Wzorzec Zachowań i Przeżyć Związanych z Pracą
Arbeitsbezogenes Verhaltens- und Erlebensmuster
wzorce zachowań i przeżyć związanych z pracą; diagnoza zagrożenia stresem i wypaleniem zawodowym w 3 obszarach: zaangażowanie w pracę, odporność psychiczna w sytuacjach problemowych, emocjonalny stosunek do pracy
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Uwe Schaarschmidt, Andreas W. Fischer (1997)
- Polska adaptacja
- Tatiana Rongińska, Werner Gaida (2012)
- Grupa docelowa
- osoby pracujące (różne grupy zawodowe: nauczyciele, menedżerowie, służby mundurowe i in.)
- Czas badania
- ok. 15-20 minut (66 pozycji)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
AVEM (Wzorzec Zachowań i Przeżyć Związanych z Pracą) mierzy sposób, w jaki człowiek odnosi się do własnej pracy zawodowej: jak bardzo się w nią angażuje, jak radzi sobie z obciążeniem i jaki jest jego emocjonalny stosunek do pracy i życia. Narzędzie nie ocenia pojedynczej cechy, lecz cały układ zachowań i przeżyć, który decyduje o tym, czy praca jest źródłem satysfakcji, czy zagrożeniem dla zdrowia. Kluczowe założenie brzmi, że podatność na stres i wypalenie zawodowe nie jest jednym wymiarem, ale konfiguracją wielu cech.
Kwestionariusz składa się z 66 pozycji tworzących 11 skal po 6 pozycji. Skale grupują się w trzy obszary: zaangażowanie w pracę, odporność psychiczna wobec obciążeń oraz emocjonalny stosunek do pracy. Na podstawie profilu 11 skal badany zostaje przyporządkowany do jednego z czterech wzorców zachowań i przeżyć, oznaczanych literami G, S, A i B. To właśnie ta typologia jest głównym wynikiem interpretacyjnym narzędzia i odróżnia AVEM od klasycznych skal wypalenia, które mierzą jedynie nasilenie objawów.
Dwa z czterech wzorców opisują funkcjonowanie korzystne, a dwa są wzorcami ryzyka. Typ G to wzorzec zdrowy: zaangażowanie połączone ze zdolnością do dystansu i pozytywnymi emocjami. Typ S to wzorzec oszczędnościowy: niskie zaangażowanie, nastawienie na ochronę własnych sił. Typ ryzyka A opisuje osobę nadmiernie obciążoną, perfekcjonistyczną, angażującą się bez umiaru i tracącą równowagę, co grozi przeciążeniem. Typ ryzyka B to wzorzec wypalenia: niskie zaangażowanie, słaba odporność, rezygnacja i negatywne emocje wobec pracy.
Narzędzie opracowali Uwe Schaarschmidt i Andreas Fischer, osadzając je w nurcie badań nad zdrowiem zawodowym i teorii zachowania zasobów Hobfolla. Polską adaptację przygotowali Tatiana Rongińska i Werner Gaida (2012). AVEM jest wykorzystywany do diagnozy zagrożenia stresem i wypaleniem w różnych grupach zawodowych: wśród nauczycieli, menedżerów, służb mundurowych i przedstawicieli innych obciążających profesji.
Typowe zastosowanie
Narzędzie do diagnozy zagrożenia stresem i wypaleniem zawodowym oraz do opisu stylu funkcjonowania w pracy. Stosowane w psychologii pracy i organizacji, w badaniach nad wypaleniem w obciążających zawodach (nauczyciele, menedżerowie, personel medyczny, służby mundurowe), w doradztwie zawodowym oraz w programach profilaktyki zdrowia zawodowego. W pracach dyplomowych używane do badania związków między wzorcami zachowań a wypaleniem, satysfakcją z pracy, zasobami osobistymi i cechami organizacji. Zaletą jest ujęcie zarówno wzorców niekorzystnych, jak i zdrowego wzorca zaangażowania.
Wymiary i podskale
Zaangażowanie w pracę24 pozycji
Obszar opisujący siłę i sposób angażowania się w pracę. Grupuje cztery skale: subiektywne znaczenie pracy (BA), ambicje zawodowe (BE), gotowość do wydatków energetycznych (VB) oraz dążenie do perfekcji (PS). Wysokie wyniki oznaczają silne zaangażowanie, które w nadmiarze staje się czynnikiem ryzyka przeciążenia (wzorzec A).
Odporność psychiczna wobec obciążeń24 pozycji
Obszar opisujący zdolność radzenia sobie z obciążeniem zawodowym. Grupuje cztery skale: zdolność do dystansowania się (DF), tendencję do rezygnacji w sytuacji porażki (RT, wskaźnik odwrotny), ofensywną strategię rozwiązywania problemów (OB) oraz wewnętrzny spokój i równowagę (IR). Wysoka odporność chroni przed wypaleniem.
Emocjonalny stosunek do pracy18 pozycji
Obszar opisujący emocjonalny bilans pracy i życia. Grupuje trzy skale: poczucie sukcesu w zawodzie (EB), zadowolenie z życia (LZ) oraz poczucie wsparcia społecznego (SU). Niskie wyniki współtworzą wzorzec wypalenia (typ B).
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Sześćdziesiąt sześć stwierdzeń opisujących zachowania, nastawienia i przeżycia związane z pracą zawodowej i życiem. Pozycje rozłożone są równomiernie na 11 skal po 6 stwierdzeń, a skale grupują się w trzy obszary. Część skal ma charakter odwrotny wobec zdrowia zawodowego (na przykład tendencja do rezygnacji), co uwzględnia się dopiero na etapie interpretacji profilu i typologii. Dokładne przypisanie pozycji do skal znajduje się w podręczniku adaptacji.
- Skala odpowiedzi
- Pozycje ocenia się na skali zgody typu Likerta (w wersji oryginalnej pięciostopniowej: od zdecydowanego braku zgody do pełnej zgody). Dokładny format i etykiety polskiej wersji podano w podręczniku adaptacji (Rongińska, Gaida, 2012). Wypełnienie 66 pozycji zajmuje około 15-20 minut, badanie prowadzi się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu.
- Normy i interpretacja
- Interpretacja AVEM ma charakter typologiczny, a nie punktowy. Najpierw oblicza się wyniki 11 skal, a następnie na podstawie ich profilu ustala się przynależność badanego do jednego z czterech wzorców zachowań i przeżyć (G, S, A, B). Przyporządkowanie odbywa się przez porównanie profilu z wzorcami referencyjnymi i wyraża się prawdopodobieństwem przynależności do każdego z czterech typów, dlatego wynik jednej osoby bywa mieszaniną wzorców. Typ G jest wzorcem zdrowym, typ S oszczędnościowym, typ A wzorcem ryzyka związanym z przeciążeniem i perfekcjonizmem, a typ B wzorcem wypalenia. Pełne normy i procedura klasyfikacji znajdują się w podręczniku adaptacji i nie są tutaj reprodukowane. AVEM nie służy do diagnozy klinicznej, lecz do opisu zagrożenia stresem i wypaleniem.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Ujmuje funkcjonowanie w pracy jako konfigurację 11 skal, a nie pojedynczy wskaźnik, i wyodrębnia zarówno wzorce ryzyka, jak i wzorzec zdrowy
- •Rozróżnia dwa odmienne zagrożenia: przeciążenie i perfekcjonizm (typ A) oraz wypalenie i rezygnację (typ B)
- •Zadowalająca rzetelność skal polskiej adaptacji (alfy 0,71-0,84, rzetelność połówkowa 0,69-0,83)
- •Osadzenie w teorii zachowania zasobów i szerokie zastosowanie w różnych grupach zawodowych, co ułatwia porównania
Ograniczenia
- •Narzędzie i podręcznik są płatne, a dostęp do polskiej wersji prowadzi przez monografię adaptacyjną, nie przez typowego wydawcę testów
- •Interpretacja typologiczna jest złożona i zwykle wymaga norm oraz procedury klasyfikacji z podręcznika (często punktacja komputerowa)
- •Dokładny format odpowiedzi, zakresy skal i pozycje odwrócone polskiej wersji wymagają potwierdzenia w podręczniku adaptacji
- •66 pozycji to stosunkowo długie badanie w porównaniu z krótkimi skalami wypalenia
- •Przyporządkowanie do wzorca ma charakter probabilistyczny, więc część osób uzyskuje profil mieszany, trudniejszy w jednoznacznej interpretacji
Budowa
- Liczba pozycji
- 66
- Wersje
- AVEM (66 pozycji, 11 skal po 6 pozycji)
Podskale
Subiektywne znaczenie pracy (BA)
- Alfa Cronbacha: 0,81
Ambicje zawodowe (BE)
- Alfa Cronbacha: 0,72
Gotowość do wydatków energetycznych – zaangażowania się (VB)
- Alfa Cronbacha: 0,71
Dążenie do perfekcji (PS)
- Alfa Cronbacha: 0,73
Zdolność do dystansowania się (DF)
- Alfa Cronbacha: 0,82
Tendencja do rezygnacji w sytuacji porażki (RT)
- Alfa Cronbacha: 0,72
Ofensywna strategia rozwiązywania problemów (OB)
- Alfa Cronbacha: 0,74
Wewnętrzny spokój i równowaga (IR)
- Alfa Cronbacha: 0,75
Poczucie sukcesu w zawodzie (EB)
- Alfa Cronbacha: 0,84
Zadowolenie z życia (LZ)
- Alfa Cronbacha: 0,78
Poczucie wsparcia społecznego (SU)
- Alfa Cronbacha: 0,73
Obliczanie wyników
- Metoda
- wyniki 11 skal; na podstawie profilu natężenia skal ustala się przynależność do jednego z 4 typów wzorców zachowań: typ G (zdrowy), typ S (oszczędny), typ ryzyka A (nadmiernie obciążony), typ B (wypalony)
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Klasyfikacja typologiczna (G/S/A/B) na podstawie prawdopodobieństwa przynależności do wzorca. DO WERYFIKACJI: format skali odpowiedzi, zakresy skal, pozycje odwrócone – w podręczniku adaptacji (Rongińska, Gaida, 2012).
Jak policzyć wynik
Krok 1: oblicz wyniki 11 skal, sumując po 6 pozycji przypisanych każdej skali zgodnie z kluczem z podręcznika. Skale odnoszą się do trzech obszarów: zaangażowania, odporności i emocjonalnego stosunku do pracy.
Krok 2: przekształć wyniki skal na wartości znormalizowane według norm z podręcznika, aby móc porównać profil badanego z wzorcami referencyjnymi. Ten etap wymaga tabel norm i zwykle prowadzi się go z użyciem materiałów wydawcy lub oprogramowania.
Krok 3: ustal przynależność do wzorca G, S, A lub B na podstawie podobieństwa profilu do wzorców referencyjnych. Wynik wyraża się prawdopodobieństwem przynależności do każdego z czterech typów, dlatego interpretuj go jako profil, a nie jako pojedynczą etykietę.
Krok 4: w pracy badawczej policz alfę Cronbacha dla każdej z 11 skal na własnej próbie i raportuj wyniki skal oraz rozkład wzorców. Nie sprowadzaj AVEM do jednego wskaźnika wypalenia, bo istotą narzędzia jest właśnie profil i typologia.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- interpretacja typologiczna (przyporządkowanie do wzorców G, S, A, B na podstawie profilu skal)
- Interpretacja
- typ G – zdrowy (zaangażowany, z dystansem, ofensywne radzenie sobie); typ S – oszczędny (nastawiony na oszczędzanie sił); typ ryzyka A – nadmiernie obciążony, perfekcjonistyczny; typ B – wypalony (rezygnacja, niskie zaangażowanie)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- Subiektywne znaczenie pracy: 0,81
- Ambicje zawodowe: 0,72
- Gotowość do wydatków energetycznych: 0,71
- Dążenie do perfekcji: 0,73
- Zdolność do dystansowania się: 0,82
- Tendencja do rezygnacji w sytuacji porażki: 0,72
- Ofensywna strategia rozwiązywania problemów: 0,74
- Wewnętrzny spokój i równowaga: 0,75
- Poczucie sukcesu w zawodzie: 0,84
- Zadowolenie z życia: 0,78
- Poczucie wsparcia społecznego: 0,73
- Stabilność (test-retest)
- rzetelność połówkowa (split-half, r Spearmana-Browna) skal polskiej adaptacji: 0,69-0,83
- Trafność
- trafność teoretyczna: zbieżność struktury z teorią zachowania zasobów Hobfolla; struktura 3 obszarów i 4 typów potwierdzana w badaniach różnych grup zawodowych (Rongińska)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- polska adaptacja: monografia z kwestionariuszem – Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego (Rongińska, Gaida, 2012); wersja oryginalna i komputerowa: wydawcy niemieccy
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Arbeitsbezogenes Verhaltens- und Erlebensmuster (Work-Related Behavior and Experience Patterns)
- Construct
- work-related behavior and experience patterns; assessment of vulnerability to occupational stress and burnout in 3 domains: work engagement, mental resilience in problem situations, and emotional attitude toward work
- Target group
- working adults (various occupational groups: teachers, managers, uniformed services and others)
- Scoring
- scores on 11 scales; based on the scale intensity profile, the respondent is assigned to one of 4 behavior pattern types: type G (healthy), type S (sparing), risk type A (overcommitted), type B (burned out); typological classification based on the probability of pattern membership
- Norms / interpretation
- typological interpretation (assignment to patterns G, S, A, B based on the scale profile): type G – healthy (engaged, able to keep distance, offensive coping); type S – sparing (oriented toward conserving energy); risk type A – overcommitted, perfectionistic; type B – burned out (resignation, low engagement)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 15-20 minutes (66 items)
- Notes
- Alphas and split-half coefficients of the 11 scales of the Polish adaptation are cited in the open-access article by Rongińska and Doliński (2019) after the adaptation manual (Rongińska, Gaida, 2012). The 66 items = 11 scales of 6 items each. [TO VERIFY]: response format (probably a 5-point scale), numerical norms and the type classification procedure, distribution/price of the Polish version (available via the University of Zielona Góra monograph).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Dostępność wersji EN
- komercyjny – Schuhfried (Vienna Test System, marketplace.schuhfried.com/en/avem) i wydawcy niemieccy; brak legalnego publicznego arkusza EN/DE
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz AVEM jako narzędzie do diagnozy wzorców zachowań i przeżyć związanych z pracą: podaj autorów oryginału (Schaarschmidt, Fischer, 1997), autorów polskiej adaptacji (Rongińska, Gaida, 2012), liczbę pozycji (66), 11 skal w trzech obszarach oraz cztery wzorce G, S, A, B. Zaznacz, że interpretacja jest typologiczna.
W wynikach raportuj wyniki 11 skal (średnie i odchylenia standardowe) oraz rozkład wzorców w badanej grupie. Dla każdej skali podaj alfę Cronbacha policzoną na własnej próbie. Przy porównaniach grup i analizach związków ze zmiennymi zewnętrznymi podawaj wielkości efektu, współczynniki korelacji, poziom istotności i liczebność.
Pamiętaj o prawach autorskich: pozycje kwestionariusza, klucz i normy pochodzą z płatnego podręcznika adaptacji i nie mogą być reprodukowane w pracy. W tekście cytuj polską adaptację Rongińskiej i Gaidy oraz oryginał Schaarschmidta i Fischera. Jeśli korzystasz z typologii, opisz przyjętą procedurę klasyfikacji do wzorców.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz krótkiego, jednowymiarowego pomiaru wypalenia lub zaangażowania (rozważ MBI albo UWES)
- •Gdy badasz osoby niepracujące – narzędzie odnosi się do funkcjonowania w pracy zawodowej
- •Gdy nie masz dostępu do podręcznika z normami i procedurą klasyfikacji niezbędną do interpretacji typologicznej
- •Gdy zależy Ci wyłącznie na diagnozie klinicznej – AVEM opisuje zagrożenie, a nie rozpoznanie zaburzenia
- •Gdy warunki badania wymagają bardzo krótkiego narzędzia, a 66 pozycji jest zbyt obciążające
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Wzorce zachowań i przeżyć związanych z pracą (AVEM) a wypalenie zawodowe nauczycieli
- Rozpowszechnienie wzorców ryzyka A i B w grupie menedżerów o różnym stażu
- Zdolność do dystansowania się a poziom stresu zawodowego personelu medycznego
- Zaangażowanie w pracę a satysfakcja z życia w świetle wzorców AVEM
- Wsparcie społeczne w pracy a przynależność do zdrowego wzorca G
- Perfekcjonizm i tendencja do rezygnacji jako predyktory wypalenia w wybranej grupie zawodowej
- Wzorce zachowań związanych z pracą a zasoby osobiste (poczucie własnej skuteczności, prężność)
- Różnice płciowe i wiekowe w profilu 11 skal AVEM wśród pracowników
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Struktura i rzetelność polskiej adaptacji
Polska adaptacja obejmuje 66 pozycji tworzących 11 skal po 6 pozycji w trzech obszarach. Rzetelność skal jest zadowalająca: alfy Cronbacha 0,71-0,84, a rzetelność połówkowa (Spearmana-Browna) 0,69-0,83. Struktura odpowiada założeniom oryginału i teorii zachowania zasobów.
źródłoRadzenie sobie z porażką a wypalenie menedżerów
W badaniu menedżerów wskazano, że tendencja do rezygnacji w obliczu porażki oraz sposób radzenia sobie z niepowodzeniem są istotnymi elementami syndromu wypalenia zawodowego, co odpowiada logice wzorca ryzyka B w typologii AVEM.
źródłoCztery wzorce zachowań i przeżyć
Autorzy narzędzia wyodrębnili cztery wzorce (G zdrowy, S oszczędnościowy, A ryzyka przez przeciążenie, B ryzyka przez wypalenie), które są odtwarzane w badaniach różnych grup zawodowych i stanowią podstawę interpretacji indywidualnego profilu.
źródłoPodobne narzędzia
MBI (Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego Maslach)
Mierzy wypalenie w trzech wymiarach (wyczerpanie, cynizm, poczucie skuteczności) jako nasilenie objawów; AVEM opisuje szerszy wzorzec zachowań, w tym wzorzec zdrowy.
UWES (Skala Zaangażowania w Pracę)
Mierzy pozytywne zaangażowanie w pracę (wigor, oddanie, absorpcja); AVEM ujmuje zaangażowanie jako jeden z obszarów obok odporności i emocji, wraz z typologią ryzyka.
LBQ (Link Burnout Questionnaire)
Wielowymiarowa skala wypalenia skupiona na objawach wypalenia; AVEM koncentruje się na wzorcach zachowań i przeżyć poprzedzających wypalenie.
Bibliografia
- Rongińska, T., Gaida, W. (2012). Strategie radzenia sobie z obciążeniem psychicznym w pracy zawodowej. Polska adaptacja kwestionariusza "Wzorzec zachowań i przeżyć związanych z pracą" (AVEM) U. Schaarschmidta i A. Fischera. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza UZ.
- Schaarschmidt, U., Fischer, A. W. (1997). AVEM – ein diagnostisches Instrument zur Differenzierung von Typen gesundheitsrelevanten Verhaltens und Erlebens gegenüber der Arbeit. Zeitschrift für Differentielle und Diagnostische Psychologie, 18(3), 151-163.
- Rongińska, T., Doliński, A. (2019). Radzenie sobie z porażką jako czynnik syndromu wypalenia zawodowego menedżerów. Problemy Profesjologii, 1/2019, 25-37.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-746406a1-cb50-42dc-877e-5b75ef92ea0c/c/Problemy_1_2019-25-37.pdf
- innehttps://marketplace.schuhfried.com/en/avem
Uwagi
Alfy i split-half 11 skal polskiej adaptacji cytowane w otwartym artykule Rongińskiej i Dolińskiego (2019) za podręcznikiem adaptacji (Rongińska, Gaida, 2012). Liczba 66 pozycji = 11 skal po 6 pozycji (opis adaptacji; w cytowanym artykule OA wprost wymieniono 11 skal). DO WERYFIKACJI: format odpowiedzi (prawdopodobnie 5-stopniowa skala), normy liczbowe i procedura klasyfikacji do typów, dystrybucja/cena polskiej wersji (dostępność przez monografię UZ; w dokumencie briefu wskazywano też Vizja/IMP – nie potwierdzono). DO WERYFIKACJI: brak zweryfikowanego URL oryginalnej publikacji Schaarschmidta i Fischera (1997) – artykuł w Zeitschrift für Differentielle und Diagnostische Psychologie 18(3) nie ma DOI ani legalnej wersji online.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.