do bliskości, ciepła i tworzenia więzi. DO WERYFIKACJI: skład skal składowych – podręcznik.
Wrażliwość na innych (czynnik II rzędu)
Trzecia skala czynnikowa drugiego rzędu, obejmująca nastawienie na potrzeby drugiej osoby i zdolność do ich odczytywania. DO WERYFIKACJI: skład skal składowych – podręcznik.
Trzy skale kontrolne: Aprobata społeczna, Nieuważność, Niespójność odpowiedzi
Wskaźniki stylu odpowiadania. Aprobata społeczna wykrywa tendencję do przedstawiania się w korzystnym świetle, co w badaniu kandydatów jest zjawiskiem regularnym, a nie wyjątkowym. Nieuważność sygnalizuje wypełnianie kwestionariusza bez czytania pozycji. Niespójność odpowiedzi wychwytuje wewnętrzne sprzeczności w profilu. Skale kontrolne odczytuje się przed skalami merytorycznymi: jeśli wskazują na zniekształcenie, profil podstawowy traci wartość diagnostyczną.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Kwestionariusz liczy 175 pozycji o charakterze samoopisowym, obejmujących zmienne afektywne, poznawcze i społeczne związane ze zdolnością do tworzenia relacji opiekuńczej. Pozycje nie są pogrupowane blokami tematycznymi widocznymi dla badanego: przypisanie do czternastu skal podstawowych, skali Agresywności i trzech skal kontrolnych następuje dopiero przy obliczaniu wyników, za pomocą kluczy dołączonych do kompletu (wydawca podaje 17 kluczy w komplecie testowym). Treść pozycji jest chroniona prawem autorskim, objęta kategorią C i nie jest tu reprodukowana. Nie należy jej też zamieszczać w aneksie pracy dyplomowej ani w publikacji. DO WERYFIKACJI: liczba pozycji przypadających na poszczególne skale oraz obecność i numery pozycji odwróconych – podręcznik.
- Skala odpowiedzi
- Każdą pozycję ocenia się na skali czterostopniowej. Badanie prowadzi się bez ograniczenia czasu, przeciętnie zajmuje około 35 minut, indywidualnie lub grupowo. Dostępne są trzy formy: papier-ołówek, badanie elektroniczne na platformie Epsilon w wersji polskiej i angielskiej oraz usługa wprowadzania wyników przez wydawcę. Wersja angielska na Epsilonie bywa praktycznie istotna, gdy badani są kandydaci nieposługujący się swobodnie polszczyzną. DO WERYFIKACJI: etykiety słowne poszczególnych stopni skali – podręcznik.
- Normy i interpretacja
- Narzędzie ma normy stenowe opracowane w polskiej normalizacji (Jaworowska, 2016) dla dwóch grup odniesienia: osób dorosłych w wieku 20-59 lat z populacji ogólnej oraz kandydatów na rodziców adopcyjnych. Ta druga norma jest przeznaczona do diagnozy indywidualnej i to ona jest właściwa w typowym zastosowaniu narzędzia. Wybór grupy odniesienia zmienia interpretację i jest najczęstszym miejscem błędu. Kandydaci wypełniają kwestionariusz w sytuacji oceny, więc ich wyniki jako grupa są przesunięte w kierunku pożądanym społecznie. Odniesienie takiego wyniku do normy populacji ogólnej sprawia, że przeciętny kandydat wygląda na ponadprzeciętnie dojrzałego, co jest artefaktem procedury, a nie faktem o osobie. Norma dla kandydatów zdejmuje ten efekt, bo grupą odniesienia są osoby badane w tej samej sytuacji. (To uwaga interpretacyjna wynikająca z konstrukcji dwóch grup normalizacyjnych, a nie dosłowny cytat z podręcznika.) Wydawca informuje, że w diagnozie indywidualnej wykorzystuje się wyniki skal o rzetelności równej 0,80 lub wyższej, a współczynniki stabilności bezwzględnej (test-retest) przekraczają 0,80. Liczebności obu prób normalizacyjnych oraz alfy poszczególnych skal nie są podane publicznie DO WERYFIKACJI. Pełne tabele stenowe znajdują się wyłącznie w podręczniku i nie są tu reprodukowane.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Narzędzie zbudowane specjalnie do zadania oceny opiekunów, a nie ogólny inwentarz osobowości przystosowany do tego celu wtórnie
- •Trójpoziomowa struktura wyniku: czternaście skal podstawowych, trzy czynniki drugiego rzędu i trzy skale kontrolne, co pozwala schodzić od ogólnego obrazu do szczegółu
- •Trzy skale kontrolne (Aprobata społeczna, Nieuważność, Niespójność odpowiedzi) – w badaniu prowadzonym w sytuacji wysokiej stawki jest to element krytyczny, nie dodatek
- •Skale nietypowe dla inwentarzy osobowości, a trafne dla kontekstu: Zdolność tworzenia więzi uczuciowych oraz Umiejętność radzenia sobie ze stratą
- •Odrębna grupa normalizacyjna kandydatów na rodziców adopcyjnych, a nie tylko norma populacji ogólnej
- •Rzetelność raportowana przez wydawcę na poziomie co najmniej 0,80 dla skal używanych w diagnozie indywidualnej oraz stabilność test-retest powyżej 0,80
- •Trafność teoretyczna wsparta korelacjami ze Skalą Postaw Rodzicielskich (SPR), Listą Przymiotnikową (ACL) i inwentarzem BIP oraz różnicowaniem rodziców dysfunkcyjnych i prawidłowo funkcjonujących
- •Polska normalizacja i podręcznik (Jaworowska, 2016) oraz wersja elektroniczna po polsku i angielsku
Ograniczenia
- •Samoopis w sytuacji oceny: motywacja do korzystnej autoprezentacji jest maksymalna, a skale kontrolne wykrywają zniekształcenie tylko częściowo i go nie usuwają
- •Wydawca podaje rzetelność opisowo (wartości równe lub większe niż 0,80), bez współczynników alfa dla poszczególnych skal [DO WERYFIKACJI]
- •Liczebności obu prób normalizacyjnych nie są publicznie podane, więc nie da się ocenić precyzji norm bez podręcznika [DO WERYFIKACJI]
- •Czternaście skal podstawowych plus skala dodatkowa to wiele porównań jednocześnie; przy interpretacji profilu rośnie ryzyko, że pojedynczy skrajny wynik będzie efektem błędu pomiaru, a nie cechy
- •Mierzy dyspozycje osobowościowe, a nie faktyczne zachowania opiekuńcze ani jakość relacji z konkretnym dzieckiem
- •Brak polskich recenzowanych badań walidacyjnych w otwartym dostępie (stan 2026-07); dostępne dane psychometryczne pochodzą z materiałów wydawcy [DO WERYFIKACJI]
- •Autorzy oryginału ostrzegają, że nie istnieje jeden uniwersalny profil osobowości funkcjonalnej; profil trzeba odnosić do konkretnego zadania opiekuńczego, co utrudnia mechaniczne stosowanie progów
- •Bardzo wysoki koszt kompletu i kategoria C ograniczają dostęp; narzędzia nie da się użyć w typowej pracy magisterskiej bez psychologa mającego uprawnienia
Budowa
- Liczba pozycji
- 175
- Format odpowiedzi
- skala 4-stopniowa
- Wersje
- papier
- Epsilon (pol. i ang.)
Podskale
Altruizm
Otwartość
Asertywność
Samoocena
Umiejętność rozwiązywania problemów
Empatia
Stabilność emocjonalna
Niezależność
Elastyczność
Refleksyjność
Towarzyskość
Tolerancja na frustrację
Zdolność tworzenia więzi uczuciowych
Umiejętność radzenia sobie ze stratą
Agresywność
Czynnik II rzędu: Opieka odpowiedzialna
Czynnik II rzędu: Opieka uczuciowa
Czynnik II rzędu: Wrażliwość na innych
Skala kontrolna: Aprobata społeczna
Skala kontrolna: Nieuważność
Skala kontrolna: Niespójność odpowiedzi
Obliczanie wyników
- Metoda
- Wyniki surowe 14 skal podstawowych, skali Agresywność i 3 skal kontrolnych oblicza się kluczami z kompletu (wydawca dołącza 17 kluczy) albo automatycznie na platformie Epsilon; następnie wyznacza się 3 skale czynnikowe drugiego rzędu według procedury z podręcznika i przelicza wyniki na steny dla właściwej grupy odniesienia. Interpretację profilu warunkują skale kontrolne (Aprobata społeczna, Nieuważność, Niespójność odpowiedzi).
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Krok 1: sprawdź kompletność i sposób wypełnienia arkusza. Przy 175 pozycjach braki i regularne wzory odpowiedzi zdarzają się często i są istotną informacją same w sobie.
Krok 2: oblicz najpierw skale kontrolne: Aprobata społeczna, Nieuważność i Niespójność odpowiedzi. To one decydują, czy w ogóle wolno interpretować pozostałe wyniki. Kolejność odwrotna – najpierw profil, potem kontrola – jest typowym błędem, bo diagnosta zdąży już zbudować sobie obraz osoby.
Krok 3: oblicz wyniki surowe czternastu skal podstawowych oraz skali Agresywność, korzystając z kluczy z kompletu (wydawca dołącza 17 kluczy). Alternatywnie badanie prowadzone na platformie Epsilon liczy wyniki automatycznie, co eliminuje błędy rachunkowe przy kluczowaniu.
Krok 4: wyznacz trzy skale czynnikowe drugiego rzędu (Opieka odpowiedzialna, Opieka uczuciowa, Wrażliwość na innych) według procedury z podręcznika.
Krok 5: przelicz wyniki surowe na steny, korzystając z tabeli właściwej dla grupy odniesienia. Dla kandydatów na rodziców adopcyjnych stosuje się normy kandydackie, nie normy populacji ogólnej.
Krok 6: interpretuj profilowo i tylko te skale, których rzetelność wydawca uznaje za wystarczającą do diagnozy indywidualnej (0,80 lub więcej). Nie sumuj wszystkich skal w jeden wskaźnik przydatności do opieki – narzędzie takiego wskaźnika nie przewiduje.
Krok 7: zintegruj wynik z pozostałymi źródłami: wywiadem, obserwacją, wywiadem środowiskowym, dokumentacją i wynikami innych metod (np. TKR). Wynik CUIDA jest jedną z przesłanek opinii, nigdy jej treścią.
Krok 8: w badaniach naukowych policz rzetelność na własnej próbie i podaj ją osobno dla każdej analizowanej skali; nie przepisuj wartości z podręcznika jako własnego wyniku.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- steny
- Próba normalizacyjna
- dwie grupy normalizacyjne: osoby dorosłe w wieku 20-59 lat oraz kandydaci na rodziców adopcyjnych
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Stabilność (test-retest)
- korelacje test-retest > 0,80 dla wszystkich skal poza jedną (wg wydawcy)
- Trafność
- korelacje ze SPR, ACL i BIP; narzędzie różnicuje rodziców funkcjonujących prawidłowo i dysfunkcyjnie (wg wydawcy)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 1582,63 zł (komplet: podręcznik, 25 arkuszy pytań, 25 arkuszy odpowiedzi, 25 arkuszy wyników, 17 kluczy)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- CUIDA. Cuestionario para la evaluacion de adoptantes, cuidadores, tutores y mediadores (Questionnaire for the Assessment of Adoptive Parents, Caregivers, Legal Guardians and Mediators)
- Construct
- personality traits relevant to providing childcare – assessment of candidates for adoptive parents, caregivers, legal guardians and mediators
- Target group
- adults aged 20-59 (general norms); candidates for adoptive parents (specialized norms)
- Response format
- 4-point scale
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 35 min (untimed)
- Notes
- Data from the publisher's product page (category C, price, 175 items, Polish adaptation Jaworowska 2016, Polish standardization). The publisher reports internal consistency >= 0.80 for most scales (descriptively, without per-scale values). [TO VERIFY]: year of the original, names of the 14 scales, norm type and sample.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Narzędzie ma kategorię C, czyli jest dostępne wyłącznie dla osób z dyplomem magistra psychologii. W pracy dyplomowej oznacza to, że badanie musi prowadzić psycholog z uprawnieniami; sam fakt studiowania psychologii nie wystarcza. Wydawca prowadzi też szkolenia z CUIDA i zaleca ich ukończenie przed stosowaniem narzędzia.
W rozdziale metodologicznym podaj: pełną nazwę, autorów oryginału z rokiem 2006 i wydawcą TEA Ediciones, autorkę polskiej normalizacji (Aleksandra Jaworowska, 2016), liczbę pozycji (175), format odpowiedzi (skala czterostopniowa), strukturę (14 skal podstawowych, skala dodatkowa Agresywność, 3 skale czynnikowe drugiego rzędu, 3 skale kontrolne), typ norm (steny) i wskazanie, której grupy normalizacyjnej użyto. Zaznacz wprost, że CUIDA mierzy cechy osobowości istotne dla opieki, a nie kompetencje wychowawcze.
W badaniach na kandydatach w toku procedury adopcyjnej lub kwalifikacyjnej problemem jest dobrowolność: osoba badana jest w relacji zależności wobec instytucji, która decyduje o jej sprawie. Konieczne jest rozdzielenie badania naukowego od procedury kwalifikacyjnej, jednoznaczna informacja, że odmowa udziału w badaniu naukowym nie ma wpływu na decyzję, oraz zgoda komisji etycznej. Rozważ też, czy dane z procedury kwalifikacyjnej można w ogóle wykorzystać wtórnie.
W wynikach raportuj wyniki skal osobno (średnie, odchylenia, rzetelność na własnej próbie), a nie jeden zsumowany wskaźnik. Jeśli analizujesz wiele skal jednocześnie, zastosuj korektę na wielokrotne porównania albo od razu pracuj na trzech czynnikach drugiego rzędu. Skale kontrolne, zwłaszcza Aprobatę społeczną, warto włączyć do analiz jako zmienną, a nie tylko jako kryterium wykluczenia.
Nie kopiuj treści pozycji ani tabel stenowych do aneksu pracy.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Nigdy jako jedyna podstawa decyzji o powierzeniu dziecka: wynik CUIDA jest jedną z przesłanek opinii psychologicznej, obok wywiadu, obserwacji, wywiadu środowiskowego, dokumentacji i innych metod. Art. 42 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wymaga opinii psychologa o predyspozycjach i motywacji, a nie wyniku testu; opinia oparta wyłącznie na profilu kwestionariuszowym jest błędem warsztatowym
- •Gdy badanie miałby prowadzić ktoś inny niż psycholog z ukończonymi magisterskimi studiami na kierunku psychologia: narzędzie ma kategorię C. Opinię w trybie art. 42 wydaje psycholog spełniający dodatkowo ustawowy wymóg doświadczenia w poradnictwie rodzinnym
- •Gdy diagnosta nie zna narzędzia na tyle, by odczytać skale kontrolne przed profilem podstawowym, i gdy nie ma dostępu do podręcznika z pełnymi normami
- •Gdy nie da się zastosować właściwej grupy odniesienia: profil kandydata odniesiony do normy populacji ogólnej systematycznie zawyża ocenę
- •Gdy skale kontrolne wskazują na zniekształcenie odpowiedzi (wysoka aprobata społeczna, nieuważność, niespójność) – wtedy interpretacja skal merytorycznych jest nieuprawniona i badanie trzeba powtórzyć lub uzupełnić innymi metodami
- •Do oceny wiedzy i umiejętności wychowawczych: temu służy Test Kompetencji Rodzicielskich, a nie CUIDA
- •Do diagnozy zaburzeń psychicznych, uzależnień czy zaburzeń osobowości: CUIDA nie jest narzędziem klinicznym i wynik w skalach podstawowych nie zastępuje badania psychiatrycznego ani klinicznego
- •Do oceny jakości opieki już sprawowanej nad konkretnym dzieckiem lub jakości relacji rodzic-dziecko: narzędzie mierzy dyspozycje osoby, a nie zachowanie w relacji
- •Gdy badany nie rozumie treści pozycji z powodu bariery językowej lub ograniczeń poznawczych; w takim wypadku rozważ wersję angielską na platformie Epsilon albo zupełnie inną metodę
- •Jako popularny test dla kandydatów udostępniany poza gabinetem psychologa lub omawiany w pracy studenckiej z reprodukcją pozycji
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Cechy osobowości kandydatów na rodziców adopcyjnych a postawy rodzicielskie: CUIDA i SPR
- Predyspozycje osobowościowe a kompetencje rodzicielskie kandydatów na rodziny zastępcze: łączne zastosowanie CUIDA i TKR
- Aprobata społeczna jako moderator profilu osobowości w badaniu prowadzonym w sytuacji oceny
- Zdolność tworzenia więzi uczuciowych i radzenia sobie ze stratą a doświadczenie niepłodności u kandydatów na rodziców adopcyjnych
- Porównanie profili CUIDA kandydatów na rodziców adopcyjnych i rodziców zastępczych zawodowych
- Wartość dodana kwestionariusza osobowości w opinii psychologicznej wydawanej w trybie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej: analiza dokumentacji
- Struktura czynnikowa polskiej wersji CUIDA: replikacja modelu trzech czynników drugiego rzędu
- Cechy osobowości opiekunów osób starszych a obciążenie opieką i wypalenie
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Konstrukcja oryginału i struktura narzędzia
Oryginalny CUIDA (Bermejo i in.) opublikowało w 2006 roku wydawnictwo TEA Ediciones w Madrycie. Kwestionariusz obejmuje 175 pozycji dotyczących zmiennych afektywnych, poznawczych i społecznych związanych ze zdolnością do tworzenia relacji opiekuńczej, ujętych w czternastu skalach podstawowych (altruizm, otwartość, asertywność, samoocena, umiejętność rozwiązywania problemów, empatia, stabilność emocjonalna, niezależność, elastyczność, refleksyjność, towarzyskość, tolerancja na frustrację, zdolność tworzenia więzi uczuciowych, umiejętność radzenia sobie ze stratą), skali dodatkowej Agresywność oraz trzech czynnikach drugiego rzędu: opieka odpowiedzialna, opieka uczuciowa i wrażliwość na innych. Autorzy podkreślają, że osobowość funkcjonalną trzeba odnosić do konkretnego zadania opiekuńczego i kontekstu, a nie do jednego uniwersalnego wzorca.
źródłoPolska adaptacja, normy i rzetelność
Polską normalizację i podręcznik opracowała Aleksandra Jaworowska (2016). Opracowano normy stenowe dla dwóch grup: osób dorosłych w wieku 20-59 lat z populacji ogólnej oraz kandydatów na rodziców adopcyjnych (do diagnozy indywidualnej). Wydawca podaje, że wyniki skal o rzetelności równej 0,80 lub wyższej mogą być wykorzystywane w diagnozie indywidualnej, a współczynniki test-retest przekraczają 0,80. Wartości alfy dla poszczególnych skal ani liczebności prób normalizacyjnych nie są podane publicznie.
źródłoTrafność teoretyczna i różnicowa
Wydawca raportuje istotne korelacje wyników skal CUIDA ze Skalą Postaw Rodzicielskich (SPR), z czynnikowymi wynikami Listy Przymiotnikowej (ACL) mierzącymi zbliżone konstrukty osobowościowe oraz ze skalami inwentarza BIP opisującymi cechy istotne dla funkcjonowania zawodowego. Trafność różnicową ma potwierdzać obserwacja, że rodzice dysfunkcyjni uzyskują w skalach niższe wyniki niż rodzice, których funkcjonowanie w roli rodzicielskiej nie budzi zastrzeżeń. Szczegółowe wielkości efektów i liczebności prób nie są podane publicznie.
źródłoZalecany sposób stosowania w praktyce
Wydawca zaleca w badaniu kandydatów na rodziców adopcyjnych i zastępczych łączne stosowanie dwóch metod: CUIDA, która opisuje cechy osobowości istotne z punktu widzenia zapewnienia właściwej opieki, oraz Testu Kompetencji Rodzicielskich (TKR), który dostarcza informacji o wiedzy rodzicielskiej i przekonaniu o własnych umiejętnościach wychowawczych, a także o skłonności do czterech typów błędów wychowawczych. CUIDA pozostaje dostępna wyłącznie dla psychologów.
źródłoPodobne narzędzia
TKR (Test Kompetencji Rodzicielskich)
Mierzy wiedzę rodzicielską i przekonanie o własnych umiejętnościach wychowawczych oraz skłonność do typowych błędów wychowawczych, a nie cechy osobowości. Wydawca zaleca stosowanie obu narzędzi łącznie.
SPR (Skala Postaw Rodzicielskich)
Opisuje postawy wobec dziecka (akceptacja-odrzucenie, nadmierne wymaganie, autonomia, niekonsekwencja, nadmierna ochrona), czyli relację z dzieckiem, a nie ogólne dyspozycje osobowościowe. Użyta przez wydawcę jako kryterium trafności CUIDA.
Ogólny opis osobowości i obrazu siebie oparty na liście przymiotników, bez ukierunkowania na kontekst opiekuńczy. Wykorzystana jako narzędzie odniesienia przy ocenie trafności CUIDA.
BIP (Bochumski Inwentarz Osobowościowych Wyznaczników Pracy)
Opisuje cechy istotne dla funkcjonowania zawodowego, a nie opiekuńczego. Również posłużył jako kryterium trafności teoretycznej CUIDA.
Inwentarz kliniczny z rozbudowanym systemem skal kontrolnych, stosowany w opiniowaniu sądowym. Wykrywa psychopatologię, której CUIDA nie mierzy, ale nie opisuje predyspozycji opiekuńczych.
KPR-Roc (Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców)
Dotyczy tego, jak badany wspomina postawy własnych rodziców, czyli jego doświadczeń z dzieciństwa, a nie jego aktualnych cech jako potencjalnego opiekuna. Bywa uzupełnieniem wywiadu z kandydatem.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/CUIDA
- artykuł open accesshttps://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1132-05592007000300007
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.4321/S1132-05592007000300007
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/aktualnosci/2025-10-22-szkolenia-cuida-i-tkr
- dokument źródłowyhttps://lexlege.pl/ustawa-o-wspieraniu-rodziny-i-systemie-pieczy-zastepczej/art-42/
Uwagi
Dane ze strony produktu practest.com.pl (kategoria C, cena, budowa 175 pozycji, adaptacja Jaworowska 2016, polska normalizacja). Wydawca podaje zgodność wewnętrzną >= 0,80 dla większości skal (opisowo, bez wartości per skala). DO WERYFIKACJI: rok oryginału, lista nazw 14 skal, typ norm i próba.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-24.